Serap KARAMAN

Ortadoğu’da yaşanan savaşın yarattığı belirsizlik ada ekonomisinin lokomotif sektörlerinden turizme de yansımaya başladı. Rezervasyon iptalleri artarken, otellerde doluluk oranları kritik seviyelerin altına düştü, YENİDÜZEN’e konuşan sektör temsilcileri ise ciddi kayıplara işaret etti.

Kıbrıs Türk Otelciler Birliği (KTOB) Genel Sekreteri Süleyman Kansu, özellikle Avrupa pazarında yüzde 80’e varan düşüş yaşandığını belirterek, Nisan ve Mayıs aylarında rezervasyon iptallerinin ciddi boyutlara ulaştığını söyledi. Yaz sezonuna yönelik rezervasyon akışının da büyük ölçüde gerilediğini ifade eden Kansu, toplam iptallerin yüzde 50’ye ulaştığını kaydetti.

Kansu, turizmde yaşanan kaybın Türkiye ve iç pazarla telafi edilmeye çalışıldığını, bu kapsamda uçak seferlerinin artırılması ve paket programların hazırlanmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğünü belirtti. Uçak bilet fiyatlarının yüksekliğine dikkat çeken Kansu, fiyatların düşürülmesinin sektör açısından kritik olduğunu vurguladı.

Turizmde sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için maliyetlerin azaltılması gerektiğini ifade eden Kansu, özellikle enerji ve girdi maliyetlerinin düşürülmesi, yerel üretimin desteklenmesi ve sektörün devlet tarafından teşvik edilmesi gerektiğini söyledi.

Kıbrıs Türk Seyahat Acenteleri Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Orhan Tolun ise turizmde yaşanan krizin derinleştiğini belirterek, rezervasyonların iptal olduğunu ve yeni rezervasyon gelmediğini dile getirdi. Otellerde doluluk oranlarının ciddi şekilde düştüğünü ifade eden Tolun, gazinolu otellerde doluluğun yüzde 20, gazinosuz otellerde ise yüzde 5 seviyesine gerilediğini söyledi.

Tolun, sektörün ayakta kalabilmesi için gerekli doluluk oranının yüzde 40-50 seviyesinde olması gerektiğini ancak mevcut durumda otellerin zarar ettiğini belirtti. Pandemi döneminden farklı olarak işletmelerin açık olduğunu ve personel giderlerinin sürdüğünü ifade eden Tolun, sektörün birikimlerini tükettiğini ve iflas riskinin arttığını kaydetti.

Gazinosuz otellerin büyük bölümünün kapandığını, yüksek kapasiteli tesislerin ise ayakta kalmaya çalıştığını belirten Tolun, acentelerin turist getiremediğini ve yabancı turist sayısının ciddi şekilde azaldığını söyledi.

UBP-YDP-DP Hükümetine de çağrıda bulunan Tolun, olağanüstü durum ilan edilmesi, sektöre bütçe ayrılması, tanıtım faaliyetlerinin artırılması ve hava yolu ulaşımında tavan fiyat uygulanması gerektiğini ifade etti. Pandemi dönemindeki desteklerin benzerlerinin hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulayan Tolun, sektörün desteklenmemesi halinde iflasların artacağı uyarısında bulundu.

Kıbrıs Türk Otelciler Birliği (KTOB) Genel Sekreteri Süleyman Kansu:

“Avrupa pazarında yüzde 80 düşüş var”

Kıbrıs Türk Otelciler Birliği (KTOB) Genel Sekreteri Süleyman Kansu, Ortadoğu’da yaşanan savaşın etkisi nedeniyle rezervasyon iptallerinin ciddi boyutlara ulaştığını söyledi. Avrupa pazarında yüzde 80’e varan düşüş yaşandığını belirten Kansu, özellikle uçak fiyatlarının düşürülmesi gerektiğini vurguladı.

KTOB Genel Sekreteri Süleyman Kansu “Özellikle Nisan ve Mayıs ayındaki rezervasyonlarda, krizin etkisini çok büyük bir şekilde hissettik. Yaz dönemindeki rezervasyon iptalleri de yabancı pazarda inanılmaz boyutta. Dolayısıyla bu belirsizlik KKTC turizmini çok ciddi anlamda etkilediğini görüyoruz” dedi.

Yabancı turistlerin ulaşım tercihlerine de dikkat çeken Kansu, “Özellikle yabancı pazarlarda, gelecek olan misafirlerde daha çok Larnaka Havaalanı kullanıldığı için, çıkan haberler Kıbrıs’ın güneyine yönelik sıkıntılar doğurduğu için bu bizi de olumsuz etkiliyor” ifadelerini kullandı.

“İptaller yüzde 50’ye ulaştı”

Turizmde yaşanan kaybın Türkiye ve iç pazarla telafi edilmeye çalışıldığını belirten Kansu, bu konuda çalışma yaptıklarını belirterek “Özellikle görüşmelerimiz, uçak seferlerinin arttırılması ve Türkiye'den gelecek olan uçak seferlerinin paketlerinin yapılması yönünde” dedi.

Uçak bilet fiyatlarının yüksekliğine işaret eden Kansu, “Pahalılığın en büyük nedeni de uçak fiyatlarıdır. Uçak fiyatlarının biraz daha aşağı çekilmesi, Türkiye'den gelecek misafirlerin fiyata daha ulaşılabilir kılınması, özellikle Avrupa pazarında yaşadığımız bu krizi, iç pazar ve Türkiye pazarından yerine koyabilecek bir şans tanıyacak” şeklinde konuştu.

“Avrupa pazarında yüzde 80 düşüş var”

Rezervasyon iptallerine ilişkin verileri de paylaşan Kansu, Nisan ve Mayıs ayına yönelik yapılan rezervasyonlardaki iptallerin yüzde 80’inin Avrupa pazarından olduğunu, genel olarak yüzde toplamda yüzde 50 iptallerin olduğunu söyledi.

Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül ayı için planlanan rezervasyonların ise sadece yüzde 20’sinin kaldığını kaydetti.

Kansu, yaz sezonuna ilişkin ise yüzde 50 rezervasyon akışının düştüğünü belirtti.

“Enerji ve uçak maliyetleri düşürülmeli”

Kansu, turizm sektöründe sürdürülebilirliğin sağlanması için maliyetlerin düşürülmesi gerektiğini söyledi. Kansu, devlet desteğiyle yürütülen girişimlerin olumlu sonuç vermesini temenni etti.

Sektörün desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Kansu, “Burada turizm politikalarının devreye girmesi, sürdürülebilir turizm şeklinin oluşması için de özellikle girdi maliyetlerinin aşağı çekilmesi, yerel ürünlere gerekli katkının sağlanması, personel desteğinin verilmesi, otellerin maliyetlerinin aşağı çekilmesi ve özellikle enerji maliyetlerinin aşağı çekilmesi gerekiyor. Avrupa’da ve Türkiye’de kaybettiğimiz misafirin fiyat avantajı da ülkeye getirilmesi ve turizmdeki kalitenin düşürülmemelisi” dedi.

Kıbrıs Türk Seyahat Acenteleri Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Orhan Tolun:

“Oteller yüzde 20 dolulukla zarar ediyor, iflaslar kapıda”

Kıbrıs Türk Seyahat Acenteleri Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Orhan Tolun, turizm sektöründe yaşanan krizin derinleştiğini söyledi. Rezervasyonların iptal olduğunu, yeni rezervasyon gelmediğini belirten Tolun, sektörün iflas riskiyle karşı karşıya olduğunu ifade etti.

Tolun, 1990’da Körfez Savaşı oldu. 2020’de pandemiyi yaşadık. Altı sene sürdü. Şimdi bu savaş da aynı şekilde 2026’yı öldürdü. 2027’nin de ne olacağını şu anda bilemiyoruz. Şu anda rezervasyonlar iptal oldu, yeni rezervasyon yok” dedi.

Turizmde doluluk oranlarının kritik seviyelerin altına düştüğünü vurgulayan Tolun, “Bir bayram geçirdik, bir bayram da gazino otellerin dolluk oranı yüzde 20. Gazinosuz otellerin doluluk oranı yüzde 5. Acentelerin getirdiği turist yok. Rehberlerin çıktığı tur yok. Acentelere giden gruplar yok. Şu anda önceden parası ödenmiş grupların bir kısmı geliyor, onlar da yetersiz. Ve bir otelin doluluk oranı yüzde 40 ve 50 arasında olmalı ki başabaş noktasına gelsin. Şu an yüzde 20 dolulukla otellerin hepsi zararda” ifadelerini kullandı.

Pandemi dönemine de atıfta bulunan Tolun, “Pandemide kapandığımız için giderlerimiz yoktu. Şu anda oteller personel istihdam ediyor. Acenteler personelini durdurmadı. Bu şekilde idame ettirmeye çalışıyoruz. Cebimizdeki parayı tüketiyoruz. Cebimizdeki para tamamen gidecek. İflas etmeyenler bu dönem içerisinde iflas edecek, kapanacak” dedi.

“Acentelerin durumu içler acısı”

Gazinosuz otellerin büyük bölümünün kapandığını belirten Tolun, tek ayakta kalanın yüksek kapasiteli oteller olduğunu söyledi.

Tolun, yaz sezonuna girilirken, deniz kenarındaki gazinosuz otellerin az personelle faaliyetlerini sürdürebilmek için çaba gösterdiğini belirtti.

Acentelerin durumunun “içler acısı” olduğunu söyleyen Tolun, “Turist getiremiyoruz. Yabancı turist kalmadı. Bütün bu çaba içerisinde bakanlık müzeleri özelleştirilecekmiş. Biz ateşin üstünde oturuyoruz Bakanlık da yangından mal kaçırma derdinde” dedi.

“Hükümet olağanüstü durum ilan etmeli”

Hükümete çağrıda bulunan Tolun, “Hükümetin acil olarak olağanüstü bir durum ilan edip, Birlikleri bu konuda bilgi sahibi olan deneyimlikçileri çağırıp ne gibi önlemler alabileceğimizi, bunu nasıl atlatabileceğimizi kararını vermek için toplaması lazım. Hükümetin buna bütçe ayırması lazım ki bir bütçe ayırmıyor. Ve reklam yapılması lazım. Hava yollarına bir tavan fiyat uygulaması lazım. Ve sektörün ayakta kalabilmesi için sektöre yardımda bulunulması lazımdır” dedi.

Tolun, “Mevcudu nasıl ayakta tutabiliriz diye çalışmasını yapması lazım. Pandemideki gibi çalışana belli bir miktar para vermesi lazım. Güneyde hükümet, yüzde 30 para aldı. Turizm çalışanına para verecek, borçlarını erteledi. İsteyene sıfır faizli borç veriyor. Onlar, bu zor günleri nasıl atlatabilecekleri konusunda kararlar alıp uygulamaya koyduysa, bizimkiler oturdu hiçbir şey yokmuş gibi ‘müzeler özelleştirilecek’. Yurt dışına gitsinler. İşte Türk devletleriyle toplantı yapsınlar. Adamlar bizi tanımıyor. Kıbrıs Cumhuriyeti'ni tanıyor’” dedi.

Tolun, “Hükümet, sektörle dalga geçiyor. Ülkede yangın var. Bu yangının içinde bunlar mal kaçırmanın yollarını arıyorlar. Gerek Bakanlık gerek hükümetin yaptığı budur” ifadelerini kullandı.