The Truman Show

The Truman Show (1998) isimli film Andrew Niccol tarafından yazılır, Peter Weir tarafından yönedilir. Filimin ana karakteri Jim Carrey'dir. Jim Carrey, “Truman Burbank” ismiynan filimde yer alır. Truman’ın bütün hayatı bir reality showa dönüşmüşdür. Taha dovrusu Truman bir reality showun içüne dovmuşdur. Yaşadıvı şeher, evliliyi, işi, gommaları yanni Truman'nın pütün sosyolojig, ekonomig ve politig gerçegliyi bir kurgudan ibareddir. Bunnarın hişbiri gerçeg deyildir. Fakad Truman içün gerçeg olmayan hayatı ise gerçegdir. Truman'nın pütün hayatı 24 saad kameralarnan izlenir ve yaratıcısı Christof tarafından kondrol edilir. Bunun yanında yıllardır televizyon egranlarından insannar Truman'ın hayatını izler.  Truman yaşadıvı hayaddan şübhelenir ve hayatını gurdislemeye başlar. Yaşadıvı hayatın gerçeg olub olmadıvını sorgular ve gerçeyi övrenmeg içün güccücüg bir gemiynan bir yolculuğa çıkar.

Truman yelkenli güccüg gemisiynan gerçeyi bulmag, özgür olmag içün denizde giderkana, gemiciyi üsdüdyonun duvarına vurur. Trumanın yüzünde böyüg bir gorku ifadesi belirir. Ne olduvunu, annayamaz ilg başda. Üsdüdyonun duvarına dokunur elcigleriynan. Deñizin içündeki masmavi boşluvun aslında masmavi bir duvar olduvunu annar. Avcunu açar ve duvara tokunur. Truman başcıvını yavaşcıg yavaşcıg yukarı galdırır. Gökyüzünün sahde, buludların sahde olduvunu annar. Çaresizce duvara vurur. Duvara vurub, duvarı yıgmag isder. Duvarın arkasındakı gerçeyinan buluşmag isder. Aslımda bir köle olan Truman'nın köle olduvunu fargeddigden sovram özgürleşme arzusunu dışa vurmasıdır. Truman'nın pütün gaylesi köleliyi tergedmeg isdemesidir. Truman'nın çaresizliyi herkeşler tarafından izlenmegdedir. Ancag kidleler bu çaresizlig garşısında izlemegle yetinmegdedir. Truman gerceg olmayan deñizin, gerçeg olmayan buludların, gerçeg olmayan göyün üzerinden yürür. Buludlardan, maviden yapılmış bir merdiven çıkar garşısına. Yavaşcıg yavaşcıg yukarıya çıgmaya başlar. Bir kapı çıkar garşısına. Kapının golunda "exit" yazılıdır. Truman "exit" yazısının üsdüne elini goyar ve kapıyı kagdırır. Kapı gındırıglanır ve yaratıcısı "Truman" deye seslenir gendine. Truman ürker bu sesi duyduvunda.  Truman ve yaratıcısı arasında aşşadakı diyolog geçer;

“Truman Burbank: Sen kimsiñ?

Christof: Ben yaratıcıyım... Milyonlarca insana umud, neşe ve ilham veren bir televizyon programının.

Truman Burbank: O zaman ben kimim?

Christof: Sen yıldızsıñ.

Truman Burbank: Hişbir şey gerçek değildi?

Christof: *Sen* gerçegdiñ. İşte bu seni izlemeyi bu gadar güzel yapan şeydi.

[Truman kapıya döndü]

Christof: Beni dinle Truman. Seniñ içün yaraddıvım dünyadan taha fazla gerçeg yog. Ayni yalanlar. Ayni aldadmaca. Amma benim dünyamda korkacag bir şeyiñ yog. Seni gendinden taha iyi tanıyorum.”

Truman Burbank: Ama beynime kamera goyamadıñ.

Christof: Gorkan. Bu yüzden gidemeñ!

Truman kısa bir süre kapıya bakar. Kapının önünde durur. Bu durma anı gendine hayad deye dayaddıgları kurgu, gerçeg olmayan sahde bir hayatınan, bilmediyi, garanlıg olan, hişbir şeyin kapıdan gözügmediyi, amma gerceg olan yenñi bir hayatın arasında karar verme anıdır. O kısacıg an gerçeg ve kurgu arasındaki pütün çelişgilerin yaşandıvı, reality showun yıldızı olmagla insan olmag arasındakı çelişkinin yaşandıvı, özne olmagla nesne olmag arasındakı çelişginin yaşandıvı, güvenli bir dünyaynan güvensiz bir dünya arasındakı çelişginin yaşandıvı andır aslımda.  Yaratıcı “pütün dünya señi izler” dedigden sovra Truman, "olur da bir gün görüşemeyig, eyi günner, eyi agşamlar eyi geceler" der kameraya bakarag. Gülmeye başlar. Belkim da hayatında ilg defa gerçegden hissedereg, insan olarag, hayatına yabancılaşmadan gülmeye başlar. Herkeşi selamlar. O zifiri karanlıg kapıdan içeri girer ve garanlıvın içünde gaybolur.

Truman Komblegsi 

Türk Mukavamed Teşkilatı’nın içünde olannar, Erenköv çıkardmasına katılan o dönem ki övrenciler böyün yaşadıglarını ve yog olmag üzere olduglarını görünca “biz bunnar içün yabdıg pütün bu mücadeleyi?” “Bu günneri görmeg içün bedel ödedig?” deye derd yannarlar. Hadda bazılarıynan gonuşduvunuz da Türkiya tarafından gandırıldıglarnı itiraf ederler Türkiya adını avızlarına almag isdemeseler da.

Türgca gonuşan Gıprızlıların 1974 Atilla operasyonuynan deyişen sosyolojig, ekonomig ve politig durumlarnı Truman’nın deyişdirilen ve kurgulanan hayatına benzedirim. Özelliynan Kıbrıs Türk Federe Devleti’ni solcular dahil neredeysa herkeş Gıprızlıların ulus devleti olduvunu düşündüydüler. 1974’ü neredeysa bir covu bir barış harekatı olarag yorumladı. Özelliynan Türkiye’nin Gıprız’ı fededmesindan sovra savaş ganimetinin bir kısmı Türgca gonuşan Gıprızlılarnan da paylaşıldı. Türgca gonuşan Gıprızlılar sınıf adladdı. Sanayi Holding deye Rumca gonuşan Gıprızlılara aid olan fabrikaları gendilernin sandılar ve bir zamannar biz da üredirdig deye sahde bir anlatıya sarıldılar. Sol bunuynan hesablaşmag yerine sahde bir sınıf annatısı annadmaya, Sanayi Holding üzerinden Kıbrıslı Türk işçi sınıfı oluşdurmaya çalışdılar. Tarih geriye dovru gidmez. Üretim ilişgileri sanayileşmiş, sanayi üzerine gurulan bir toblum üretimden kopartılamaz. Memur toblumu yaratılamaz. Yaratılıyorsa sosyolojig olarag toblumun evriminin birileri tarafından müdahale edildivi anlamına gelir.

Yogsullugdan çıkan Türgca gonuşan Gıprızlılar, padron oldu. Memur oldu. Üsd düzey yönetici oldu. Cumhurbaşkanı oldu. Bakan oldu. Milledvekili oldu. Üniversitede hoca oldu. Lise’de övredmen oldu. Türkiya’nın bizi içüne sıkışdırdıvı bu üsdüdyonun içünde Türgca gonuşan Gıprızlılar lügs evlerde yaşadı, hayadları boyunca hiş bir zaman süremeyecegleri arabalar sürdüler. İlkokul övredmeninden üniversite hocasına, siyasedcisine gadar mercedesler, BMW’lar, Cibler… Bunnarın hişbirinde teg bir alın teri yogdur. Bu hayad bu reality show Türkiya tarafından gendilerine işbirligci olmaları içün bahşedildi. Yerleşiglerin kuzeydeki nüfuzu arddıg sovra yerleşigler hayatın tümünde Gıprızlıların yerini aldıg sovra Gıprızlılar bu hayatın dışına itilmeye başlandı. Türkiya tarafından dayadılan protokollerinan, yasalarnan gendilerine verilen özlüg hagları alınmaya başlandı. Yavaş yavaş yogsullaşmaya ve Gıprız’ın kuzeyinde gençler iş bulamamaya başladı.

Evinde misafir odası olan ve hişbir zaman gullanılmayan ve dayalı döşeli olan bir neslin çocuvuyum ben. Hayatım boyunca evimizde olan misafir odasının ne işe yaradıvını annamadım. İçünde insanın olmadıvı o da bazan çog korkutucu geldi baña. Evinde ekstra, dayalı döşeli odası olan o neslin sahib olduvu evlerden buraya geldig. Nereciye geldig? Arkadaşlarımın bir çovu kirada galır. Evli olub çocugları olan tanıdıglarım var. İki artı bir apardman dayresini ancag satın alabildirler. Çünki Gıprız’ın kuzeyinde Türgca gonuşan Gıprızlılara verilen rol Türkiya tarafından geri alınmaya başlandı. Ve toblum fızınan yogsullaşmaya ve yog olmaya başladı.

Gıprız’ın kuzeyindeki ekonomi politikları, kültür, eyitim, tarım, ald yapı politikaları Türkiya’nın hazırladıvı protokollerinan belirlenir. Yasalar Türkiya’da çıkan yasalardır. Buna garşı çıkan siyasilerimiz oldu. 1985’den 2004 yılında gadar 50 cıvarı hem siyasilere hem Gıprızlı patronlara Türg derin devleti tarafından silahlı ve bombalı saldırılar düzenlendi. Raif öldü. Adalı öldü. Pütün bu bombalı ve silahlı saldırılar faili meşhur galdı. KKTC dedigleri ülkenin başbakanı Eroğlu bombalandı. Sağdan sola gadar Gıprızlıların pütün siyasal yapıları böyüg bir saldırıdan geşdi. Bir Allahın kulu da pütün bu suikasd girişimlerinin faillerini araşdıramadı. Türkiye buraşdaydı. GKK buraşdaydı. Gıprız Türg Barış Guvvadları buraşdaydı. GKK’ya bavlı olan polis teşkilatı buraşdaydı. Neçün bu bombalama ve gurşunlama olayları aydınlatılmadı? Bu gadar gurşunlama bombalama olayının yaşadıvı bir yerde bu gadar asgerin olduvu bir yerde bu nasıl normalleşdirilir?

Türgca gonuşan Gıprızlılar ne TMT’nin içünde ne da Gıprız’ın kuzeyinde tarihin hiş bir döneminde özne olamadılar. Gendi gararlarını veremediler. Yabdıgları sadece Türkiya’nın kuzeyde uygulayacayı politikaları biraz rütüşlemeg ya da gecigdirmeg oldu. Hadda Türkiya’nın gendilere bişdiyi rolü o kadar içselleşdirdiler ki, Türkiya’nın müdahale edmesi içün gendiler çavrılar da bulundular. Durmadan Türkiya’ya garşı hain olmadıglarnı ısbadlamag içün Türglüglerini ısbadlamag içün ellerinden geleni yabdılar. Bunu yabmayı reddedenler marjinalize edildi. Ötekileşdirildi. Deli gibin tobluma gösderildi. Şimdig sıra federasyonu savunannara geldi. Federasyonu savunannarın bile marjinalize edilmeye çalışıldıvı bir sürecden geçerig. Çog yakın zamanda önemli gişilerin tasviye süreşleri başlayacagdır. Hem siyasetimizde hem da medyamızda. Geriye yannız süleymancılar galacagdır!

Türgca gonuşan Gıprızlılar yaşadıgları hayatın kurgu olduvunu yıllar önce annamışdır. Buna başgaldıran siyasedcilermiz de olmuşdur. Çog ağır bedeller ödemişdir bu insannarımız. Cemaatımız Truman gibin zifiri karanlığa bagmagdadır. Önnerini görememegdedir. Geleceg belirsizdir. Yaratıcısına başgaldıramamagdadır. Yaratıcının gendilerine bahşeddiyi sahde de olsa bir hayad vardır. Türgca gonuşan Gıprızlıların yaşadıvı tam olarag Truman Komblegsidir. Herkeş her şeyin farkındadır. Gerceg ve kurgu olanın arasında galmışdılar. Özgürlüve bagmagdadırlar. Özgürlüyün garanlıg olduvunu, bilinmeyen olduvunu görmegde ancag yaratıcısından ve yaratıcısının ona bahşeddiyi yaşamdan vazgeçememegdedirler. Truman Komblegsini aşmanın teg bir yolu vardır. O garanlıg bilnmeyen kapıdan içeri girmeg ve yürümeg!   

Nod: Yazının seslendirilmiş linki; https://youtu.be/z7Li9IPw2J8