Kayıplar Komitesi’nin Ambeligu, Lapta ve Strovulo’da yürüttüğü kazılar tamamlanırken, Ambeligu’da (Bağlıköy) yeni bir kazıya başlandığı öğrenildi.
Kayıplar Komitesi Kıbrıslıtürk Üye Ofisi Kazılar Koordinatörü Arkeolog Dr. Erge Yurtdaş’tan aldığımız bilgilere göre, Lapta’da Agios Mammas Mezarlığı içerisindeki kazı devam ederken, bir “kayıp”tan geride kalanların bulunduğu Karava’daki (Alsancak) kuyu kazısı da sürüyor. Derinya’da askeri bölge içerisinde bir topu mezar yerinin aranmakta olduğu kazının yanısıra, Galatya’da şarap fabrikası yanındaki kazı da sürüyor. Öte yandan Ambeligu’da 1974 kaybı yaşlı bir Kıbrıslırum’un aranmakta olduğu kazı sona erdi ve yeni bir kazı başlatıldı. Ambeligu’daki yeni kazı da, ilk kazı yerinin bitişiğindeki tarlada yürütülüyor…

KAZILARDA SON DURUM…
Kayıplar Komitesi Kıbrıslıtürk Üye Ofisi Kazılar Koordinatörü Arkeolog Dr. Erge Yurtdaş’tan aldığımız bilgilere göre kazılarda son durum şöyle: 
***  Alsancak/Karava: 1974 kaybı bir Kıbrıslırum’un kuyuya atılmış olabileceği yönündeki bilgi üzerine başlatılan kazı çalışmaları sırasında, bir kişiye ait kalıntılara ulaşılmıştır. Kuyudaki kalıntıların bulunduğu seviyeye erişmek ve arkeologların güvenli bir şekilde çalışabilmesini sağlamak amacıyla oluşturulan rampa tamamlanmış olup, kuyu içerisindeki çalışmalar kontrollü bir şekilde sürdürülmektedir. Ayrıca, kuyudan çıkarılan toprak sistematik olarak elenmekte ve ayrıntılı biçimde incelenmektedir.
***  Derinya/Deryneia (Askeri Bölge): 1974 kaybı bir grup Kıbrıslırum’un Mağusa civarında kaybolduğuna dair elde edilen bilgiler doğrultusunda, söz konusu bireylerin bu alanda gömülü olabileceği yönündeki araştırmalar üzerine başlatılan kazı çalışmaları tüm hızıyla bir şekilde sürdürülmektedir.
***  Ambeligu/Bağlıköy: KŞK’nın 2012 yılında gerçekleştirdiği kazı çalışmaları sırasında 1974 kaybı bir Kıbrıslırum’a ait olduğu düşünülen kalıntılara ulaşılmıştır. Ancak elde edilen kalıntıların kimliklendirme süreci için yetersiz kalması nedeniyle, söz konusu alanda sürdürülen kazı çalışmaları sonlandırılmıştır. 
***  Ambeligu/Bağlıköy: 1974 kaybı bir Kıbrıslırum'un alıç ağaçlarına yakın bir konumda gömülü olabileceği bilgisi üzerine kazı çalışmaları başlatılmıştır.
***  Lapta/Lapithos: 1974 yılında kaybolan bir grup Kıbrıslırum’un Lapta’daki Agios Mamas Mezarlığı’na gömülü olabileceğine ilişkin elde edilen bilgiler doğrultusunda başlatılan kazı çalışmaları, manuel yöntemlerle sistematik bir şekilde devam etmektedir.
***  Yayla/Sirianahori: 1974 kaybı bir Kıbrıslırum’un dere kenarındaki kamışlık alan içerisinde gömülü olabileceğine dair bilgiler doğrultusunda başlatılan kazı çalışmaları, hem dere teraslarında hem de üzerindeki tarlada devam etmektedir. 
***  Lapta/Lapithos: 1974 kaybı bir grup Kıbrıslırum’un incir ağaçlarının bulunduğu alanın çevresine gömülü olabileceğine dair bilgiler doğrultusunda başlatılan kazı çalışmaları son bulmuştur.
***  Mehmetçik/Galatya: 1974 kaybı üç Kıbrıslırum’un, bölgedeki hanıp ağaçlarının çevresine gömülü olabileceğine dair elde edilen bilgiler doğrultusunda başlatılan kazı çalışmaları tüm hızıyla devam etmektedir.
***  Strovulo: 1963–1964 kaybı bir grup Kıbrıslıtürk’ün, Strovulo bölgesinde su borusu döşemek amacıyla açılan hendeğe ya da çevresine gömülmüş olabileceğine yönündeki bilgiler doğrultusunda başlatılan kazı çalışmaları son bulmuştur.
Biz de kazı ekiplerindeki tüm arkeologlarımıza, şirocularımıza ve diğer çalışanlara “Çok kolay gelsin” diyoruz. 

Ambeligu'daki kazı tamamlandı ancak bitişikteki tarlada yeni bir kazı başlatıldı.

 Karava'daki kuyu kazısı devam ediyor...

***  GEÇMİŞLE YÜZLEŞMEYE DAİR YAZILAR…

“Kitaplarda Mağusa…”

Ulus IRKAD

Herdaim Doğa Dostları Grubu olarak benim sorumluluğumda 4 Nisan 2026 Cumartesi günü, Bandabuliya Kültür Merkezi’nde “Kitaplarda Mağusa” konulu sunumumu yaptım. Bana birçok defalar sunum olanağını verip üyelerimize ve halka bilgilendirme yapma olanağını sağlayan “Herdaim Doğa Dostları Grubu”na nasıl teşekkür edeceğimi bilemiyorum. Grubumuz bugün Mağusa’da gerek çevresel gerekse kültür, tarih ve doğa üzerinde en fazla etkinlik yapan bir grup. Onlara tekrar başarı ve takdirlerimi gönderiyorum. Öncelikle bu sunumu daha önce MASDER ve SAMTAY’da yaptım ve hem MASDER hem de SAMTAY’a buradan teşekkürlerimi sunarım. 

“61 yıldır okuyorum…”
Okumaya bundan 61 yıl önce başladım. 61 yıldır hem tarih, hem kültür ve edebiyat üzerinde binlerce kitap okudum. Bu arada turist rehberliği yapmam da kitap okumalarımı artırmıştır. Benim evimde de ayrı bir kütüphanem var ve ne yazık ki 1974 yılında Kıbrıs’ın güneyinde Baf’taki evimizdeki kütüphanemizdeki kitapların çoğu da savaş dolayısıyla tahrip oldu. Benim okuma maceram 1974 öncesinden başladı.
Öncelikle bu sunumumu referans (Başvuru) olabilecek kitaplar üzerine yaptım. İlk kısımda rahmetli Bener Hakkı Hakeri’nin “Kıbrıs Tarihi” adlı kitabından ve bu kitaptan alıntılar yaparak başladım… Bunlardan örnekleri bu yazıma alıyorum…

“Alasya ören yeri…”
“Bugünkü Tuzla (eski adı Engomi köyü) yakınında Mağusa kentininin kuzeybatısında 5,5 mil uzaklıkta, Salamis’in 1,5 mil batısında, St Barnabas Manastırı’nın güneybatısında yarım mil ıraklıkta, yer düzeyinde aşağıda bir mil kare alanı tutan, daha çok Engomi diye anılan bu kent ören yeri daha çok sonraki adıyla Engomi diye anılmakta olup İ.Ö 2000-1050 olarak tarihlenmektedir.
Prof. Claude F. A. Schaffer tarafından 1934 ve 1946 yıllarında yapılan kazılar henüz tamamlanmamıştır.Bu sistematik kazılarda ele geçen buluntulardan kentin Mısır etkisinde kaldığı, sonraları Mikenlerin etki alanına zengin  armağanlarıyla birlikte gömüldüğü ,anıtsal kent yapıları yanında kesme taştan çeşitli odaları içeren evlerin yapıldığı bu kente ızgara planının uygulandığı saptandı. ” (Hakeri, sf.32,1983)

“Excerpta Cypria’dan alıntılar…”
Bir diğer alıntı yaptığım ve içinde de Mağusa hakkında birçok bilgiler bulunan kitap “Excerpta Cypria” kitabıydı. Bu kitap Mağusa hakkında bilgiler toplamak isteyenler için vazgeçilmezdir.
“Famagusta (Mağusa) şehri, deniz kıyısında, tamamen düzlük bir yerde bulunuyor. Burası çok büyük ve sağlam kalenin hakim olduğu çifte surla çevrilmiş, tahkimli bir şehir. Pesaro’ya benziyor. Hükümet burada, şehirde yaşayan dört yüzbaşıyla birlikte, her zaman emrinde 800 İtalyan paralı askeri denizde gözetleme ve devriye hizmeti için de beş boş kadırga tutuyor. Bu yüzden askerlikten muaf tutulan şehir halkı, ayrıca çok iyi ve temiz. Levanten’in  Doğu Akdeniz komşu yörelerinde çok yaygın olan salgınlardan, özellikle de vebadan kendilerini korumak için dikkatli davranıyorlar. İtalya’daki , çok sıkı önlemler almışlar.Hastalık görülen ya da salgından şüphelenilen yerlerden gelen kişiler, limanda kırk gün karantinada tutulduktan sonra şehre girebilirler” (Cobham, 78, 2013)

“Graziani’nin Osmanlı fethini anlatan kitabı…”
Graziani adlı Venedikli’nin Kıbrıs Savaşı adlı kitabı da bir referans kitabıdır;
“Famagustians (Mağusalılar), dört aylık kuşatmada garnizonlarının büyük kısmını yitirmişti. Geriye, barut ve tüm diğer malzemelerini tüketinceye kadar cesaretlerini kaybetmeyen, yıpranmış, yaralı sekiz yüz (800) İtalyan kalmıştı. Bütün depolar boşalmıştı. O kadar büyük bir açlık yaşanmıştı ki;, günlerce at, eşek, kedi, köpek ve bu tür hayvanları yemişlerdi. Aşırı yorgunluk ve açlık ruhlarını yiyip bitirmişti.” (Graziani, 92, 2017)

“Exodus kitabı ve filmi…”
Exodus romanı ve filmi de Mağusa’da geçmektedir İşte romanın özeti: 1946'da Amerikalı dış haber muhabiri Mark Parker ve Amerikalı hemşire Kitty Fremont eski dostlar olarak yeniden bir araya gelirler. Kitty, Kıbrıs'taki Karaolos (Garagol) toplama kampında gönüllü olarak çalışan Amerikalı bir askerdir; burada binlerce Yahudi -Holokost'tan/Soykırımdan kurtulan- İngilizler tarafından tutulmaktadır ve İngilizler onların Filistin'e gitmelerine izin vermeyi reddetmiştir. Ayrı olarak, bir başka arkadaş çifti, Yahudi savaşçılar Ari Ben Canaan ve David Ben Ami de yeniden bir araya gelir.
Ari, askeri yetkililer tarafından keşfedilmeden önce kamptan 302 Yahudi çocuğu yasa dışı bir yolculukla Filistin Mandası'na kaçırmak amacıyla SS Exodus adını alan bir kargo gemisi elde eder. İngilizler, mültecilerin Mağusa limanında bir gemide olduğunu öğrenince, gemiyi abluka altına alarak kalkışını engellerler. Mülteciler açlık grevine başlar ve bu sırada kampın doktoru ölür. Ari, gemiye patlayıcılar yerleştirmiştir ve İngilizler gemiye çıkmaya çalışırsa gemiyi ve mültecileri havaya uçurmakla tehdit eder. İngilizler müzakere yoluyla zaman kazanmaya çalışınca, Ari her gün 10 çocuğun dünyanın gözü önünde güvertede intihar edeceğini duyurur. İngilizler geri adım atar ve Exodus'un güvenli geçişine izin verir.
Cumartesi günkü sunumum elbette sadece bu kitaplardan oluşmamaktaydı daha çok kitap ve bilgiler vererek sunumumu yaptım. “Herdaim Doğa Dostları”na ve Bandabuliya Kültür Merkezi sorumlusu Sayın Hüseyin Bahca’ya teşekkür ederim.

 EXODUS filmi, bir romana dayanıyor ve Kıbrıs'ta çekilmişti... Filmde Paul Newman başroldeydi..

Ulus Irkad, sunuşunu yaparken..