Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ) İşletme ve Ekonomi Fakültesi, Bankacılık ve Finans Bölümü Başkanı Doç. Dr. Nigar Taşpınar, çocuklarda finansal okuryazarlık konusuna ilişkin “Çocuğunuzla Para Hakkında Hiç Konuştunuz mu?” başlıklı bir açıklama yaptı. Doç. Dr. Taşpınar, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

“Cambridge Üniversitesi tarafından yürütülen bir araştırma, çocukların parayla ilgili temel tutum ve alışkanlıklarının yedi yaşına kadar büyük ölçüde şekillendiğini ortaya koyuyor. Bu bulgu, finansal eğitimin lise veya üniversite yıllarına ertelenebilecek bir konu olmadığını açıkça gösteriyor. Çocuk henüz ilkokula başlamadan, kafasında paranın ne olduğuna ve nasıl harcanması gerektiğine dair bir çerçeve oluşmaya başlıyor. Bu çerçeveyi ebeveynler bilinçli bir şekilde oluşturmazsa, reklamlar ve sosyal medya bu boşluğu kendi mesajlarıyla dolduruyor. Döviz kuru dalgalanmalarının fiyatlara hızla yansıdığı, ithalata dayalı tüketim yapısının hâkim olduğu Kuzey Kıbrıs ekonomisinde bu becerinin önemi çok daha belirgin hale geliyor. Biz yetişkinlerin çoğu parayı yönetmeyi okulda değil, ilk maaşımızla ve ilk ay sonu yaşadığımız sıkışıklıkla öğrendik. Çocuklarımızı aynı deneme-yanılma sürecine bırakmak yerine, onlara çok daha erken yaşta rehberlik edebiliriz.

Peki ebeveynler somut olarak ne yapabilir? Her şeyden önce, para hakkında konuşmak gerekiyor. Birçok ailede para hâlâ tabu sayılan bir konudur ve çocuğun soruları geçiştirilir. Oysa “Elektrik faturası bu ay yüksek geldi, birlikte tasarruf yolları düşünelim” gibi basit cümleler bile çocuğun evdeki ekonomik gerçekliği kavramasına yardımcı olur. Bunun yanı sıra düzenli harçlık vermek ve çocuğun bu parayı nasıl harcadığına müdahale etmemek önemlidir. Çocuk, parasını sizin gözünüzde gereksiz bir şeye harcayabilir. Birkaç gün sonra parasının bittiğini gördüğünde yaşayacağı hayal kırıklığı, verilebilecek en kalıcı derslerden biridir. Çocuk gelişimi uzmanlarının önerdiği “üç kavanoz yöntemi” de basit ama etkili bir araçtır: biri günlük harcamalar, biri uzun vadeli birikim, biri de paylaşma için ayrılır. Çocuk, birikim kavanozunun hafta hafta dolduğunu gördüğünde, soyut bir kavram olan tasarruf somut bir deneyime dönüşür.

Finansal okuryazarlık aslında bir para meselesinden çok bir düşünme becerisidir. Biriktirmeyi öğrenen çocuk ertelenmiş doyumu, harcama öncelikleri belirleyen çocuk analitik düşünmeyi, harçlığını yöneten çocuk ise sorumluluk almayı deneyimler. Bu becerileri kazandırmak için finans uzmanı olmak gerekmez. Marketteki tercihler, kumbaradaki birikimler ve sofradaki “Bu ay neye dikkat edelim?” sohbetleri birer öğrenme fırsatıdır. Çocuklar anlatılanı değil, yaşananı içselleştirir. Bu konuda atacağınız her bilinçli adım, çocuğunuzun yıllar sonra vereceği finansal kararların temelini oluşturacaktır.”