Serap ŞAHİN

KKTC turizmi, Orta Doğu'da yaşanan savaşın yarattığı güvenlik endişeleri, yüksek ulaşım maliyetleri, artan işletme giderleri, yabancı pazarlardaki daralma ve düşen otel doluluk oranları nedeniyle zorlu bir dönemden geçerken, Turizm Bakanı Fikri Ataoğlu'nun "5 Yılda 100 Proje" başlığı altında açıkladığı icraatlar sektörde yeni bir tartışma başlattı.

KANAL SİM'de yayınlanan "Turizm Meclisi" programında konuşan KITSAB Yönetim Kurulu Üyesi Orhan Tolun ile turizmci-akademisyen Faiz Camgöz, açıklanan projelerin sahaya yeterince yansımadığını, turizmin temel sorunlarının ise devam ettiğini söyledi.

Girne Antik Limanı'ndan İskele'deki arıtma sorununa, çevre kirliliğinden müze ve ören yerlerine kadar birçok projeyi eleştiren Tolun ve Camgöz, resmi verilere göre otel doluluk oranlarının son yılların en düşük seviyelerine gerilediğini hatırlattı. Turizm uzmanları ayrıca, turizm politikalarına ilişkin 100 maddelik eleştiri listesini paylaşarak, yapısal reformlar gerçekleştirilmeden sektörün toparlanmasının mümkün olmayacağını vurguladı.

Tolun ve Camgöz, yüksek ulaşım maliyetleri, altyapı eksiklikleri ve düşük doluluk oranları çözülmeden yapılan tanıtım ve yatırım çalışmalarının beklenen etkiyi yaratmayacağını ifade ederek, "100 proje" olarak açıklanan çalışmaların kamuoyuyla daha şeffaf paylaşılması gerektiğini dile getirdi.

“Projeler kamuoyundan gizleniyor”

KANAL SİM'de yayınlanan "Turizm Meclisi" programında konuşan KITSAB Yönetim Kurulu Üyesi ve turizm uzmanı Orhan Tolun ile turizmci-akademisyen Faiz Camgöz, Turizm Bakanı Fikri Ataoğlu'nun "5 Yılda 100 Proje" başlığı altında kamuoyuna sunduğu çalışmaları eleştirdi.

Tolun ve Camgöz, Bakanlığın ‘büyük bir vizyon’ olarak tanıttığı projelerin sektörle paylaşılmadığını öne sürerek, "Ortada ada turizminin geleceğini kurtaracağı iddia edilen 100 dev proje var deniyor; ancak bu projeleri kimsecikler göremiyor, okuyamıyor ve hiçbir yerde bulamıyor" ifadelerini kullandı.

Bakanlığın projelere ilişkin bir kitapçık hazırladığını ancak bunun dijital ortamda erişime açılmadığını savunan ikili, "Bakanlık sanki gizli bir devlet sırrı saklar gibi bu sözde projeleri anlatan bir kitapçık çıkartmış; fakat ne internet ortamında dijital olarak erişilebiliyor ne de sektörün paydaşlarının elinde var" dedi.

“Tanıtım değil, ulaşım sorunu çözülmeli”

Turizmde yaşanan en büyük sıkıntının ulaşım maliyetleri olduğunu belirten Tolun ve Camgöz, yüksek uçak bileti fiyatları ve doğrudan uçuş eksikliği giderilmeden yapılan tanıtım kampanyalarının beklenen sonucu vermeyeceğini belirtti.

İkili, "Doğrudan uçuşların olmaması, uçak bilet fiyatlarının fahiş seviyelerde seyretmesi ve ulaşım ambargoları çözülmeden yapılan büyük bütçeli reklamlar yüksek dönüşüm oranları sağlamaz" değerlendirmesinde bulundu.

Açıklamada ayrıca, işletmeler üzerindeki maliyet baskısının arttığı, tur operatörlerinin destinasyondan uzaklaştığı ve devlet desteklerinin yetersiz kaldığı da ifade edildi.

"‘100 Proje’de birçok yatırım tamamlanmadı"

Tolun ve Camgöz, "100 Proje" kapsamında yer alan çok sayıda yatırımın ya tamamlanmadığını ya da beklentileri karşılamadığını söyledi.

Girne Antik Limanı restorasyonunun yıllarca tamamlanamadığını belirten ikili, "Biz neler çektik; Girne Limanı olmayınca bir destinasyonumuz 3 yıl kaybetti" ifadelerini kullandı.

Ayrıca limanda güvenlik önlemlerinin yetersiz olduğunu, marina alt yapısının eksik kaldığını, Rauf Raif Denktaş ve Dr. Fazıl Küçük anıt mezar projelerinde gecikmeler yaşandığını, İskele'deki arıtma sorununun ise turizmin önündeki en büyük altyapı sorunlarından biri olmaya devam ettiğini kaydetti.

Açıklamada, çevre kirliliği, plastik kullanımının denetlenememesi, Mavi Bayrak eksikliği, müze ve ören yerlerinin işletme modeli ile tarihi yapıların değerlendirilmesine ilişkin projeler de eleştiri konusu yapıldı.

“Rakamlar sektörün durumunu ortaya koyuyor”

Turizm Bakanlığı'nın yayımladığı resmi istatistiklere de dikkat çeken Tolun ve Camgöz, 2026 yılının ilk altı ayında otellerin ortalama doluluk oranının son dört yılın en düşük seviyesi olan yüzde 35,4 olarak gerçekleştiğini belirtti.

Haziran ayında casinosuz otellerde doluluk oranının yüzde 29,3 seviyesinde kaldığını aktaran ikili, Lefke'de doluluğun yüzde 5,7, Güzelyurt'ta ise yüzde 9,6 olarak hesaplandığını ifade etti.

Bu verilerin sektörün içinde bulunduğu tabloyu ortaya koyduğunu kaydeden Tolun ve Camgöz, yüksek ulaşım maliyetleri, artan işletme giderleri ve yetersiz devlet desteğinin turizmi çıkmaza sürüklediğini belirtti.

100 maddelik eleştiri listesi yayımlandı

Tolun ve Camgöz, açıklamalarında Turizm Bakanlığı'nın politikalarına ilişkin 100 maddelik bir eleştiri listesi de paylaştı.

Listede; ulaşım maliyetleri, tanıtım stratejileri, altyapı eksiklikleri, kayıt dışı turizm faaliyetleri, çevre kirliliği, müze ve ören yerlerinin yönetimi, sektörle ortak akıl mekanizmalarının kurulmaması, denetim eksiklikleri, turizm yatırımlarında şeffaflık ve sürdürülebilir turizm politikalarına ilişkin çok sayıda başlık yer aldı.

Tolun ve Camgöz, "Ulaşım maliyetleri düşürülmedikçe, yapısal reformlar yapılmadıkça ve bu başarısızlıklarla yüzleşilmedikçe bu adada turizm bir hayalden ibaret kalacaktır. Maskeler düşmüştür; kral çıplaktır" ifadelerini kullandı.