İngiliz Independent gazetesi, Birleşmiş Milletler (BM) tarafından Kıbrıs sorununu çözmek amacıyla hazırlanan yeni bir çözüm taslağının “detaylarını” içeren bir haber yayınladı.

Gazetenin politika editörü David Maddox’un imzasını taşıyan habere göre taslak, “konfederal bir yapıya yakın, ‘gevşek’ federasyon modelinde bir çözümü” barındırıyor.

Gazete, taslağın “52 yıllık çıkmaza son verebileceğini” yazdı.

Habere göre Birleşmiş Milletler, federal modelden uzaklaşarak, Avrupa Birliği (AB) içinde daha esnek/gevşek bir çözüm öneriyor.

Haberde, BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in yürüttüğü çalışmalarda amaç; Rumların "federasyon", Türklerin ise "konfederasyon" diyebileceği bir yapı kurmak ve aradaki uçurumu kasıtlı bir "yapıcı belirsizlik" ile kapatmak.

Habere göre BM taslağının getirmeyi öngördüğü sistemin ana hatları şöyle:

•             İki Kurucu Devlet: Siyasi eşitliğe sahip, ancak ortak yetkilerin büyük ölçüde azaltıldığı iki kurucu devlet oluşturulacak. Günlük yönetimlerin çoğu bu iki devlet tarafından yürütülecek, iki tarafa bırakılamayacak konular için ise küçük bir merkezi yapı kurulacak.

•             Toprak İadesi: KKTC, tanınma ve özerklik karşılığında, terk edilmiş bir tatil beldesi olan Maraş (Varosha) dahil olmak üzere bazı toprakları devretmek zorunda kalacak.

•             Ortak Yönetim ve Meclis: Ortak yetkiler için iki liderin başkanlık edeceği (Kıbrıslı Rumların lehine 2-1 veya 3-1 oranında) dönüşümlü bir başkanlık konseyi kurulacak. Doğrudan seçilen bir federal parlamento yerine, Kıbrıslı Rum ve Kıbrıslı Türk milletvekillerinden oluşan kapsayıcı bir konsey olacak.

•             Ortak Kabine: Dışişleri, savunma, içişleri/vatandaşlık, maliye ve Avrupa işlerinden sorumlu yaklaşık 5-6 bakanlıktan oluşan ortak bir kabine kurulacak. Gerçek siyasi eşitliğin merkezinde yer alan bir güvence olarak, Bakanlar Kurulu'nda en az bir Kıbrıslı Türk bakanın "belirleyici oy" hakkına sahip olması öneriliyor; ancak bu durum görüşmelerde bir tıkanma noktası haline gelebilir.

Askeri Güçler ve Garantörlük

1960 yılında kurulan garantörlük sistemini çözmek için; İngiltere, Türkiye ve Yunanistan'ın yerini bir NATO formülü alacak ve bu durum adada küçük bir çok uluslu gücün bulunmasına imkan tanıyabilecek.

Geçiş süreci ve “3-D formülü”

BM'nin 2 veya 3 yıllık bir geçiş dönemi öngördüğü belirtiliyor. Bu süreçte ilk olarak toprak iadeleri (başta Maraş) yapılacak. Ardından Kıbrıslı Türk tarafının "3 D" olarak adlandırdığı haklar kademeli olarak devreye girecek:

1.            Doğrudan ticaret (Direct trade)

2.            Doğrudan uçuşlar (Direct flights)

3.            Doğrudan temaslar (Direct contacts)

Buna ek olarak, Türkiye'nin Kıbrıs Cumhuriyeti’ne uyguladığı kısıtlamaların esnetilmesi ve Türk limanlarına erişim sağlanması da planlanıyor.

Ayrıca, doğalgaz arama faaliyetlerinde ilerleme kaydedilmesi ve Kıbrıs çözümünün Gümrük Birliği bağlamında Türkiye-AB gündemine açıkça bağlanarak daha geniş bir AB-Türkiye paketinin parçası haline getirilmesi umuluyor.