“Hocam antibiyotik yazalım, enfeksiyon geçsin.”

Diş hekimlerinin günlük pratiğinde en sık karşılaştığı cümlelerden biri bu olabilir. Ancak antibiyotik, her diş ağrısında veya her şişlikte kullanılabilecek basit bir ilaç değildir. Antibiyotiklerin doğru hastada, doğru dozda ve doğru sürede kullanılması hem tedavinin başarısı hem de toplum sağlığı açısından büyük önem taşır.Öncelikle şunu bilmek gerekir: Her diş enfeksiyonu antibiyotik gerektirmez. Diş kaynaklı problemlerin önemli bir kısmında asıl tedavi antibiyotik değil, enfeksiyonun kaynağının ortadan kaldırılmasıdır. Örneğin derin çürüğe bağlı pulpa iltihabında gerekli olan kanal tedavisi veya uygun durumlarda dişin çekilmesidir. Antibiyotik, hastalığın kaynağını ortadan kaldırmadan yalnızca geçici bir rahatlama sağlayabilir.

Antibiyotik hangi durumlarda düşünülebilir?

Diş hekimi muayene sırasında hastanın genel durumunu, enfeksiyonun yayılımını ve sistemik bulguları değerlendirir. Özellikle ateş, halsizlik, yaygın şişlik, lenf bezi tutulumu, ağız açmada belirgin kısıtlılık veya enfeksiyonun çevre dokulara yayıldığını düşündüren bulgular antibiyotik kullanımını gündeme getirebilir.Yüz ve boyun bölgesinde hızla ilerleyen şişlik, yutma veya nefes alma güçlüğü gibi ciddi belirtiler ise çok daha farklı değerlendirilmelidir. Böyle durumlarda yalnızca reçete yazmak yeterli değildir; hastanın acil olarak ileri değerlendirmeye ve gerektiğinde hastaneye yönlendirilmesi gerekir.Bazı özel hasta gruplarında da antibiyotik kullanımı farklı değerlendirilebilir. Bağışıklık sistemi baskılanmış hastalar, bazı ciddi sistemik hastalıkları bulunan kişiler veya belirli kalp hastalıkları olan hastalarda tedavi ve profilaksi kararı kişiye özel olarak verilmelidir.

Antibiyotik ne zaman gereksizdir?

Sadece diş ağrısı olması, tek başına antibiyotik kullanılması gerektiği anlamına gelmez. Özellikle geri dönüşümsüz pulpitis gibi durumlarda antibiyotik ağrıyı tedavi etmez. Aynı şekilde lokalize ve drenajı mümkün bir dental enfeksiyonda öncelik, enfeksiyon kaynağının ortadan kaldırılması ve gerekli durumlarda drenaj yapılmasıdır.Hastaların daha önce kullandığı bir antibiyotiğin yeniden başlanması veya “Geçen sefer iyi gelmişti” düşüncesiyle antibiyotik talep edilmesi doğru değildir. Her enfeksiyonun nedeni ve hastanın klinik durumu farklı olabilir.

Gereksiz antibiyotik neden tehlikelidir?

Antibiyotiklerin gereksiz kullanımı yalnızca kişiyi ilgilendiren bir sorun değildir. Yanlış ve gereksiz.antibiyotik kullanımı, antibiyotik direncinin gelişmesine katkıda bulunur. Bu durum gelecekte gerçekten ihtiyaç duyulan antibiyotiklerin etkisiz kalmasına neden olabilir.Ayrıca antibiyotikler mide-bağırsak şikâyetleri, alerjik reaksiyonlar ve bazı durumlarda daha ciddi yan etkilere yol açabilir. Bu nedenle “zararı olmaz” düşüncesiyle kullanılmamalıdır.

Peki hastalar ne yapmalı?

Diş ağrısı veya diş eti şişliği yaşadığınızda komşunuzun, arkadaşınızın ya da daha önce kullandığınız antibiyotiğin önerisiyle ilaç başlamayın. Öncelikle diş hekimi tarafından muayene edilin.Doğru antibiyotik kullanımı, doğru tanıyla başlar. Diş hekimi; enfeksiyonun kaynağını, yayılımını, hastanın genel sağlık durumunu, kullandığı ilaçları ve alerji öyküsünü değerlendirerek antibiyotik gerekip gerekmediğine karar verir.

Unutmayalım: Antibiyotik her diş ağrısının çözümü değildir. Bazen en doğru “ilaç”, enfeksiyonun kaynağını tedavi etmektir. Bilinçli antibiyotik kullanımı hem sizin sağlığınızı hem de gelecekte antibiyotiklerin etkili kalmasını korur.Sağlıklı bir ağız için ağrıyı bastırmak yerine, nedenini tedavi etmek gerekir.