Berivan BABAHAN

Hayvan Üreticileri ve Yetiştiricileri Birliği Başkanı Adil Onalt, yaklaşık bir yıldır süren arpa ve kaba yem krizinin hayvancılık sektörünü çökme noktasına getirdiğini belirterek, zamanında planlama yapılmaması nedeniyle üreticinin ağır bedel ödediğini söyledi. Arpa yokluğu nedeniyle hayvan rasyonlarının sürekli değiştirildiğini, bunun da özellikle küçükbaş hayvanlarda düşük vakalarını artırdığını ve hayvan ölümlerine yol açtığını dile getiren Onalt, aylık yaklaşık 12 bin ton arpaya ihtiyaç duyulduğunu ancak gerekli bağlantıların yapılmadığını savundu.

Çözüm için özel firmaların önünün açılmasını, Toprak Ürünleri’nin dengeleyici rol üstlenmesini ve en hızlı seçenek olarak güneyden arpa tedarik edilmesi için girişim başlatılmasını öneren Onalt, Cumhurbaşkanı’na da çağrı yaparak “Güneyle görüşülsün, arpamızı oradan alalım” dedi. “Arpasız hiçbir hayvancılık üretimi olmaz” diyen Onalt, önceliklerinin hayvanları yaşatmak ve üretimi sürdürmek olduğunu vurguladı.

“Arpasız hiçbir hayvancılık üretimi olmaz”

Hayvan Üreticileri ve Yetiştiricileri Birliği Başkanı Adil Onalt, yaklaşık bir yıldır devam eden yem tedarik sorununun hayvancılık sektörünü çökme noktasına getirdiğini söyleyerek, “Arpasız hiçbir hayvancılık üretimi olmaz” dedi. Göreve geldikleri günden bu yana kuraklık ve kaba yem eksikliği konusunda Tarım Bakanlığı’nı uyardıklarını belirten Onalt, ülkede saman ve kaba yem olmadığının bilindiğini ancak buna rağmen gerekli planlamanın yapılmadığını vurguladı. Stokların tükenmesiyle kaba yemin İspanya’dan ithal edilmeye başlandığını dile getiren Onalt, “Balanın kilosu 13 TL’ye yaklaştı, bu da maliyetleri ciddi şekilde artırdı” dedi. Arpa tedarikindeki sıkıntının sektör için hayati bir sorun olduğunu da vurgulayan Onalt, ülkede ayda 12 bin ton arpaya ihtiyacı olduğunu söyledi. Arpanın 180 dolar seviyelerindeyken bağlantıların yapılmadığını ifade eden Onalt, zamanında planlama yapılmış olsaydı bugün ne katkı payının gündeme geleceğini ne de üreticinin bu denli mağdur olacağını söyledi. Arpa yokluğu nedeniyle hayvan rasyonlarının sürekli değiştiğini belirten Onalt, bunun hayvan sağlığını olumsuz etkilediğini söyledi. Özellikle küçükbaş hayvanlarda düşük vakalarının arttığını, hayvan ölümlerinin başladığını söyleyen Onalt, bunun hem ekonomik hem de vicdani bir kayıp olduğunu dile getirdi. Sosyal medya hesaplarında da durumla ilgili paylaşımların yapıldığının belirten Onalt, hükümetin telef olan hayvanlar için de üreticiye hiçbir şekilde ödeme yapmadığının altını çizdi.

“Arpanın geleceğini söylediler, limana gittik arpa yok”

Binboğa Yem Fabrikası’nı ziyaret ettiklerini söyleyen Onalt, fabrikada yüzlerce kişinin çalıştığının altını çizerek, arpa olmadığı için üretimin aksadığını ve bunun ülke ekonomisine doğrudan zarar verdiğini ifade etti. Onalt, hükümetin ve ilgili bakanın bu durumu yönetemediğine dikkat çekerek, üretimin durmasının ülke ekonomisinde çok büyük sıkıntılara yol açtığını da sözlerine ekledi. Onalt, yem üretiminin aksamasının zincirleme şekilde hayvancılık işletmelerini de zor durumda bıraktığını söyledi. Arpa geleceği yönündeki açıklamalara da değinen Onalt, “Yalan politikalar, arpanın geleceğini söylediler ve çarşamba günü limana gittik arpa yok” dedi. Hava koşulları gibi gerekçelerin öne sürüldüğünü aktaran Onalt, bir yıl öncesinden planlama yapılmış olsaydı bugün bu noktaya gelinmeyeceğini kaydetti.

“Biz bize bu malı tedarik edin hayvanlarımıza yedirelim”

Orta Doğu’daki karışıklığa dikkat çeken Onalt, olası bir kriz durumunda ülke ambarlarının boş olduğunu söyleyerek, en az iki aylık stok bulunması gerektiğini vurguladı. Onalt ayrıca, “Hava trafiği diye açıklama yapanlara söylüyorum, hava koşulları dün bozuldu. Yirmi gün önce, bir sene önce neredeydiniz. Yani şimdi bu memlekette bir doğal afet olsa da bu memlekette arpa gelemezse ambarlar boş. Sizin ilk önce zaten iki aylık ambarlarda ıslahınızın olması gerekir” ifadelerini kullandı. Hazırlıksız yakalanmanın bedelini her zaman üreticinin ödemek zorunda kaldığının da altını çizen Onalt, “Üretici artık ‘hayvanımı satıp kurtulayım’ noktasına geldi” dedi. Onalt, üreticilerin mağduriyetlerini anlatırken, “Her ölen hayvanın üreticiye çok büyük ekonomik kaybı vardır. Bunu siyaset olsun diye konuşmuyorum” dedi. Onalt, “Arpa yok ve getiremiyorlar” diye konuştu.

Adil Onalt, “Özel bir firmanın 2 milyon dolarlık iş getirip de parasını alamaması, karşı firmaları ödeyememeleri ve gemileri bulup da getirememeleri, üreticiyi kötü duruma düşürdü” dedi. Hayvan üreticilerinin artık isyan etme noktasına geldiğini ifade eden Onalt, “Biz bize bu malı tedarik edin hayvanlarımıza yedirelim. Sizden zaten bir beklentimiz kalmadı artık. Siz hiçbir iş yapamazsınız. Siz üretimi kösteklemeden başka bir iş yapamazsınız” diyerek hükümete tepki gösterdi.

“Cumhurbaşkanı’na çağrımızdır; güneyle görüşsün arpamızı oradan alalım”

Arpa tedarikine yönelik çözüm önerilerinde bulunan Onalt, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’a seslenerek; “Cumhurbaşkanı'na çağrımız güneyle bir görüşme yapılsın, arpamızı oradan tedarik edelim. Böyle giderse bu hayvan ölümleri çoğalacak ve ekonomik bir kayba neden olacak. Hem üreticiye hem hayvana yazık günahtır” ifadelerini kullandı. Hükümete inançlarının kalmadığını söyleyen Onalt, “Önümüzü açsınlar biz çözüm üretelim” dedi. Onalt, çözüm önerilerini sıralarken “Özel şirket ve firmaların önünü açın getirsinler veya biz bulalım. Toprak ürünlerini de aracı firma yapın, dengeleri sağlasın. Bu işin çözümü budur ve çok basittir. Eğer bugün hükümet ‘tamam’ dese bu arpa yarın daha ucuza gelecek” ifadelerini kullandı. En erken çözümün güneyden arpa getirtmek olduğunu yineleyen Onalt, “Zaten güney ile ticaret yapılıyor, sadece böyle püf noktalarda bu hükümetin milliyetçilik damarları kabarıyor” diyerek tepkisini de dile getirdi. Onalt, şu an önemli olan noktanın 65 bin büyükbaş ve 260 bin küçükbaş hayvanın geleceği olduğunun altını çizdi. Onalt ayrıca, “Biz bu hayvanları diyete soktuk, bütün metabolizmalar darmadağın oldu, hayvanların karnı çamur oldu. Çünkü arpanın yerine mısır, mısırın yerine başka bir şey bulup veriyoruz. Hayvanların mandırada yürüyecek hali kalmadı. Planlayamadılar, programlayamadılar. Arpayı getiremediler” diye konuştu. “Süreci yönetemiyorlar” diyen Onalt UBP-YDP-DP hükümetine işaret etti “Bir sürü de pembe yalan açıklamalar yapıyorlar, hibe, faizsiz destekli arpalar. Senin arpan yok dağıtmaya, onlar çıkıp yalan söylemeye devam ediyor, biz çıkıp onları yalanlıyoruz. Nereye kadar?” sorusunu sordu.

“Üretim yapan bu gençliği göçe zorluyorlar, bunun tek suçlusu bu hükümetçilik yapanlardır”

Onalt, “Bizim bir devlet dairesi beklentimiz yok” diyerek, tek geleceklerinin bu üretim sektörü olduğunu ifade etti. Üretim yapan gençlerin ülkeden göçe zorlandığına vurgu yapan Onalt, “Biz geleceğimize sahip çıkmak için bu kadar mücadele ediyoruz. Ama onlar devlet olarak çocuklarımızı, bu topraklarda üretim yapan gençlerimizi göçe zorluyor. Bunun tek suçlusu hükümetçilik yapanlardır” diyerek tepkisini dile getirdi.

Sektörde moralin çöktüğünü belirten Onalt, üreticinin hayvanını satıp sektörden çekilme aşamasına geldiğini ifade etti. Onalt, hayvancılığın birçok aile için kuşaktan kuşağa aktarılan tek geçim kaynağı olduğunu vurguladı. Hayvancılık sektörünün yaklaşık 700–800 milyonluk et, 300–400 milyonluk süt ekonomisi oluşturduğunu belirten Onalt, ekonomik değerin ülke içinde döndüğünü ve küçük ile orta ölçekli üreticilerin korunması gerektiğini söyledi. Onalt, büyük sermaye sektörünün büyütülürken küçük üreticinin göz ardı edildiğini söyledi. Süt satışında da ciddi sıkıntı yaşandığını ifade eden Onalt, planlı üretim çağrısını yineledi. İç piyasa ve ihracat dengesi gözetilerek et ve sütün birlikte planlanması gerektiğini belirten Onalt, üreticinin her gün belirsizlikle mücadele etmekten yorulduğunu dile getirdi. Hükümete yönelik taleplerinin net olduğunu söyleyen Onalt, ya sektörün serbest bırakılması ya da üreticinin kendi yolunu çizmesine imkân tanınması gerektiğini ifade etti. Onalt, “Bizim tek derdimiz hayvanlarımızı yaşatmak ve üretimi sürdürmektir” diye ekledi.