Berivan BABAHAN

Lefkoşa’nın tarihi çarşıları Arasta ve Bandabulya’da esnaf, ekonomik sıkıntılar, artan maliyetler ve düşen alım gücüyle mücadele ediyor. YENİDÜZEN’e konuşan esnaf, turist sayısındaki düşüş, yetersiz tanıtım ve altyapı sorunlarına dikkat çekerek somut adım atılması çağrısında bulundu.

Arasta esnafı Samet Gölgesiz, yüksek enflasyon, taşıma maliyetleri ve Türkiye ile yaşanan gümrük sorunlarının fiyat dengesizliklerine yol açtığını belirterek, “Günü kurtarıyoruz ama iyi durumda da değiliz” dedi. Geçiş noktalarındaki yoğunluğun azaltılması ve ülkenin farklı turizm pazarlarında tanıtılması gerektiğini vurguladı.

Deri ürünleri satan Asrın Kurtulmuş, turist sayısının geçmiş yıllara göre azaldığını, artan maliyetlere rağmen ürün fiyatlarını yükseltemediklerini söyledi. Tarihi çarşıda restorasyon yapılmamasından yakınan Kurtulmuş, esnafın güneşten ve yağmurdan korunması için düzenleme yapılmasını istedi.

Arasta esnafı Sadi Kazafanalı ise Kıbrıs’ın güneyinden gelen turistlerin bölgeye ekonomik katkı sağladığını ancak kur ve fiyat farkları nedeniyle bu katkının azaldığını belirtti. Geleneksel işletmelerin kapanarak yerlerini taklit ürün satan dükkânlara bıraktığını savunan Kazafanalı, ağır vergiler ve yüksek maliyetler nedeniyle restoranların da zor durumda olduğunu ifade etti.

Oruç Kaya, vatandaşın alım gücünün düşmesiyle giyim alışverişinin geri plana atıldığını belirterek, artan fiyatların turistlerin alışverişlerini de olumsuz etkilediğini söyledi. Kaya, “Turist var ama para akışı yok” diyerek ekonomik sorunların çözülmesi gerektiğini vurguladı.

Bandabulya esnafı Cemaliye Büyükoğlu, tarihi çarşının unutulduğunu ve yeterince tanıtılmadığını belirterek, otopark sorununa dikkat çekti. Büyükoğlu, yetkililere tarihi bölgeye sahip çıkmaları çağrısında bulundu.

Bandabulya’da antikacılık yapan Ayça Adamoğlu ise bölgedeki hijyen sorunlarından yakındı. Özellikle güvercin ve kedi popülasyonunun artmasıyla temizlik sorunları yaşandığını belirten Adamoğlu, düzenli ilaçlama ve bakım yapılması gerektiğini ifade etti.

Samet Gölgesiz: Günü kurtarıyoruz ama iyi durumda da değiliz

“Mevsimsel olarak şu an satışlar iyi olsa da bunun dışında ekonomik anlamda ülke olarak sorunlarımız var. Dünyada var olan ekonomik sorunlara müdahale edemesek de kendi ülkemiz adına bu sorunlara çözüm bulunabileceğini düşünüyorum. İlk olarak yüksek enflasyon, taşıma maliyetlerinin giderek artması ve Türkiye ile aramızda bulunan gümrük sorunu var. Biz Türkiye ile yakın ilişki içerisindeysek neden bu kadar gümrük ödüyoruz? Birçok üründe mevcut olan fiyat dengesizlikleri doğal olarak insanlara yansıyor ve bu gibi denetimsizlikler kontrolsüz bir ekonominin ortaya çıkmasına neden oluyor. Bunun zararı da hem satıcıya hem de alıcıya yansıyor. Arasta esnafı olarak direk olarak güneyle bağlantılı olduğumuz için oradaki turist sayısı düştükçe biz de doğrudan etkileniyoruz. Çünkü bizim müşteri potansiyelimiz turistlere bağlı ve her ne kadar motivasyonumuzu düşürmeye çalışsak da işlerimiz daha iyi olabilir diye düşünüyorum. Açıkçası günü kurtarıyoruz ama iyi durumda da değiliz. Bu noktada yapılması gerekenler noktasında, özellikle geçiş noktalarının rahat çalışabilmesi ve kuyrukların oluşmaması gerektiğine inanıyorum. Ayrıca, tanıtılmamız çok önemli ve sadece Türkiye’de değil Avrupa’da, hatta Rusya, Çin gibi ülkelerden de buraya turist gelebilmeli.”

Asrın Kurtulmuş: Geçen senelere göre turist sayısında düşüş var

“Arasta’da el yapımı deri çanta, cüzdan ve kemer satan 4 yıllık esnafım. İşlerimizin enflasyondan dolayı hiç iyiye gitmediğini söyleyebilirim. Dövizin kontrolsüz artışı güncel fiyatların da inanılmaz derecede artmasına neden oldu. Fakat temel gıda, market fiyatlarının da artmasıyla biz ürünlerimizin fiyatlarını arttıramıyoruz. Bu yıl özellikle geçen senelere göre turist sayısında da düşüş var ve normalde en yoğun geçen aylarda olmamıza rağmen şu an geçen yılları aratıyor. Tarihi bir bölgedeyiz ve burası Vakıflar İdaresi’ne bağlı. Ne yazık ki burada herhangi bir restorasyon yapılmıyor ve yazın güneşten, kışın yağmurdan dolayı çok fazla sorunla karşılaşıyoruz. Ne devlet ne de belediyeden bu konuda hiçbir şekilde destek alamıyoruz. Buraya yapılması gereken güneydeki gibi caddenin üzerinin kapatılarak yağmurdan ve güneşten korunmasını sağlamaktır. Umarım arasta esnafı olarak sesimiz duyulur ve bu derdimize çare bulurlar.”

Sadi Kazafanalı: Restoranılar ağır vergiler, yüksek maliyetler altında eziliyor ve yavaş yavaş batıyorlar

“Arasta’da berber ve yarı zamanlı olarak da bar hizmeti veren bir dükkânın sahibiyim. Arasta esnafının keyfi gayet yerinde çünkü Arasta’da bulunan geçiş noktası sayesinde güneyden turistler geliyor. Alım gücü yüksek turistler sayesinde Metropol yolu ve Dereboyu’ndaki bir esnafa göre daha avantajlıyız. Güneyden kuzeye para akışı yıllardır ülkemizi besliyor ancak gerek kur farkı gerek fiyat farkı bu akış giderek azalıyor. Bölgede turist ağırlıyoruz belki ama turiste ne sunuyoruz kısmını da düşünmek gerekiyor. Arasta’da orijinal mesleklerin tamamı dükkanlarını kapatıyor, restoranılar ağır vergiler, yüksek maliyetler altında eziliyor ve yavaş yavaş batıyorlar. Aileden esnaf insanlar dükkanlarını kapatırken bunların yerine emitasyoncular, sahte ürün satıcıları yerlerini alıyor ve özellikle bu sahte ürün satıcıları memlekette esnaf olarak itibar görüyor. Hatta bu kişiler esnaf kategorisinde değerlendirilerek esnaf odası tarafından ziyaret ediliyor. Yani Esnaf ve Zanaatkârlar Odası Başkanı, imitasyon satıcısını esnaf kategorisine koyup, diğer asıl zanaat üreticilerini de görmezden geliyor ve hiçbir şekilde haklarını savunduğunu da düşünmüyorum. Bu sahte ürün satan dükkanların kapısında tabela dahi yok çünkü, Avrupa Birliği yasalarına göre suç işliyorlar ve ne yazık ki kimse bu suçun farkında bile değil. Ekonominin düzelmesi için ise bu ülkede siyasi erki olan birilerinin Türk Lirası kullanmanın yanlış olduğunu, EURO’ya geçişin mümkün olacağını, küçücük bir ada da çok hızlı bir şekilde dünya ekonomisine bağlanabileceğimizi cesaretle söylemesi gerekir.”

Oruç Kaya: İşlerin düzelmesi için önce KKTC’de ekonominin düzelmesi gerekiyor

“Arasta’da şu an işlerimiz çok düşük. Yerli turisti değerlendirdiğimizde ülke ekonomisinden kaynaklı olarak alım gücü yok ve ancak market alışverişine yetebiliyorlar. Giyim konusu ne yazık ki ikinci, hatta üçüncü plana atılmış bir durumda. Arasta’yı ayakta tutan güneyden gelen turistlerdir fakat ne yazık ki fiyatlar arttıkça turistlere satış da durma noktasına geldi. Yani turist var ama para akışı yok diyebiliriz. İşlerin düzelmesi için önce KKTC’de ekonominin düzelmesi gerekiyor. İnsanların alım gücü olmadığı sürece işlerin düzelmesi çok zor ve ne yazık ki ekonomimiz bitmiş durumdadır.”

Cemaliye Büyükoğlu: Bandabulya tamamen unutulmuş, terk edilmiş durumda

“Arasta ve Bandabulya’yı ayrı ele almak gerekir. Ben Bandabulya esnafıyım ve maalesef Bandabulya tamamen unutulmuş, terk edilmiş durumda diyebilirim. Turistler ara ara bize gelse de ne yazık ki genel olarak işlerimiz durgun. Bu noktada Turizm Bakanlığı’na bazı görevler düşüyor ve tanıtımımızın yapılması gerekiyor. Fakat ne yazık ki şu an seçim dönemi herkes geliyor ancak seçimden sonra unutuluyoruz. Bandabulya’nın genel olarak sorunları var, park yeri yok ve esnaf olarak her gün park ücreti ödüyoruz. Mutlaka esnaflar olarak bir araya gelip sesimizi duyurmamız gerekiyor. Buradan siyasilerimize de çağrı yaparak, güzel Kıbrıs’ımıza, tarihimize sahip çıkmalarını istiyorum. Ülke olarak koca bir tarihe sahibiz ama ülkemiz dökülüyor ve lütfen ülkemize sahip çıkın demek istiyorum.”

Ayça Adamoğlu: İlgili kurumların burayla çok fazla ilgilenmediğini düşünüyorum

“Bandabulya’da 12 yıllık esnafım, antikacı olarak burada yer alıyorum. Ekonomiden dolayı bizim işimiz de etkileniyor tabi ancak turizme çok bağlı bir sektörde olmadığım için turist hareketliliğinden etkilenmiyorum. Genel olarak Bandabulya turist ağırlayan bir alan ve sürekli olarak bir akın oluyor. Ancak Bandabulya’nın kendi içerisinde hijyen sorunları bulunuyor. İlgili kurumların burayla çok fazla ilgilenmediğini düşünüyorum. Hayvan sağlığı noktasında da sorunlarımız bulunuyor. Daha önce güvercinlerle, şimdi ise kedilerle ilgili sıkıntılar var. Hayvanlarda üremelerle birlikte nüfus patlaması oluyor ve bu gibi durumlarda da hijyen sorunları ortaya çıkıyor. Pireler ortaya çıkıyor, ilaçlamaların yapılması gerekiyor ve genel hijyen bakımlarının sürekli yapılması lazım.”