Tarihçi Güven Uludağ, Birleşik Krallık’ın Kıbrıs’taki askeri varlığına ilişkin kamuoyunda eksik bir algı bulunduğunu belirterek, olası bir bölgesel savaş senaryosunda adanın tamamının risk altına girebileceği uyarısında bulundu.

Uludağ, Birleşik Krallık’ın Kıbrıs’ta yalnızca Ağrotur ve Dikelya’daki iki Egemen Üs Bölgesi’ne sahip olduğu yönündeki yaygın kanaatin gerçeği tam olarak yansıtmadığını ifade etti. Savaşın uzaması ve coğrafi olarak genişlemesi halinde, yalnızca üslerin değil, tüm adanın fiilen bir çatışma alanına dönüşebileceğini savundu.

1960 Kuruluş Antlaşması’na dikkat çekti

Uludağ, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluşunu düzenleyen 1960 tarihli Kuruluş Antlaşması’nın (Treaty of Establishment) Birleşik Krallık’a yalnızca iki Egemen Üs Bölgesi (Ağrotur ve Dikelya) ile sınırlı olmayan haklar tanıdığını vurguladı.

Antlaşmanın Ek B, Kısım II, Bölüm 2, Paragraf 1 hükmüne işaret eden Uludağ, söz konusu maddede Birleşik Krallık hükümetine limanlar, iskeleler, yollar, demiryolları, havaalanları ile haberleşme ve teknik sistemleri kullanma hakkı tanındığını belirtti. Maddenin, bu hakların kullanımı için gerekli olabilecek diğer tesis ve imkanları da kapsadığını kaydetti.

“Kullanım hakkı belirli usullere bağlı”

Uludağ, bu yetkilerin sınırsız olmadığını da hatırlatarak, antlaşmanın ilerleyen paragraflarında bazı usullerin düzenlendiğini aktardı. Buna göre:

• Birleşik Krallık makamlarının ilgili tesisleri kullanmadan önce Kıbrıs Cumhuriyeti makamlarına “makul bir ön bildirim” yapması gerekiyor.

 • Kullanım sırasında Cumhuriyet’in hizmetlerinin aksamaması için “istişare ve iş birliği” esası öngörülüyor.

• İngiliz askeri kuvvetlerinin üsler arasında veya liman ve havaalanlarına ulaşımında serbest geçiş hakkı güvence altına alınıyor.

Uludağ, söz konusu düzenlemelerin bugün de yürürlükte olduğunu ve “Sovereign Base Areas (SBA)” hukukunun temelini oluşturduğunu belirterek, Kıbrıs’ın egemenlik tartışmalarında bu maddelerin sıkça gündeme geldiğini ifade etti.

Tarihçi Uludağ, mevcut bölgesel gerilimler ışığında bu hukuki çerçevenin yeniden ve dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.