1. HABERLER

  2. ARŞİV

  3. Beyaz Kimlik, Yeşil Kimlik ve Vatandaşlık... Yeni Bir Fay Hattı
Beyaz Kimlik, Yeşil Kimlik ve Vatandaşlık... Yeni Bir Fay Hattı

Beyaz Kimlik, Yeşil Kimlik ve Vatandaşlık... Yeni Bir Fay Hattı

Tufan Erhürman; Bu yazıda konuyu biraz daha ayrıntılı biçimde ele almak, “beyaz kimlik kartı” ile “yeşil kimlik kartı”nın ne anlama geldiğini ve özellikle beyaz kimlik kartının vatandaş sayısı üzerindeki etkilerini tartışmak istiyo

A+A-

                                                                           Tufan Erhürman

                                                                           tufaner@yahoo.com

 

 

Giriş

Bakanlar Kurulu’ndan geçip Savcılığa giden Yabancılar ve Muhaceret (Değişiklik) Tüzüğü Tasarısı ile ilgili görüşlerimin ilk iki kısmını, Kıbrıs Postası’nda, 1.8.2011 tarihinde yayınlanan “Yabancılar ve Muhaceret Tüzüğü Nihayet Gün Işığında” ve 4.8.2011 tarihinde yayınlanan “Afla İlgili Yasa Gücünde Kararname Beyaz Kimlikle Birleştiğinde Neler Olur?” başlıklı yazılarımda okuyucuyla paylaştım. Bu yazıda konuyu biraz daha ayrıntılı biçimde ele almak, “beyaz kimlik kartı” ile “yeşil kimlik kartı”nın ne anlama geldiğini ve özellikle beyaz kimlik kartının vatandaş sayısı üzerindeki etkilerini tartışmak istiyorum. 

 

I. Uzun Süreli Çalışma İzni (Beyaz Kimlik Kartı)

Aşağıdaki gruplarda yer alan kişilere, başvurmaları hâlinde, “uzun süreli ikamet izni” verilebilir. Yani, burada, bu şartları yerine getiren kişiler otomatik olarak uzun süreli ikamet izni kazanmayacaklardır. İdarenin bu izni verme konusunda takdir yetkisi vardır.

Uzun süreli ikamet izni almaya hak kazanan herkes, başvurması hâlinde beyaz kimlik kartı alacaktır.

Uzun süreli ikamet izninin geçerlilik süresi 4 yıldır.

Ancak süresi dolan uzun süreli ikamet izni, 6 yıllık sürelerle uzatılabilir.

 

1. Uzun Süreli İkamet İzni (Beyaz Kimlik) İçin Başvurma Hakkına Sahip Kişiler

Uzun süreli ikamet izni için başvurma hakkına sahip kişiler ve tabi oldukları koşullar şunlardır:

 

a) Çalışma ve İş Kurma İzninden Dolayı Uzun Süreli İkamet İzni (Beyaz Kimlik) Alma Koşulları

(i) KKTC’de kesintisiz olarak 8 yıl süre ile çalışma veya iş kurma izni ile ikamet etmek. Kesintisizlikten kasıt, ya 8 yılda toplam 18 ay veya daha fazla yurt dışında kalmamak ya da yılda üç aydan fazla yurt dışında kalmamaktır.

(ii) KKTC’de kesintili olarak toplam 10 yıl süre ile çalışma ve iş kurma izni ile ikamet etmek. Bu süre içinde toplam 2 yıldan fazla yurt dışında kalmamış olmak gerekir.

(iii) KKTC’de toplam 12 yıl süre ile çalışma ve iş kurma izni ile ikamet etmek. Bu durumda yurt dışında ne kadar kalındığı önemli değildir.

 

b) Çalışma ve İş Kurma İzninden Dolayı Uzun Süreli İkamet İzni Alan Kişinin Eşinin Uzun Süreli İkamet İzni (Beyaz Kimlik) Alma Koşulları

Yukarıdaki sebeplerden biriyle uzun süreli ikamet izni alan birinin eşi, aşağıdaki koşulları taşıyorsa, uzun süreli ikamet izni alabilecektir:

(i) Üç yıldan beri evli olmak.

(ii) KKTC’de üç yıldan beri eşiyle birlikte yasal olarak ikamet etmek.

 

c) Çalışma ve İş Kurma İzninden Dolayı Uzun Süreli İkamet İzni Alan Kişinin Çocuklarının Uzun Süreli İkamet İzni (Beyaz Kimlik) Alma Koşulları

(a)’daki sebeplerden biriyle uzun süreli ikamet izni alan birinin çocukları, aşağıdaki koşulları taşıyorlarsa, uzun süreli ikamet izni alabileceklerdir:

(i) 18 yaşını KKTC’de doldurmuş olmak.

(ii) Bekar olmak.

(iii) Son üç yılda KKTC’de ikamet etmiş olmak.

 

2. Uzun Süreli İkamet İzninin (Beyaz Kimliğin) İptal Koşulları

(a) Kayıt dışı çalışma, kayıt dışı işçi çalıştırma veya Sosyal Güvenlik Kurumlarına yılda en az 300 gün prim yatırmama.

(b) Yüz kızartıcı bir suç işlemekten mahkum olma veya 6 ay veya daha fazla bir süre hapis cezasına çarptırılma.

(c) Kamu sağlığına tehlike oluşturan bir bulaştırıcı veya infeksiyöz hastalığının tespit edilmesi.

(d) Gıda sektöründe çalışanlarda her yıl alınması zorunlu olan sağlık raporunun alınmaması.

(e) Sefil veya yoksul duruma düşmüş olma.

(f) Eşinden dolayı beyaz kimlik alanın eşinden boşanması veya eşinin beyaz kimliğinin iptal edilmiş olması.

(g) Anne veya babasından dolayı beyaz kimlik alanın anne veya babasının beyaz kimliğinin iptal edilmiş olması.

 

II. Daimi İkamet İzni (Yeşil Kimlik Kartı)

Aşağıdaki kişilere, başvurmaları hâlinde, ziyaretçi izninden dolayı daimi ikamet izni (yeşil kimlik kartı) verilebilir. Yani, burada, bu şartları yerine getiren kişiler otomatik olarak daimi ikamet izni (yeşil kimlik kartı) kazanmayacaklardır. İdarenin bu izni verme konusunda takdir yetkisi vardır.

 

1. Daimi İkamet İzni (Yeşil Kimlik Kartı) İçin Başvurma Hakkına Sahip Kişiler

Tüzüğün 5. maddesinin 1. fıkrasına göre, daimi ikamet izni (yeşil kimlik kartı) için başvurma hakkına sahip kişiler şunlardır:

a) 500,000 ABD dolarını Banka kanalıyla KKTC’ye getirenler,

b) KKTC’de peşin olarak ev alıp en az iki aylık asgari ücret tutarında geliri olanlar,

c) KKTC’de bir ev kiralayıp en az üç asgari ücret tutarında garantilenmiş geliri olanlar.

Bu kişilerin başvuruda bulunabilmesi için KKTC’de en az bir yıldan beri ikamet etmeleri de gerekir.

Bu kişilerin eşleri de 1 yıldan beri KKTC’de yaşamış olmaları durumunda yeşil kimlik kartı alabileceklerdir.

Bu kişilerin çocuklarının yeşil kimlik kartı alabilmeleri için üç yıldan beri KKTC’de ikamet etmeleri gerekir.

 

2. Daimi İkamet İzninin (Yeşil Kimlik Kartının) İptal Koşulları

a) Çalışmak veya işçi çalıştırmak.

b) Yüz kızartıcı bir suç işlemekten mahkum olmak ve 6 yıl veya daha fazla bir süre hapis cezasına çarptırılmak.

c) Kamu sağlığına tehlike oluşturan bir bulaştırıcı veya infeksiyöz hastalığı olmak.

d) Eşinden dolayı yeşil kimlik kartı alan kişinin eşinden boşanması, eşi ile birlikte yaşamadığının tespit edilmesi veya eşinin yeşil kimlik kartının iptal edilmesi.

e) Tüzüğün 5. maddesinin 1. fıkrasında belirlenen koşulları kaybetmek.

f) Anne veya babasından dolayı yeşil kimlik kartı alanların anne veya babasının yeşil kimlik kartının iptal edilmesi. 

 

III. Yasa Gücünde Kararname’ye Göre Af Kapsamına Girenlere Beyaz Kimlik Verilmesi

5.6.2011 tarihinde Gaile’de yayınlanan “Yasa Gücünde Kararname Kimleri Affediyor” başlıklı yazımda, çıkarılması planlanan af yasa gücünde kararnamesi ile kimlerin affedileceğini anlatmaya çalışmıştım. Bu kişiler, yasa gücünde kararnamedeki hiç de zor olmayan koşulları yerine getirmeleri durumunda, yıllardır bu ülkede kaçak olarak bulunmalarına karşın, ziyaretçi izni almaya hak kazanacaklardır. Tüzüğe göre, alacakları ziyaretçi izni de, kendilerine uzun süreli ikamet izni (beyaz kimlik) için başvurma hakkı tanıyacaktır. Bu başvuruda bulunabilmek için,

a) Ziyaretçi iznini aldıktan sonra çalışma izni almak,

b) Kaçak olarak KKTC’de bulundukları süre içinde toplam üç yıldan fazla yurt dışında kalmamış olmak (sağlık ve iyi ahlak gibi koşulların da gerçekleşmesi hâlinde) yeterlidir.

Ayrıca, bu kişilerin 18 yaşından büyük bekar çocukları ve üç yıldan beri evli olmaları hâlinde eşleri de beyaz kimlik alabileceklerdir.

 

IV. Beyaz ve Yeşil Kimlik Kartlarının Vatandaşlıkla İlişkisi

Bilindiği gibi KKTC’de beyaz ve yeşil kimlik kartlarıyla ilgili esas tartışma, bu kimlik kartlarının sağlayacağı haklardan ziyade, bu hakkı elde edenlerin potansiyel vatandaş konumuna gelecek olmasıdır. Bu konuda sağlıklı bir tartışma yapabilmek için Yurttaşlık Yasa Tasarısı Taslağı’ndaki 8. maddeyi hatırlamak gerekir.

26.5.2011 tarihinde Kıbrıs Postası’nda yayınlanan “Yeni Öneriler Vatandaş Sayısının Artışını Yavaşlatır mı Hızlandırır mı?” başlıklı yazımdan hatırlanabileceği gibi, bu değişiklik taslağı ile şu anda yürürlükte olan Yasa maddesi arasındaki farklar şunlardır:

1. Yürürlükteki Yasa’da beş yıl ikamet etmiş olmak aranırken, yeni öneride 15 veya 25 yıl Sosyal Sigorta primi yatırarak yaşlılık aylığı almaya hak kazanmış olmak şartı getirilmektedir.

2. Yürürlükteki Yasa’da ikamet etmiş olmak yeterliyken, yeni öneride Sosyal Sigorta primi yatırarak yaşlılık aylığı almaya hak kazanmış olmak şartı aranmaktadır.

3. Yürürlükteki Yasa’da beş yıllık sürenin kesintisiz olması gerekirken, yeni öneride 15 ya da 25 yıl için kesintisizlik şartı aranmamaktadır.

4. Yürürlükteki Yasa’da beş yıl ikamet etmiş olanların vatandaşlık başvurusu yapma hakkı vardır ancak bu başvuruyu kabul ederek vatandaşlık vermek Bakanlığın takdirindedir. Yeni öneride ise, Yasa’daki koşulları yerine getiren kişi otomatik olarak vatandaşlığı kazanacaktır.

Bu durumda beyaz kimlik kartı alanların vatandaşlık koşulları konusunda şunlar söylenebilir:

1. Yasa Gücünde Kararname çerçevesinde şu ana kadar kaçak olmasına karşın affedilecek olanlar 15 yıldır KKTC’de yaşamakta olduklarından, bunlardan affedildikten sonra çalışma izni alan ve toplamda 15 yıl süreyle sosyal sigorta primi yatırmış olup yaşlılık aylığı almaya hak kazananlar, Yurttaşlık Yasası’nın değişmesi durumunda, otomatik olarak vatandaş olacaklardır. Yurttaşlık Yasası’nın değişmemesi durumunda, beş yıl kesintisiz ikamet etmek vatandaşlığa başvurmak için yeterli olacaktır. Ancak bu durumda vatandaşlık başvurusunu kabul edip etmemek idarenin takdirindedir.

2. Beyaz kimlik alanların tümü, çalışma izniyle çalışıp, 15 veya 25 yıl üzerinden yaşlılık aylığı almaya hak kazanmaları durumunda otomatik olarak vatandaş olacaklardır. Yurttaşlık Yasası’nın değişmemesi durumunda, beş yıl kesintisiz ikamet etmek vatandaşlığa başvurmak için yeterli olacaktır. Ancak bu durumda vatandaşlık başvurusunu kabul edip etmemek idarenin takdirindedir.

Yeşil kimlik kartı alanların vatandaşlık koşulları konusunda ise şunlar söylenebilir:

Yurttaşlık Yasası’nın değişmesi durumunda, çalışma izniyle çalışma hakkına sahip olmadıklarından, bu kişilerin otomatik olarak yurttaşlık kazanmaları mümkün olmayacaktır. Ancak, Yasa’nın değişmemesi hâlinde, beş yıllık kesintisiz ikamet süresinin dolmasıyla bu kişiler vatandaşlık için başvurma hakkına sahip olacaklardır.

 

Sonuç

Görüldüğü gibi bu düzenlemelerin vatandaş sayısının çok kısa bir süre içerisinde hızla artması sonucunu doğuracağında kuşku yoktur. KKTC’de şu anda dahi kamu oyunun büyük çoğunluğunun vatandaş sayısının ülkenin sosyo-ekonomik ve kültürel alt yapısının kaldıramayacağı rakamlara ulaştığı kanaatinde olduğu bilinmektedir. Bu kanaati güçlendirmek, ülkede doğum yeri veya etnik köken dolayısıyla yapılan ayrımcılığı körükleyecek ve kontrol edilmesi mümkün olmayan bir noktaya taşıyabilecektir. 

Bu tehlikeyi önlemek için, daha önce konuyla ilgili olarak yazdığım yazılarda ileri sürdüğüm görüşleri tekrarlamaksızın, yapılması gerekenleri şöyle sıralayabilirim:

1. Hazırlanan yasa gücünde kararname taslağındaki hükümler Cumhuriyet Meclisi’nden geçecek bir yasayla düzenlenmelidir.

2. Yasa’da sadece bölünen ailelerin birleştirilmesi hedeflenmeli, ülkede işsizliğin bulunduğu ve kaçak işçilerin hukukileştirilmesine ihtiyaç duyulmadığı dikkate alınarak, bu amaç dışında kalan kişiler için af, yalnızca herhangi bir ceza ödemeksizin ülkelerine dönmeleri konusunda getirilmelidir.

3. Beyaz kimlik, ülkede çalışma izniyle çalışan kişilere seçme seçilme ve kamuda çalışma dışındaki hakları sağlamak ve onların insanca yaşama koşullarını güvence altına almak için getirilmelidir. Bu kimlik dört yıl için verilmeli ve dört yılı dolduran kişilerin çalışma izinleri, çok istisnasi şartlar haricinde uzatılmamalıdır.

4. Yabancı işçi istihdamı ihtiyacı devam ediyorsa yeni yabancı işçi getirilmeli, bu arada ülkedeki işsiz vatandaşların bu ihtiyacı karşılayacak biçimde eğitilmesine öncelik verilmelidir.

5. Kaçak işçi çalıştıran işinsanlarına ağır para ve gerekirse hapis cezası getirilmelidir.

6. Vatandaşlık hakkı yalnızca kesintisiz biçimde 15 yıl süreyle yasal bir biçimde ülkede ikamet etmiş kişilere tanınmalıdır. Vatandaşlık için öngörülen sürelerin kesintisiz olmasının ülkedeki sosyo ekonomik ve kültürel yaşama entegrasyonu güvence altına alma amaçlı olduğu unutulmamalıdır. Bu noktadan hareketle, kesintili çalışanlara vatandaşlık hakkı verilmemelidir.

Son olarak, bu konudaki çalışmaların daha önce de söylendiği gibi bir paket olarak ele alınmasına, kamu oyunda ve Cumhuriyet Meclisi’nde ayrıntılı bir biçimde tartışıldıktan sonra yürürlüğe konulmasına dikkat edilmelidir. Aksi hâlde, ülkede zaten tehlikeli boyuta ulaşmış olan Türkiyeli-Kıbrıslı ayrımı devlet eliyle derinleştirilecek, bu işleri yapanlar yaşanacakların vebalinden kurtulamayacaklardır.    

       

 

 

 

 

 

 

Bu haber toplam 1248 defa okunmuştur
Önceki ve Sonraki Haberler