Bir bebeğin ilk dişinin çıkması, aileler için hem heyecanlı hem de biraz endişeli bir dönemdir. “Dişi ne zaman çıkacak?”, “Çok ağlıyor, acaba dişi mi ağrıyor?”, “Ateşi bundan mı?”, “Diş çıkarma jeli kullanalım mı?” gibi sorular bu dönemde ebeveynlerin en sık sorduğu soruların başında gelir. Öncelikle şunu bilmek gerekir: Diş çıkarma doğal ve fizyolojik bir süreçtir. Her bebeğin diş çıkarma zamanı aynı değildir. İlk süt dişleri çoğunlukla 4-7 ay civarında görülmeye başlasa da bazı bebeklerde daha erken, bazı bebeklerde ise daha geç ortaya çıkabilir. Üç yaş civarına gelindiğinde genellikle 20 süt dişinin tamamı ağızda yerini almış olur.

İlk dişler hangileridir?

Çoğunlukla ilk çıkan dişler alt ön kesici dişlerdir. Ardından üst ön dişler ve diğer süt dişleri sırayla sürmeye devam eder. Ancak burada takvimden çok çocuğun bireysel gelişimi önemlidir. Diş çıkarma döneminde bazı bebeklerde hiçbir belirti görülmezken bazı bebeklerde huzursuzluk, salya artışı, nesneleri ısırma ve çiğneme isteği, diş etlerinde hassasiyet ve uyku düzeninde geçici değişiklikler görülebilir.

Peki aileler bebeğinin rahatlaması için ne yapabilir?

Öncelikle temiz bir parmakla diş etlerine nazikçe masaj yapmak oldukça basit ve etkili yöntemlerden biridir. Bebeğin çiğneyebileceği, yaşına uygun, sağlam yapıda bir diş kaşıyıcı da kullanılabilir. Diş kaşıyıcının dondurucuda taş gibi sertleştirilmesi ise doğru değildir; çok soğuk veya sert materyaller diş etlerine zarar verebilir. Bu dönemde ailelerin yaptığı önemli hatalardan biri de bebeğin huzursuzluğunu gördüğünde hemen ilaç veya jel kullanmaya yönelmektir.

Her huzursuzluk diş çıkarma nedeniyle değildir

Özellikle yüksek ateş, belirgin halsizlik, sürekli kusma, ishal, beslenememe, uzun süren ağlama veya çocuğun genel durumunda belirgin bozulma varsa bunu yalnızca diş çıkarmaya bağlamamak gerekir. Böyle durumlarda çocuk doktorunun değerlendirmesi önemlidir. Bir diğer önemli konu ise ağız bakımının ilk dişle birlikte başlamasıdır. “Nasıl olsa süt dişi, düşecek” düşüncesi doğru değildir. Süt dişleri; çocuğun beslenmesi, konuşması, çiğnemesi ve ileride kalıcı dişlerin sağlıklı şekilde sürmesi açısından oldukça önemlidir. İlk diş ağızda göründüğü andan itibaren yumuşak, yaşa uygun bir diş fırçasıyla dişlerin temizliğine başlanmalıdır. Ağız ve diş sağlığı açısından çocuğun ilk diş hekimi değerlendirmesinin de erken dönemde yapılması faydalıdır. Amerikan Pediatrik Diş Hekimliği Akademisi, çocukların en geç 12 aylıkken bir “diş hekimi evi” oluşturmasını önermektedir.

Peki diş çıkarma jelleri?

Eczanelerde veya internet üzerinde “diş çıkarma jeli” adıyla farklı ürünler bulunabilir. Ancak ürünün üzerinde “bebekler için” veya “diş çıkarma döneminde” yazması, içeriğindeki her maddenin her yaş için güvenli olduğu anlamına gelmez. Özellikle benzokain veya lidokain gibi lokal anestezik içeren ürünler, bebeklerde diş çıkarma ağrısını gidermek amacıyla rutin olarak kullanılmamalıdır. FDA, benzokain içeren ürünlerin çocuklarda ciddi yan etkilere yol açabileceği konusunda uyarırken, topikal lidokain kullanımının da küçük çocuklarda ciddi toksisite riski taşıyabileceğini belirtmektedir.

Bu nedenle ailelere önerim çok basit: Önce doğal ve güvenli yöntemler. Gerekiyorsa hekim değerlendirmesi. Ürün kullanılacaksa mutlaka içeriğine bakmak.

Diş çıkarma, bebeğin büyümesinin doğal bir parçasıdır. Ebeveyn olarak amacımız bu süreci tamamen ortadan kaldırmak değil, çocuğumuzun mümkün olduğunca güvenli ve konforlu şekilde geçirmesine yardımcı olmaktır. Ve unutmayalım: İlk diş yalnızca bir diş değildir; çocuğun ömür boyu sürecek ağız sağlığı yolculuğunun başlangıcıdır.

Bu yazımda Pubmed sitesinde bulunan bilimsel makalelerden bilgi toplanarak hazırlanmıştır.