Kıbrıs’ta yayımlanan bir analiz, İngiltere’ye ait RAF Ağrotur Üssü’nde 56 nükleer silah bulunduğu yönündeki iddiaların mevcut kanıtlarla desteklenmediğini ortaya koydu.

Fact Check Cyprus tarafından yayımlanan değerlendirmede, uydu görüntülerinin, NATO’nun güvenlik gerekliliklerinin ve mevcut İngiliz savunma politikasının söz konusu iddiayla çeliştiği belirtildi.

Söz konusu iddia gazeteci Andreas Paraschos tarafından ortaya atıldı. Paraschos, Offsite adlı internet sitesinin, yeterli belge bulunmadığı gerekçesiyle iddia edilen nükleer silahlarla ilgili haberini kaldırdığını söyledi. Paraschos, gazetecilik gizliliğini gerekçe göstererek kaynağını açıklayamayacağını ifade ederken, mesleki deneyiminin haberin güvenilirliğini desteklediğini savundu. Ayrıca iddia edilen silahların, NATO’nun son dönemdeki hareketliliği ve ABD’nin Amerikan vatandaşlarına Kıbrıs’tan ayrılmaları yönündeki uyarısıyla bağlantılı olabileceğini ileri sürdü.

Fact Check Cyprus ise “56” sayısının güncel bir nükleer stoktan ziyade Soğuk Savaş döneminde geliştirilen altyapıya yapılan “anakronik bir referans” olabileceğini belirtti. Nisan 1960 tarihli arşiv belgelerine göre Ağrotur Üssü, İngiltere’nin o dönemdeki ana stratejik saldırı gücü olan nükleer kapasiteli V-Bomber uçak filosunu destekleyecek şekilde tasarlanmıştı. Bu kapsamda pistler, hangarlar ve diğer tesisler nükleer silah taşıyabilen uçaklara uygun olarak inşa edilmişti.

Ancak kuruluş, altyapının varlığının nükleer savaş başlıklarının da bulunduğunu otomatik olarak kanıtlamadığını vurguladı. Analizde nükleer silah depolamanın özel personel, sıkı güvenlik protokolleri ve özel kasa sistemleri gerektirdiği kaydedildi.

Birleşik Krallık’ın artık hava yoluyla taşınan nükleer silah konuşlandırmadığı da hatırlatıldı. Son hava atımlı nükleer silah olan WE.177 bombası 1998’de hizmetten çekilirken, o tarihten bu yana ülkenin nükleer caydırıcılığı yalnızca Trident füze sistemini taşıyan Vanguard sınıfı denizaltılara dayanıyor.

Analizde ayrıca Avrupa’daki Amerikan nükleer silahlarının yalnızca altı NATO üssünde bulunduğu ifade edildi. Bu üslerin Belçika, İtalya, Almanya, Hollanda ve Türkiye’de yer aldığı belirtilirken, söz konusu tesislerde nükleer bombaların güçlendirilmiş uçak sığınaklarına yerleştirilen yeraltı depolama kasalarında tutulduğu kaydedildi.

Fact Check Cyprus, Akrotiri’de Flamingo Way ve Phantom Way üzerindeki hangarların uydu görüntülerinde NATO protokollerine göre gerekli olan ağır tahkimatlı ve çift güvenlik çemberli depolama alanlarına sahip görünmediğini belirtti.

Karşılaştırma için Türkiye’deki İncirlik Hava Üssü’nde yaklaşık 50 adet B61 nükleer bombasının bulunduğu ve burada yaklaşık 25 özel yeraltı kasasının bulunduğunun uydu görüntülerinde açıkça görülebildiği ifade edildi.

Analizde, “Bölgedeki merkezi NATO üssünden daha fazla nükleer silahın Ağrotur’da bulunması ve buna rağmen gerekli depolama ve güvenlik altyapısının görülmemesi pratikte imkânsızdır” değerlendirmesine yer verildi.

Kuruluş, Ağrotur’da Soğuk Savaş döneminde nükleer kapasiteli uçakların faaliyet gösterdiği döneme ait altyapı bulunduğunu, ancak güncel uydu görüntülerinin ve mevcut savunma doktrinlerinin üste aktif nükleer silah bulunduğu iddialarını desteklemediğini belirtti.

İngiliz yetkililer de geçmişte benzer açıklamalar yapmıştı. İngiltere Savunma Bakanlığı’ndan bir sözcü Ocak 2000’de yaptığı açıklamada “Kıbrıs’taki İngiliz üslerinde nükleer silah bulunmamaktadır” demiş, üsleri kullanan uçakların da nükleer silah taşımadığını ifade etmişti.

Aynı dönemde açıklanan tarihî belgelerde ise 1969 yılında Ağrotur'da konuşlu uçakların nükleer bombalar taşıdığı belirtilmişti. Dönemin Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Glafcos Clerides de geçmişte üslerde nükleer silah bulunmuş olabileceğini kabul etmiş, ancak hükümetin bu konuda resmî olarak bilgilendirilmediğini söylemişti.

Fact Check Cyprus, mevcut kanıtların Ağrotur'un İngiltere’nin eski nükleer hava stratejisine bağlı tarihî altyapıya sahip olduğunu gösterdiğini, ancak bugün üste nükleer silah bulunduğuna dair güvenilir bir işaret bulunmadığını vurguladı.