1. HABERLER

  2. ARŞİV

  3. Kıbrıslıtürk Kültürü ve Halk Dansları
Kıbrıslıtürk Kültürü ve Halk Dansları

Kıbrıslıtürk Kültürü ve Halk Dansları

Özge Yorulmaz: Kültür; aynı coğrafyada yaşayan insanların ortak maddi ve manevi değerlerinin tümüdür. Kültürel öğelerin oluşumunda dil, din, etnik köken, meslekler, doğum, ölüm, düğünler, savaşlar, barışlar, işgaller, fetihler, ülkenin coğrafi durumu ve d

A+A-

Özge Yorulmaz

ozgey_yorulmaz@yahoo.com

 

 

Kültür; aynı coğrafyada yaşayan insanların ortak maddi ve manevi değerlerinin tümüdür. Kültürel öğelerin oluşumunda dil, din, etnik köken, meslekler, doğum, ölüm, düğünler, savaşlar, barışlar, işgaller, fetihler, ülkenin coğrafi durumu ve daha birçok etken vardır. Günümüzde yaşamakta olduğumuz kültürel değerler de böylesi etkileşimler sonucunda ortaya çıkmıştır. Burada bir parantez açacak olursak kısaca bugüne kadar Kıbrıs’ta yaşayan tüm medeniyetler kültürümüzün oluşmasına ve zenginleşmesine katkı sağlamış, tüm bu etkileşimler sonucunda da Kıbrıslıtürk kültürü şekillenmiş ve oluşmuştur. Bu da gerçeğin ta kendisidir. Yüzyıllar ve Kıbrıs’ta kurulan uygarlıklar kültür mirasının oluşumuna sağladığı katkılar yanında zamanla değişikliklere uğramıştır tabii... Kültür zamanla değişmekte ve yeniden şekillenmektedir.

 

Folklor sözcüğünün sözlük anlamı “halkbilimi”dir. Bir olayın ya da bir kültür ürününün folklor malzemesi sayılabilmesi için;

·        Halka ait olması

·        Anonim olması

·        Nesilden nesile geçerek yayılmış olması,

·        Belli bir coğrafya üzerinde yaygın olması vb. özelliklere sahip olması gerekmektedir.

 

Halk arasında folklor sözcüğü; halk dansları (dans etmek) anlamında kullanılmaktadır. Oysaki örf-adet-gelenekler, doğum, düğün, ölüm, yemekler, kılık kıyafet, müzik ve daha birçok kültür öğesi de folklorun kapsamı içerisinde yer almaktadır. Umarım ki bu uyarım bir farkındalık yaratarak, var olan kavram karmaşasının önüne geçmemize yardımcı olur.

 

 

Geleneksel Kıbrıs Halk Dansları

Kıbrıs folklorunda danslar gösterişli ve zengin öğelerden oluşur. Danslarımızın oluşumunda farklı kültürlerin büyük etkisi olmuştur. Anadolu Uygarlıkları, Ege Adaları, Trakya ve Balkanlar ile Doğu ve Güney Arap ülkeleri gibi. Dilerseniz izlediğimiz veya dans ettiğimiz, müziklerine hayran olduğumuz danslarımızın türlerine ve hikayelerine bir göz atalım.

 

1) Karşılamalar

         Dört erkek ve dört de kadın karşılaması geleneksel halk danslarımızda yer almaktadır. Karşılamalar, dansçıların karşılıklı ve çift sayı olacak şekilde oynadıkları danslardır.

 

2) Sirtolar

         Genellikle erkek oyunudur ve neşeli tavırlar sergileyerek dans edilir. Ayrıca kadınlar arasında “Kına Gecesi” eğlencelerinde kullanıldığı da bilinmektedir. Bir sirto örneği olan ve bugün de düğünlerde testi oyununda kullanılan “Kozan”; gelin karşılama havası olarak bilinir. Şeher Sirtosu, Aziziye Sirto, İskele Sirtosu, Kına ve Kozan sirto danslarıdır.

 

 

 

 

3) Zeybekler

         Zeybekler kültür hareketleri ile Kıbrıs’a taşınmıştır. Zeybeklerin varyasyonları geliştirilmiş ve insanların karakter ve davranış biçimine göre yeniden şekillendirilmiştir. Kıbrıs’ta zeybekler, Anadolu’da görülenin dışında daha hareketli oynanmaktadır.  Abdal Zeybeği, Sarhoş Zeybeği, Anadolu ve Abohor Zeybeği zeybek danslarıdır.

 

4) Kıbrıs Çiftetellisi ve Arabiyeler

         Çiftetelli, düğünlerde ve eğlencelerde hem kadınlar hem de erkekler tarafından icra edilir. Arabiye 1 ve Arabiye 2 diye adlandırılan iki ayrı müzik ile çalınıp oynanırlar. Ağırlıklı olarak kadınların icra ettikleri bir dans olan Arabiye; Araplara ait anlamındadır.

 

5) Kasap Dansları

         Bu danslar tek melodi ve iki ritimli şekilde oynanır. Dansçılar oyuna omuzdan bağlı olarak başlarlar. Susta bu dansın örneğidir.

 

6) Dramatize, Taklit ve Hüner Dansları

         Bu danslar;

Dramatize Danslar; dansın bir kısmında bir olayın dramatizesi vardır. Sandala Mandala (Goggolli), Değirmenci, Kız Sana Nişan Geliyor bu oyunlara örnektir.

Taklidi Danslar; dansın bir kısmı ele aldığı olayı ve kişileri taklit eder. Kartal Oyunu ve Değirmenci taklidi danslarımızdandır.

Hüner Dansları; dans bir hüner gösterisi olarak kullanılır. Orak, Bardak ve Elek Oyunları hüner danslarıdır. 

 

Kostümler ve Geleneksel Müzik Aletleri

         Erkek kıyafeti; dizlik, yelek, Tarabulus Kuşağı, gömlek, çorap ve çizme veya ayakkabı; kadın kıyafeti ise, üç etek, iç elbise, kuşak, yemeni, çorap, cepken,  iç gömlekten ve elbiseden oluşuyordu.

         Keman, darbuka, zurna, ud veya cümbüş, davul, tef ve kaval yaygın olarak kullanılan temel müzik aletlerindendir.

 

Yukarıdaki bilgileri derlediğim kaynak, KKTC’de bir ilk olan ve çok değerli bir arşiv niteliği taşıyan “Geleneksel Halk Dansları ve Müzik Rehberi”dir. Kıbrıs Türk Halk Dansları Federasyonu’nun yoğun çaba ve emekleriyle 16 aylık bir sürede tamamlanan bu eser; genelde Kıbrıs Türk kültürünün, özelde ise geleneksel halk dansları ve müziklerinin korunmasına ve aslına uygun olarak gelecek nesillere aktarılmasına olanak sağlamak amacı taşımaktadır. Bu kitabın ekinde ayrıca; 1980’li yıllara ait alan araştırmaları görüntülerini içeren bir DVD ve proje kapsamında tekrar notaya alınan 28 geleneksel halk müziğinden oluşan iki adet müzik CD’si yer almaktadır. Avrupa Birliği tarafından finanse edilen bu proje kapsamında 96 akademisyen ve uzman oluşturulan kurul ve komitelerde görev yaptı. İki seminer ve bir de konferans düzenlendi. KTHDF (Kıbrıs Türk Halk Dansları Federasyonu) tarafından elde edilen 89 kaynakla, HASDER arşivinden 52 kaynaktan yararlanılarak bir veri tabanı oluşturuldu.

 

         Bu kaynak, Federasyonun kurumsal yapısının güç kazanması; proje sonuçlarının izlenerek uygulanması ve Kıbrıs Türk kültürünün dünya kültürleriyle kaynaşması konusunda yönlendirici olması gayesiyle Kıbrıs Türk Halk Dansları Federasyonu tarafından Kıbrıs’a kazandırılmıştır. Bugünlerde Kıbrıslıtürk kültürü ve kimliğinin yaşatılması gerekliliğini düşünürsek; tüm derneklerin bu temel kaynağı benimseyerek kullanmaları gerekmektedir. Ayrıca federasyonun güçlenmesi bu tür araştırmaların ileriye taşınması anlamını taşımaktadır. Bu da hiç kuşkusuz derneklerin federasyonlarına bağlılığı ile perçinlenecek ve ileriye taşınacaktır. Gözle görülen bir gerçek vardır ki; federasyonun derneklere ihtiyacı olduğu kadar dernekler de federasyona ihtiyaç duymaktadır. Bu ihtiyacın gün geçtikçe artacağı aşikardır çünkü Kıbrıslıtürk kültürünü yaşatmak ve zenginleştirmek için birlikte çalışmak şarttır. KTHD Federasyonu’nun güçlenmesi ve gelişmesine katkı koymak her biri sivil toplum örgütü olan derneklerimizin boynunun borcudur. Kıbrıslıtürk kültürüne hizmet amacıyla yapılan bu ilk eserin yaygınlaşarak (tüm derneklerce hayata geçirilerek); Kıbrıstürk folklorunun diğer alanlarında da bu tarz çalışmalara federasyon ve derneklerimizin katkı koyması ümidiyle…

 

 

        

 

 

 

Bu haber toplam 4695 defa okunmuştur
Önceki ve Sonraki Haberler