Teknik düzeydeki hazırlıklar tamamlanmış olsa da, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Schengen Bölgesi’ne katılım süreci, Kıbrıs sorunu engelini aşabilmiş değil. 

Avrupa Komisyonu’ndan Temmuz ayında olumlu değerlendirme alan hazırlıklara ilişkin rapor, Eylül ayında üye devletlerle görüşülmek üzere Avrupa Konseyi’ne sunuldu.

Ancak Kıbrıs Cumhuriyeti hükümetinin üye devletleri ikna etmek amacıyla yürütmekte olduğu diplomatik çabalara rağmen, siyasi nitelikteki nihai karar için, henüz oy birliği sağlanamadı.

Hollanda ve Avusturya başta olmak üzere, bazı üye devletlerin, Yeşil Hat ile bağlantılı uygulamadaki sorunlara ilişkin endişeleri sürüyor.

Bir diğer endişe nedeniyse, Beyarmudu ve Akyar geçiş noktalarının, Kıbrıs Cumhuriyeti toprağına değil, AB ve Schengen üyesi olmayan İngiliz Egemen Üs Bölgeleri’ne açılıyor olması.

Politis gazetesinde Yannis Seitanides imzasıyla yayınlanan habere göre, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Schengen Bölgesi’ne katılımı, sonucu belirsiz ve zorlu bir süreç olmaya devam ediyor.

Gazeteye göre seyahatleri kolaylaştıracak, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin AB’ye entegrasyonunu derinleştirecek olan ve ayrıca, aralarında Yunanistan’ın da bulunduğu birçok ülkenin Altın Vize programları yürütmesi nedeniyle Kıbrıs’taki gayrimenkul piyasasına yeni bir alıcı kitlesi kazandıracak olan katılım için teknik hazırlıklar tamamlandı.

Avrupa Komisyonu Temmuz ayında, altyapı, sistemler ve mevzuat açısından sahada yapılması gerekenlerin tamamlandığını, olumlu bir değerlendirmeyle teyit etti ve Kıbrıs için Schengen raporunu kabul etti.

Rapor Avrupa Parlamentosu ve Konsey’e iletildi ve Eylül ayında üye devletlerle görüşülmek üzere Konsey’e sunuldu.

Sürecin hangi aşamada olduğuna ilişkin bir soru üzerine Politis’e konuşan Avrupa Komisyonu Kıbrıs Temsilciliği Başkanı Panicos Pourgourides, "Komisyon, ülkenin kendine özgü koşullarını dikkate alarak, gerekli Schengen şartlarını ve standartlarını karşılaması yönündeki çalışmalarında Kıbrıs’ı desteklemeye devam edecek. Kıbrıs’ın Schengen Alanı’na ne zaman ve nasıl katılacağına ilişkin karar AB Konseyi’ne aittir. Kıbrıs’ın tam üyeliği, Schengen iş birliğini düzenleyen ortak kurallar, standartlar ve sorumluluklar çerçevesini güçlendirecektir." dedi.

Ancak nihai karar, siyasi nitelikte.

Politis’in edindiği bilgilere göre İçişleri ve Adalet Konseyi hâlâ oybirliğine ulaşmaktan oldukça uzak.

Bazı üye devletler, Yeşil Hat ile bağlantılı uygulamadaki sorunlara ilişkin endişelerini dile getiriyor.

Kathimerini’nin haberine atıf yaparak, bazı üye devletlerin kaygılarını gidermek amacıyla çalışmalar yürütüldüğünü yazan Politis, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Schengen’e katılımı için destek sağlanmasına yönelik diplomatik girişimler kapsamında, Dışişleri Bakanlığı Schengen ve Konsolosluk İşleri Müdürlüğü Direktörü sıfatıyla görev yapan Philippa Karsera Hristodulides’in Hollanda’ya gittiğini vurguladı.

Aynı habere göre Karsera Hristodulides, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Schengen’e katılım koşullarına uyumuna ilişkin değerlendirmeyi, Komisyon’un olumlu raporunun ilgili Konsey çalışma grubunda yapılan ilk resmî görüşmesi sırasında bizzat sundu. Habere göre Hollanda ve Avusturya, Kıbrıs Cumhuriyeti’ne Schengen konusunda "yeşil ışık" yakmakta en fazla zorlanan iki ülke olarak gösteriliyor.

Ancak yine Politis’e göre, endişe taşıyan ülkeler yalnızca bunlarla sınırlı değil. Gazetenin diplomatik kaynaklara dayandırdığı bilgilere göre, kaygıların giderilmesi için görüşmeler ve istişareler sürse de, henüz bir sonuç alınmış değil.

Bir Avrupa yetkilisi, Salı günü gazetecilere yönelik bir bilgilendirme toplantısında, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin  Schengen’e katılım değerlendirmesinin, 1 ve 2 Ekim’de Lüksemburg’da yapılacak Adalet ve İçişleri (JHA) Konseyi toplantısının gündeminde olmadığını söyledi.

Kıbrıs Haber Ajansı’nın (CNA), Temmuz ayında yayımlanan Kıbrıs raporunun görüşülüp görüşülmeyeceği ve geriye kalan herhangi bir teknik sorun bulunup bulunmadığı yönündeki sorusuna karşılık bu yetkili, "Kıbrıs’ın Schengen’e katılımı konusunda devam eden çalışmaların tamamen farkındayız, ancak konu bu kez JHA Konseyi’nin gündeminde değil" yanıtını verdi, konuya ilişkin başka bir açıklama yapmadı.

Konsey bugün Schengen Konseyi sıfatıyla toplanacak ve içişleri bakanları Schengen Bölgesi’nin  genel durumunu ele alacak.

Politis’e göre üye devletlerin siyasi düzeyde dile getirdiği endişelerin, kendi güvenlik ve göç birimlerinin gündeme getirdiği sorulardan kaynaklanıyor. Bu birimler, Schengen Bölgesi’nin bütünlüğünü zayıflatabilecek boşluklar bulunduğunu düşünüyor.

Endişeler, üçüncü ülke vatandaşlarının giriş ve çıkışlarını elektronik olarak kaydeden Giriş/Çıkış Sistemi (EES) uygulamasıyla ilgili. Schengen Bölgesi’nin kısa süreli seyahat eden üçüncü ülke vatandaşları için EES, seyahat belgesi bilgilerinin yanı sıra parmak izi ve yüz görüntüsü gibi biyometrik verileri de kaydediyor. Sistem, 10 Nisan 2026 tarihinden bu yana Schengen Bölgesi’nin dış sınırlarında tamamen işler durumda.

Konu Kıbrıs olunca, iki temel sorun ortaya çıkıyor.

Birincisi, Yeşil Hat. Buradaki kilit ifade "eşdeğer düzeyde koruma/kontrol". Yeşil Hat, AB’nin dış sınırı değil.

Yeşil Hat Tüzüğü kapsamında Kıbrıs Cumhuriyeti, hattı geçen tüm kişiler üzerinde üç amaçla kontrol gerçekleştiriyor: üçüncü ülke vatandaşlarının düzensiz göçünü engellemek, kamu güvenliği ve düzenine yönelik tehditleri tespit edip önlemek ve geçen kişilerin araçlarını ve taşıdıkları malları kontrol etmek.

Yeşil Hat üzerindeki gözetim güçlendirildi. Ancak henüz çözüm bulunamamış bir boşluk mevcut.

Kıbrıs Cumhuriyeti Schengen Bölgesi’ne katıldığında, Larnaka ve Baf havalimanları ile Larnaka ve Limasol limanları, Schengen Bölgesi’nin dış sınırları hâline gelecek. Dolayısıyla Kıbrıs’a gelen bir üçüncü ülke vatandaşı buna uygun kontrollere tabi tutulacak. Ancak bu kişi daha sonra kuzeye geçer ve örneğin Ercan Havalimanı üzerinden adadan ayrılırsa, EES bu üçüncü ülke vatandaşının Schengen Bölgesi’nden gerçekten çıktığına dair herhangi bir kayıt oluşturmayacak.

Cyprus Mail’in aktardığı diplomatik kaynaklar, daha haziran ayında Yeşil Hat geçiş noktalarında EES’nin uygulanmamasının üçüncü ülke vatandaşlarının kayıtlarında bir boşluk oluşturabileceği konusunda uyarıda bulunmuştu.

Bunlar, Larnaka veya Baf üzerinden Kıbrıs’a girip daha sonra adanın kuzey kesiminden ayrılan kişiler. Böyle bir durumda bu kişilerin Avrupa sistemine giriş kaydı işlenecek, ancak buna karşılık gelen bir çıkış kaydı bulunmayacak.

Bu nedenle Politis’e göre geçiş noktalarındaki kontrollerin seviyesini yükseltmek tek başına yeterli değil. EES’nin geçiş noktalarında uygulanması hâlinde Yeşil Hattın "dış sınır" hâline gelmesine yol açmadan, "eşdeğer düzeyde koruma/kontrol" sağlayacak bir mekanizma bulunması gerekiyor.

İkinci sorun ise Pergamos ve Strovilia (Beyarmudu ve Mağusa/Akyar) bölgelerindeki iki geçiş noktasıyla ilgili. Her ikisi de Birleşik Krallık’ın Dikelya Üssü bölgesinde bulunuyor ve Birleşik Krallık tarafından kontrol ediliyor.

Uygulamada bu iki noktanın, üçüncü bir ülkenin topraklarında bulunmalarına rağmen Schengen Bölgesi ile bütünleştirilmesi gerekiyor.

Diplomatlar Politis’e, ne AB üyesi ne de Schengen Bölgesi’nin  parçası olan Birleşik Krallık’tan, Schengen’e giriş ve çıkış mevzuatını uygulayan bir gözetmen gibi hareket etmesinin istendiğini belirtti. Bu iki geçiş noktası için de "eşdeğer düzeyde koruma/kontrol" sağlanması aranıyor.