Ertuğrul SENOVA

Kıbrıs’ın kuzeyini bitmek bilmeyen elektrik kesintilerine, plansız karanlığa ve özel şirket AKSA’ya bağımlı enerji politikalarına mahkûm eden Başbakan Ünal Üstel’e bağlı Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu (KIB-TEK) Yönetimi, Teknecik Elektrik Santrali’nde akıllara durgunluk veren bir skandala daha imza attı.

Santraldeki 10 üretim ünitesinden 7’si mekanik arızalar ve bakımsızlık nedeniyle peş peşe çökerken, YENİDÜZEN KIB-TEK’in Teknecik Santrali için yaptırdığı resmi sigorta poliçelerine ulaştı.

Ele geçirilen evraklar; 2024 yılında 181,6 milyon Dolar teminatı bulunan “Makine Kırılması Sigortası”nın 2026-2027 poliçesinden tamamen silindiğini ortaya koydu.  

KIB-TEK Çalışanları Sendikası’nın (EL-SEN) polise taşıdığı "santral kasten çökertilerek kamu zararı ve rant yaratılıyor" iddialarını adeta doğrulayan bu tablo; santralin kalbinin göz göre göre korumasız bırakıldığını kanıtlıyor.

Sigorta eksperlerinin katı teknik denetiminden kaçırılan milyonlarca dolarlık mekanik tamiratların faturası doğrudan halkın sırtına yıkılırken, denetimsiz pazarlıklarla belirli taşeronlara rant kapısı aralanıyor.

‘Makine kırılması’ sigorta kapsamından çıkartıldı

YENİDÜZEN’in ele geçirdiği iki ayrı döneme ait Ticari Paket Sigortası poliçeleri arasındaki uçurum, santralin nasıl bir mali uçuruma sürüklendiğini kanıtlıyor.

2024–2025 yıllarını kapsayan poliçede açıkça "Makine Kırılması Sigortası" kalemi yer alıyor ve karşısında 181 Milyon 612 Bin 942 Dolar teminat bedeli bulunuyor.

Ayrıca poliçenin özel şartlarında; jeneratörlerin, transformatörlerin ve elektrik makinelerinin sarım ve onarımlarını garanti altına alan uluslararası reasürans klozları tek tek sıralanıyor.

2026–2027 poliçede ise "Makine Kırılması Sigortası" tamamen çıkartılmış durumda.

Teminat tablosunda sadece yangın, sel, deprem ve fırtına gibi genel afet riskleri bırakılırken; santralin kalbi olan mekanik arıza, kırılma ve motor sarım teminatlarının tamamı silindi.

Üstelik en kritik teminat olan makine kırılması poliçeden çıkarılmasına rağmen, KIB-TEK’in ödediği toplam prim düşmek yerine 3.54 milyon dolardan 3.85 milyon dolara yükseltildi.

Santralde tablo vahim: 10 üniteden sadece 3'ü “topallayarak” çalışıyor

Sigortadan "makine kırılması" teminatının çıkarıldığı bu dönemde, Teknecik’teki fiili durum ise tam bir felaket tablosu sunuyor.

Elde edilen teknik bilgilere göre; santralde bulunan 8 adet dizel jeneratör ve 2 adet buhar türbininden bugün sadece 1, 3 ve 8 numaralı jeneratörler çalışıyor. Ancak bu 3 makine de mevcut teknik aksaklıklar ve yıpranma nedeniyle tam kapasiteye ulaşamıyor.

Geriye kalan makinelerin durumu ise santralin nasıl yönetildiğini özetliyor.

Elde edilen bilgilere göre devre dışı kalan ünitelerin tamamı son bir yıl içerisinde peş peşe bozuldu.

Özellikle Türkiye merkezli EÜAŞ firması eliyle sözde "büyük bakımı" yapılan 4 ve 6 numaralı dizel üniteler, bakımdan çıkar çıkmaz; 1000-2000 saatlik asgari çalışma süresini dahi dolduramadan ağır mekanik hasar vererek çöktü.

Diğer jeneratörler ise planlı periyodik bakım saatleri bilinçli ya da ihmalle geciktirildiği için aşırı sürtünme ve metal yorgunluğundan dolayı motor yataklarını eriterek (yatak sararak) tamamen kilitlendi.

İki buhar türbini ise boru patlakları ve kazan arızaları yüzünden devreye sokulamıyor.

Rant şüphesi

Poliçeden makine kırılması teminatının tam da bu arıza dalgasının ortasında çıkartılmış olması, enerji ve bürokrasi koridorlarında çok ciddi soru işaretlerini ve rant şüphelerini beraberinde getirdi.

Normal şartlarda milyonlarca dolara mal olan krank mili kırılmaları, motor blok çatlakları ve alternatör sargı yanmaları uluslararası reasürans havuzundan tahsil edilecekken; şimdi her bir tamir faturası doğrudan KIB-TEK’in kasasından çıkacak.

KIB-TEK Yönetim Kurulu’nun bu adımı, akıllara "Arızalar bilinçli olarak mı teminat dışı bırakıldı?" sorusunu getiriyor.

Sigorta eksperlerinin katı teknik denetimi ve piyasa rayiç kontrollerinin devre dışı bırakılması, arızalanan ünitelerin ihalesiz ya da 'adrese teslim' pazarlıklarla belirli taşeronlara fahiş bedellerle tamir ettirilmesinin ve kamu kaynakları üzerinden kontrolsüz bir rant alanı yaratılmasının önünü açıyor.

EL-SEN polise gitmişti: "Sabotaj ve milyonlarca dolarlık vurgun!"

KIB-TEK Çalışanları Sendikası (EL-SEN), geçtiğimiz aylarda Teknecik’teki 3, 4 ve 6 numaralı makinelerin bakımdan hemen sonra arızalanması üzerine Girne Polis Müdürlüğü’ne giderek suç duyurusunda bulunmuştu.

EL-SEN Başkanı Ahmet Tuğcu, bakım yapan Türkiye merkezli taşeron firmanın ve buna göz yuman KIB-TEK yönetiminin sorumlu olduğunu belirterek, yaşananları açıkça bir "kamusal sabotaj" olarak nitelendirmişti.

EL-SEN, her bir makinedeki arızanın 8 ila 10 milyon dolarlık devasa zararlar doğurduğuna dikkat çekmiş, santralin kasten çökertilerek AKSA’ya alan açılmak istendiğini vurgulamıştı.

YENİDÜZEN’in ulaştığı sigorta belgesi, EL-SEN’in ortaya koyduğu endişeleri ve sabotaj iddialarını adeta teyit eder nitelikte…