Almanya'da askerlik şu an hâlâ gönüllülük esasına dayanıyor. Ancak zorunlu askerlik yakında yeniden yürürlüğe girebilir. Çok sayıda genç erkek şimdiden vicdani ret başvurusunda bulunmaya hazırlanıyor.

Phil Werring askerlik hizmetini reddetmeyi düşünen bir genç. Alman ordusunda (Bundeswehr) görev yapmama konusunda kararlı. Yetkililerin sürekli olarak, askerlik görevinin savunma amaçlı olduğunu dile getirdiğini ifade eden Phil, DW'ye verdiği röportajda, "Ama ben böyle bir tehdit görmüyorum ve bu nedenle Bundeswehr'de zorunlu hizmet yapmaya hiç niyetim yok" diyor.

Almanya'da askerlik hizmeti hâlâ gönüllülük esasına dayalı. Ancak bu durum yakında büyük ihtimalle değişecek. Ordunun önümüzdeki yıllarda en az 60 bin ek askere ihtiyacı var ve Almanya'da bu kadar çok gönüllünün başvurmasını, sadece askeri uzmanlar değil, kimse pek olası görmüyor. "Zorunlu askerliğin getirilmesi artık an zaman meselesi" diyen Phil de buna inanmıyor.

Lise öğrencisi Phil, kendi ile aynı düşüncede olan akranları ile birlikte ülke çapında "Zorunlu Askerliğe Karşı Okul Grevleri" düzenliyor.

Almanya'da anket dönemi başladı

Münster'de bir lisede 12'nci sınıfa giden Phil Werring, girişimin sözcülerinden biri. Bu yıl 18 yaşına girecek olan Phil'in askerlik konusu kendisi gibi arkadaşlarını da meşgul ediyor. Bunun başlıca sebebi, yeni askerlik yasası. Yıl başından bu yana Bundeswehr, tüm genç erkeklere 18'inci doğum günleri civarında bir anket gönderiyor ve bunların doldurulup geri gönderilmesini talep ediyor.

"Gönüllü olarak asker olmakla ilgilenir misiniz?" diye soruluyor ankette. Cevap için sıfırdan ona kadar bir ölçek mevcut. Sıfır "ilgi yok" anlamına geliyor. Diğer sorular fiziksel kondisyon ve eğitim düzeyiyle ilgili.

Ancak konu anket doldurmakla kapanmıyor. Askerlik mesleğine "sıfır ilgi" duyan kişiler bile muayeneden, yani ordudaki tıbbi kontrolden kurtulamıyor. Bu, yıl başından itibaren 2008 doğumlu erkekler için zorunlu. Kadınlar ise Bundeswehr'de gönüllü olarak görev yapabiliyor. Yasal olarak devlet tarafından askerlik hizmetine sadece erkekler zorlanabilir.

Alman Silahlı Kuvvetleri'nin personel kazanmak için başlattığı reklam kampanyası, zorunlu askerliğin büyük olasılıkla geri getirilecek oluşu, Rusya'nın NATO ittifak bölgesine muhtemel bir saldırısı tartışması, tüm bunların bir sonucu oluyor.

Birçok genç erkek için bu, askerlik hizmetini reddetme başvurusu yapmayı düşünmek için bir neden. Çünkü bir kez hukuken vicdani retçi olarak tanınan bir kişi, savunma durumu için dahi savaş hizmetine çağrılamaz.

Anayasada taahhüt altına alınmış bir hak: Vicdani ret

"Hiç kimse vicdanına aykırı olarak silahlı askerlik hizmetine zorlanamaz" diyor Alman Anayasası. İki dünya savaşı ve Nazi diktatörlüğünden edinilen deneyimler sonucunda Anayasa'ya giren bir madde bu ve bunun zorunlu askerliğin geçerli olup olmamasıyla da bir ilgisi yok.

Sadece askerlik yapmamış kişiler değil, aktif askerler ve yedek subaylar da askerlik hizmetini reddedebilir. 2011'de zorunlu askerlik askıya alınıp ordu büyük ölçüde küçültüldükten sonra askerlik hizmetini reddeden kişi sayısı oldukça azaldı.

Rusya'nın 2022'de, Ukrayna'ya yönelik büyük çaplı saldırısından sonra bu durum yeniden değişmeye başladı. O zamandan beri vicdani retçilerin sayısı sürekli artıyor.

Federal Aile ve Sivil Toplum Görevleri Dairesi'nden (BAFzA) bir sözcü, DW'ye yaptığı açıklamada, geçen yıl 3 bin 879 vicdani ret başvurusuyla yeni bir rekor kırıldığını bildirdi. Bu eğilim 2026'nın yılın ilk iki ayında da devam etti: Şubat sonuna kadar yaklaşık 2 bin vicdani ret başvurusu yapıldı.

Böyle bir başvuru yapmak basit değil ve bir miktar hazırlık gerektiriyor. Burada da  talep sayıları artan danışma merkezleri devreye giriyor. Alman Barış Derneği-Birleşik Savaş Karşıtları (DFG-VK), bu bağlamda, ülke genelinde 200'den fazla gönüllü danışmandan oluşan bir ağ kurdu

Kişisel gerekçeleri ifade edebilmek önemli

Lothar Eberhardt, başkent Berlin'de bu haftalarda DFG-VK için çok sayıda danışmanlık görüşmesi yapıyor. Bunlarda esas olarak başvurunun özü ele alınıyor.  O da, o kişinin vicdani nedenlerle neden askerlik hizmeti yapamayacağına ilişkin kişisel gerekçelerinin ne olduğunu ortaya koymak oluyor.

"Vicdani sıkıntı ve bir kişinin savaşa hayır demesine yol açan bireysel sebebi nedir?" Bunu danışanlardan ortaya çıkarmaya çalıştığını DW'ye anlatan Eberhardt, böyle bir görüşmenin bir veya bir buçuk saat sürebildiğini belirtiyor. Yaklaşık 50 yıldır danışman olarak hizmet veren Eberhardt'ın kendisi de tanınmış bir vicdani retçi.

Hazır metinler ve genel gerekçeler başvuru sahibinin pek işine yaramıyor. Kişisel gerekçelendirme uzmanları ikna etmeli. "Biri gerekçeler üzerinde düşünmüş ve vicdan sıkıntılarını ve çatışmalarını inandırıcı bir şekilde ifade etmişse, o zaman genellikle tanınmanın önünde bir engel olmaması gerekir" diyen Eberhardt, zaman zaman başvuruların reddedildiğinin de olduğunu ifade ediyor.

Phil Werring de vicdani ret başvurusu yapmayı düşünenlerden biri. Özel hayatındaki  veya sınıfındaki arkadaşlarıyla birlikte hareket edip, toplu olarak askerlik hizmetini reddetmek istediklerini açıklayabileceklerini hayal ediyor: "O zaman kamuoyunu etkileyecek bir eylemle savaşa gönderilmekle ilgilenmediğimizi gösteririz."

Bundeswehr'den gelecek ankette neyi işaretleyeceğini biliyor Phil Werring: Sıfır ilgi.