Regl. Birçok kültürde utanılarak söylenen bir kelime. Oysa regl, utanılacak bir olay değildir. Bu hafta yetişkinlerden gelen çocukların ilk regl deneyimi hakkındaki soruları cevaplandıralım.

‘Çocuğumla regl hakkında ne zaman konuşmaya başlamalıyım?’

Aslında çok basit, çocuğunuz regl olmadan önce. Ergenlik yaşı artık daha erken başlayabiliyor. İlk regl yaşı bazı çocuklarda 8 – 9 yaşa kadar inebiliyor. Bu nedenle 7 yaş civarında çocuğun reglin ne olduğunu, neden olduğunu ve olduğunda ne beklemesi gerektiğini biliyor olmalıdır. Ama şurada önemli bir noktaya değinmek istiyorum. Regl konuşması bir ‘tek oturumluk büyük bir konuşma’ değildir. 2 – 3 yaşından itibaren beden farkındalığı konuşulabilir. Çocuk banyoda ped gördüğünde ve ‘bu nedir?’ diye sorduğunda cevap verilmelidir. Hamilelik konuşuluyorsa rahimden bahsedilir. Yani konu bir anda ‘büyüdün artık, bunları bilmelisin’ sertliğinde açılmaz. Küçük küçük, yaşa uygun ve doğal bir şekilde ilerler.

‘Regl hakkında konuşmak çocuğumun daha erken regl olmasına sebep olur mu?’

Bu mit, bilimsel gerçeklikle zıttır. Ergenlik yaşı; genetik faktörler, beslenme durumu, çevresel kimyasallar, kronik stres ve genel sağlık gibi birçok değişkene bağlıdır. Günlük hayatta maruz kalınan endokrin bozucular, obezite ve stres bu konuda en çok tartışılan faktörlerdir. Ancak ‘regl konuşulduğu için erken başladı’ şeklinde bir mekanizma yoktur.

‘İlk reglin ortalama yaşı nedir?’

İlk regl yaşı genetik faktörlere bağlıdır. Annenin, teyzenin, halanın ilk regl yaşı bir referans olabilir ancak birebir aynı olacak diye bir kural yoktur. Genel kabul gören aralık 8 – 14 yaş arasıdır. 15 yaşına kadar regl olmamış çocuk için bir sağlık profesyoneline başvurulması önerilir.

‘Babalar regl hakkında konuşabilir mi?’

Evet! Babalar, regl olan bir çocukla da regl olmayan bir çocukla da regl hakkında konuşalabilir. Ve konuşmalıdır. Regl sadece ‘annenin’ uzmanlık alanı değildir. Regl bir kadınlık sırrı değildir. Regl bir aile içi tabu değildir. Regl, biyolojidir. Her evde anne olmayabilir; olsa da anne bu konuda konuşmakta zorlanabilir. Babanın ‘bu konuları annenle konuş’ demesi, regl konusunu örtük olarak utanç alanına iter.

‘Çocuğumun ilk regline hazırlanmasına nasıl yardımcı olabilirim?’

Hazırlık, paniği ve korkuyu azaltır. Şunları yapabilirsiniz;

• Reglin ne ve neden olduğu açıklanmalıdır.

Rahmin her ay gebeliğe hazırlanmak için iç tabakasını kalınlaştırdığını, gebelik oluşmazsa bu tabakanın kana şeklinde atıldığını basit ve yaşa uygun bir dille anlatabilirsiniz.

• Çocuğunuzun ne bildiği sorulmalıdır.

Regl hakkında bilgi sadece siz vermiyorsunuz. Okul, arkadaşlar, sosyal medya, diziler. Hepsi birer bilgi kaynağı. Ama her bilgi de doğru değil. ‘Regl hakkında ne duydun?’, ‘arkadaşların bu konuda ne konuşuyor?’. Bu sorular sorgu şeklinde değil keşif şeklinde olmalıdır. Çocuğunuzun zihnindeki yanlışları fark etmeden doğruları inşa edemezsiniz.

• Hijyenik regl ürünleriyle tanıştırılmalıdır.

Tek kullanımlık pedler, tekrar kullanılabilir pedler, regl iç çamaşırı, regl kabı gibi farklı ürünler tanıtılmalıdır. İlk regl deneyiminde genellikle ped tercih edilir çünkü daha pratiktir. Ancak diğer ürünlerin varlığını bilmek de önemlidir. Ürünleri göstermek, nasıl kullanıldığını konuşmak, bir ped alıp incelemek ‘ayıp’ değildir. Aksine güven vericidir.

• Beklenmedik regl dönemi için plan yapılmalıdır.

Okul çantasına küçük bir regl kiti (ped, iç çamaşırı, ıslak mendil, küçük poşet) koymak çocuğa kontrol hissi verir ve ‘ya okulda olursa’ kaygısını azaltır.

• Duygusal durum için de hazırlık yapılmalıdır.

İlk regl sadece fiziksel bir olay değildir. Çocuk aynı zamanda ‘artık büyüdüm mü?’, ‘arkadaşlarım öğrenirse ne olur?’, ‘canım çok yanacak mı?’ gibi düşüncelerde olabilir. Bu sorulara dürüst ve sakin cevaplar vermek önemlidir. Regl bazen sancılı olabilir, bazen olmayabilir. Kanama ilk aylarda düzensiz olabilir. Her 4 – 5 haftada bir olması beklenir ama başlangıçta düzensizlikler olabilir.

Regl hakkında toplumda yaygın olan düşüncelere de biraz göz atalım.

• ‘Regl olunca spor yapılmaz’. Yanlış. Hafif egzersizler krampları azaltabilir.
• ‘Regl ağrısı normaldir, katlanmak gerekir’. Her ağrı ‘normal’ değildir. Şiddetli ve günlük yaşamı bozan ağrılar için değerlendirme gerekir.

İlk regl, bir çocuğun hayatındaki ilk büyük bedensel değişimlerden bir tanesidir. Bu deneyimin travmatik mi yoksa güvenli mi olacağı büyük ölçüde yetişkinlerin tutumuna bağlıdır. Regl saklanacak bir sır değildir. Fısıldanacak bir utanç değildir.

Bu hafta yetişkinlerin sorularını konuştuk. Gelecek hafta da çocuklardan gelen sorular hakkında konuşalım.