Lefgoşa’da Selimiye Meydanı olarak bilinen Lefgoşa’nın eñ önemli meydanı, tomofillerin geşmediyi teg meydan olan alanın edrafında çog önemli bir gelişme yaşandı. Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) Lefgoşa temsilciliyi, Bullici aylesinden kiraladı’ı, tarihi eser olarag gabul edilen bir binayı kiraladı. Peki neçün şeherin içünde o gadar yer varkan, AK Parti, Selimiye Meydanına direg garşıdan bakan binayı kiraladı? İkinci soru da AK Parti nasıl olur da Gıprız’ın kuzeyinde temsicilig açabilir? Bu yazımda bu iki soruyu tartışmaya çalışacam. İlg önce ikinci sorudan yola çıkarag tartışmaya başlaycam. İkinci sorunun cevabı birinci sorunun zeminidir.

AK Parti Temsilciliyi

KKTC AK Parti temsilciliyi 30 Eylül 2017 tarihinde dönemin TC Başbakan yardımcısı Recep Akdağ tarafından açıldı. Açılışa katılanlar arasında dönemin Türkiya'nın Böyügelçisi Derya Kanbay’da varıdı (“AK Parti KKTC” 2017). İlerleyen süreşlerin içünde Refah Partisi ve İYİ Parti’de Lefgoşa’da temsilcilik binalarnı aşdılar. Bildiyim gadarıynan son temsilcilig binasını da Cumhuriyet Halk Partisi 26 Mayıs 2024 tarihinde aşdı ("CHP, KKTC'deki ilk” 2024). Türkiya’dakı partilerin Gıprız’ın kuzeyine temsilcilig aşmalarnın bir nedeni Türkiya’nın Gıprız’da uyguladı’ı nüfus politikasıdır. 14 Mayıs 2023 yılında gerşegleşen Türkiya Cumhurbaşkanlığı ve 28. Dönem Milletvekili Genel seçimlerinde Türkiya'nın Gıprız'da bulunan seçmen sayısı 140 bin 111 olarag basına servis edildi (Dinçer 2023). Bu rakamın dışında 18 yaş altı Türkiyalı kaş gişinin oldu’unu bilmeyig. Bu rakamın dışında Türkiya’nın 1974’de Gıprız’ın kuzeyine yerleşdirdiyi ve TC seçmeni olmayan kaş gişinin oldu’unu da bilmeyig. Bunun yanında Türkiyalıların oy gullanması içün yurddışında yaşadıglarına dair gayıd yabdırmaları gerekir. Bu gaydı yabdırmayıb ancag Gıprız’ın kuzeyinde yaşayan kaş gişinin oldu’unu da bilmeyig. Çeşidli insannar çeşidli rakamlar verebilir. Ne yazık ki bu rakamların hiş biri kesin bir rakam deyildir. Gıprız’ın kuzeyinde 1974’den berlim kaş Türkiyalı yaşamagdadır? Toblam Türkiyalı nüfus kaşdır? Pütün bu rakamları bir araya goydu’umuzda korkunş nümorolarnan garşı garşıya galmamız olasıdır.

AK Partinin Gıprız temsilciliynin sadece Türkiya’dakı seçimlernan ilgili çalışmalar yabmadı’ını bilirig. Son KKTC cumhurbaşkanlı’ı seçimlerinde AK Parti temsilcisi bizzad sahada Ersin Tatar lehine çalışmalar yabdı. AK Partinin Gıprız’ın kuzeyinde izlediyi Gıprız’ın iç siyasedine yönelig yabdı’ı çeşidli faaliyedleri da vardır. Hadda zaman zaman iddia edilir ki özelliynan son zamannarda hökümetin icraadlarında da AK Parti temsilcisinin hügmü vardır.

Şenova'nın haberine görem Gıprız'ın kuzeyinde Türkiya’dakı siyasi partilerin içünden 7 siyasi partinin temsilciliyi vardır. Bu partiler ilçe teşkilatları gurub, üye gaydeder ve ve örgüdlenme çalışması yürüdür. İçişleri Bakanlı’ından konuynan ilgili bilgi taleb eden Şenova’ya bakanlıg, “yurtdışı merkezli siyasi partilerin ülkemizde temsilcilik açabilmeleri hususunda herhangi bir düzenleme bulunmadığı ve bu konuda bakanlığımıza herhangi bir izinlendirme vermediği görülmüştür" cevabını vermiştir (Şenova 2023). Mesela AKEL Gıprız’ın kuzeyinde temsilcilig açabilir? KKTC yurddaşı AKEL üyesi gişiler biz AKEL’in temsilciliyini açıyorug dersa ne olur? İçişleri Bakanlığı Şenova’ya verdiyi cevabı verir? Yoğusa orduynan polis devreye girer? AKEL’in kuzeyde temsilcilig açamaması ve Türg partilerinin kuzeyde temsilcilig açabilmeleri kuzeyde gurulan apartheid rejimiynan ilgilidir. Gıprız’ın kuzeyinde 50 bin civarı Rus’un oldu söylenmegdedir. Bu Ruslar mesela Rusya’dakı siyasi partilerin temsilciliglerini KKTC’de açabilirler? Siyasal faaliyedlerini ayni AK parti temsilciliyi gibin yürüdebilirler? Bunu yapamamalarnın nedeni kuzeydeki rejimin Türg ırgcılıgı, Türg apartheid rejimi üsdüne gurulmasıdır. Gıprız’ın kuzeyinde demokrasi tartışmasını yaparkan Türg ırgcılı’ı ve Türg apartheid rejimi gonuşulmag zorundadır. Bunnarı görmezden, bilmezden gelemeyig.

 AK Parti öznelinde çog ilginç bir detay taha var. AK Parti KKTC temsilciliyinin esgi başganı Fahri Yönlüerdi. Fahri Yönlüer Gıprızlıdır. 1993 yılından berlim KKTC Dışişlerinde çalışmagdaydı. En son da Gaziantep Başkonsolosu olarag görev yabdıydı (“Başkonsolos Fahri” 2022). AK Parti KKTC temsilciliyinde başga Gıprızlılar da vardır. Demeg ki bu partiler Gıprızlılar arasında da örgüdlenme faaliyedlerini yabmagdadır. KKTC bürograsisinin içünde AK Parti KKTC temsilciliyiynan ilişgisi olan kaş gişi vardır?

Türg yerleşimci kolonyalizmi ba’lamında, Türkiya’dakı siyasi partiler yerleşigleri örgüdlemeg, onnar üzerinde ideolojig hegemonya gurmag magsadıynan siyasi faaliyedlerini yürüdürkana, yerlileri da örgüdlemeg ve onnarı gendi siyasal örgüdlenmelernin içüne angaje edmegdedir. Ne gadar Gıprızlı’nın bu siyasi partilerin içünde örgüdlü oldu’una dair elimizde bir rakam yogdur. İleriki yıllarda bu siyasal partilerin yerel siyasedde da aktif olmayacaglarnın garantisini kim verebilir? Ya da AK Parti temsilcisi Emre Kaya bey mesela UBP’den bakan olursa ya da milledvekili bunu hangı zeminde deyerlendireceyig? Benim buna cevabım var. Bu soruya siziñ cevabıñız ne olur? Sömürgecilig ilişgilerini o gadar ola’anlaşdırdıg ki bunnarı artıg insannarımız sorun olarag görmemegdedir.

AKP KKTC temsilciliyi tarihi bir mekanda Selimiye meydanında açıldı. Recep Dalı’ın haberine görem kiralanan mekan esgi eser niteliyinde olub 2020 yılında Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından belirlenen kural çerçevesinde kafe, pansiyon ve turizm amaçlı gullanılması gerekir (Dal 2026). Bu bina siyasal bir partinin temsilciliyi olarag gullanılamaz. Yapılması gereken bu goşullarda, Anıtlar Yüksek Kurulu, polis, Lefkoşa Türk Belediyesi eşliyinde bu binanın kapatılmasıdır. Siziñ yasalarñız, kurumlarñız bize dayaddı’ınız toblum sözleşmesi bunu emreder. Ancag siz da ben da çog eyi bilirig ki bunu Gıprız’ın kuzeyinde yapacag hiş kimse ve hişbir otorite yogdur. Anayasa ve KKTC kurumlarının dayaddı’ı hegemonya hangı koşullarda asgıya alınır? Evin sahibi geldiyinde veya evin sahibiynan işbirliyi yapıldı’ında siziñ pütün yasalarñız, kurumlarñız asgıya alınır. Biz buna Türg yerleşimci kolonyalizmi derig! Sömürgecilere sömürgecinin yerlilere dayaddı’ı yasalar, masalar işlemez! Yerleşimci kolonyalizmde ilan edilen yerleşimci devled (settler state), yerliler üzerinde basgı aygıtı olarag garşımıza çıkarkan, yerleşiglerin de sömürgeci ülkenin bir uydusu olarag yerlilerin torbraglarında kökleşmesini, sömürgeciliyin kurumsallaşmasını sa’lar.

Selimiye Meydanı AKP Hegemonyasının Yenñi Simgesi

AK Parti Gıprız’ın kuzeyinde o gadar yer varkan neçün Selimiye meydanına KKTC temsilciliyini daşıdı? Bu ne anlama gelir? Türkiyalı Kemalisdler ve siyasal islamcılar fededdigleri tobragları, mekannarı tasarlarkan referans nogdaları Türg tarihi ve Osmanlı tarihidir. Türglerin Gıprız’ın kuzeyinde yürüddügleri kolonizasyon politikalarını annamanız içün Türg ve Osmanlı tarihini eyi bilmeñiz geregmegdedir. Türk Mukavamet Teşkilatı’nda örgüdlenme şemasında gullanılan terminoloji nereşden gelmegdedir? Bayraktarlık, Sancaktarlık, Mücahit, Otağ, Oba, Kovan… Bu terminoloji nereşden gelmegdedir? Metehan ismi bir rasdlantı mıdır? Metehan isminin Türg tarihinde önemi nedir? Metehan ismiynan yenñi cumhurbaşganlı’ı, meclis, yargı, cami, kütübhane binaları ve parg arasındakı ilişgi nedir? Neçün 1974 işgal harekatının adı Atilla operasyonudur? Atilla’nın Türg tarihindeki önemi nedir? Camiilerin, okulların isimlerine bakın. 20 Temmuz Fen Lisesi, Bülent Ecevit Anadolu Lisesi, Sedat Simavi Endüstri Mesleg lisesi… Sedat Simavi’nin biziminan ne alakası var hiş düşündünüz? Sedat Semavi Kıbrıs’ın pütünün Türg tobragı oldu’unu savunan önemli gazddacılardandır. İstirdad projesinin yanı gaybedilmiş tobragların geri gazanılması figrinin önemli savunucularındandır. Neçün Lefgoşa’nın göbeyinde bir okula bu düşünceyi savunan bir gişinin adını verirsiñiz? Osmanlı Gıprız’ı ne zaman fededdi? TMT’nin resmi tarihe göre guruluşu ne zamandır? 1 Ağustos deyil midir? Osmanlıynan TMT arasındakı ilişgi nedir?

AK Parti neçün o gadar yer varkan Selimiye meydanına geldi? Oracı’nın tarihi önemi nedir? Semiyolojig açıdan bu durumu nasıl okuyabilirig? Ayasofya Katedrali 1571’den sovra Osmanlı’nın Gıprız’ı fededmesiynan camiye dönüşdürüldü. Adı Osmanlı padişahı II. Selim’den yola çıkılarag Selimiye Camiisi olarag deyişdirildi. Bu goca katedrale Gıprız’ı fededen Osmanlı padişahının adı gondu. Yani o cami sıradan bir cami değildir. O cami fetihin sembolü, imparatorlu’un sembolüdür. Edrafında böyüg medrese güccüg medrese vardır. Bu medreseler okuldu. Bilgiyi, kültürü temsil edmegdedir. Sultan ikinci Mahmut döneminde oracığa bir kütübhane yabdırıldı. Adı Sultan 2. Mahmut Kütüphanesidir. Bilgiyi, kültürü temsil edmegdedir. Kütübhanenin girişinde "maşallah" yazar. Maşallah “Allahın izniyle” demegdir. Selimiye meydanının sonunda Sabor tarafında bir TMT anıtı var. TMT'nin diyer adı "Kıbrıs İstirdad Projesidir". Yani gaybedilmiş tobragların geri alınması. Yani Osmanlı dönemindeki fetihe bir göndermedir. O anıtın üstünde bir ay bir gurd ve gılınş amblemi vardır. Türg tarihinde ay, gılınş, gurd ne anlama gelir? Bu anıtın üsdünde "Toprak Eğer Uğrunda Ölen Varsa Vatandır" deye yazmagdadır. Türgler ve onnarın ecdadları Osmanlı Gıprız'da şehidler vermişdir. “Kıbrıs bir Türk vatanıdır”. Bir tobrag u’runa ölmeg nedir Türg tarihinde? Türg yurdunu savunmag, bir da fededilen tobragları Türg yurdu yabmagdır. Yani kolonize edmegdir. Kolonize edilmiş tobrag parçası Türg yurdudur.

28 Kasım 1948 yılında Ayasofya (Selimiye) meydanında tarihi bir eylem yapılmışdır. Hürsöz gazeddasında yayınnanan ilana göre ilhag ve muhdariyete garşı böyüg bir eylem yapılmışdır (MİTİNG GÜNÜDÜR 1948). Bu eylem ENOSİS’e garşı ve Gıprız’a muhdariyed verilmesine garşı yapıldıydı. Araşdırmacı yazar Ahmet An, 28 Kasım mitinginde “Muhtariyet esaret, Enosis ölüm, adil İngiliz idaresinin devamını isteriz” sloganının gullanıldı’ını agdarır. Bu miting İngiliz sömürge idaresinde Gıprızlı Türglerin yabdı’ı ilg miting olarag tarihe geşer.  İngiliz koloni rejiminin devamı taleb edilmegdeydi. İlla da İngiltere Gıprız’dan ayrılacagsaydı, adanın Türkiya’ya verilmesi taleb edilmegdeydi (An, 2018 syf. 61). Bu diyer anlamda ilg defa Türkiya’nın Gıprız’ı ilhag edmesi figrinin kidlelerinan buluşdu’u önemli bir gırılma nogdasıydı deyebilirig. Selimiye meydanı Türg ve Osmanlı tarihinde fevkalede önemli bir yere sahibdir.

Selimiye meydanında böyün Yunus Emre Enstitüsü bulunmagdadır. Bu enstitü sıradan bir kurum deyildir. Yunus Emre Enstitüsü başganı Abdurrahman Aliy ilg yurd dışı temsilciliyinin 2009 yılında açıldı'ını, böyün 71 ülkede 95 yurd dışı temsilciliyinin oldu'unu söylemegdedir. Selimiye Meydanı’ndakı Yunus Emre Enstitüsü dönemin Türkiya Başbakanı Ahmet Davutoğlu tarafından bizzad 2 Aralıg 2015 tarihinde açıldı (Yunus Emre Enstitüsü, 2015).  Yunus Emre Enstitüsü Türkiya Devleti’nin küresel ölçegde, kültür, ideolojig ve tarihi anlamda hegemonya gurmasının eñ önemli araşlarından biridir. Özelliynan enstitünün Gıprız, Afrika, Balkanlar, Orta Doğu ve Orta Asya’dakı faaliyedleri incelendiyinde Türkiya’nın sömürge politikalarnın veya hegemonya inşa edme politikalarnın önemli bir aygıtı oldu’u ortaya çıkacagdır.

AK Parti KKTC temsilciliyinin Selimiye meydanına açılması çızmaya çalışdı’ım bu geniş çerçeveden sovra oracı’a açılması bir rasdlantı olabilir? Türg yerleşimci kolonyalizmini annamadan AK Partinin o meydanda o temsilciliyi aşması size çog anlamsız gelebilir. Temsilcilig binasının oracı’a açılması belkim da egsig galan bir puzzlın parçasının şimdig tamamlanmasıdır. Siyasi temsiliyed siyasi hegemonya…

Görsel: Senih Çavuşoğlu

Gaynag

1-"AK Parti KKTC temsilciliği açıldı". Kıbrıs Postası. 30 Eylül 2017. https://www.kibrispostasi.com/c35-KIBRIS_HABERLERI/n231651-ak-parti-kktc-temsilciligi-acildi

2-An, Ahmet. 2018. Kıbrıs’ta Fırtınalı Yıllar. 3. Baskı. Galeri Kültür Yayınları. Lefgoşa.

3-“Başkonsolos Fahri Yönlüer AK Parti KKTC Temsilcisi oldu.” myk gündem. 25 Ekim 2022. https://www.mykibris.com/kktc/haber/baskonsolos-fahri-yonluer-ak-parti-kktc-temsilcisi-oldu-21627

4-"CHP, KKTC'deki ilk temsilciliğini açtı". Kıbrıs Postası. 26 Mayıs 2024. https://www.kibrispostasi.com/c35-KIBRIS_HABERLERI/n519819-chp-kktcdeki-ilk-temsilciligini-acti

5-Dal, Recep. 2026. Bir garip "temsilcilik". Yenidüzen. https://www.yeniduzen.com/bir-garip-temsilcilik-195915h.htm

6-Dinçer, Sümeyye Dilara. 2023. KKTC'de 14 Mayıs seçimlerine katılım oranı yüzde 59,1 oldu. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/kktcde-14-mayis-secimlerine-katilim-orani-yuzde-59-1-oldu/2893580

7-"MİTİNG GÜNÜDÜR". HÜRSÖZ. 28 Kasım 1948. S.4

8-Senova, Ertuğrul. Denetimden muaf "siyasi partiler". Yenidüzen. 27 Kasım 2023. https://www.yeniduzen.com/denetimden-muaf-siyasi-partiler-168195h.htm

9-“Yunus Emre Enstitüsü, Davutoğlu tarafından açıldı.” Kıbrıs Postası. 2 Aralıg 2015. https://www.kibrispostasi.com/c35-KIBRIS_HABERLERI/n177548-yunus-emre-enstitusu-davutoglu-tarafindan-acildi