1. YAZARLAR

  2. Erkan Okandan

  3. Elektrik tarifeleri ve Fuel-Oil fiyatları ne söylüyor?
Erkan Okandan

Erkan Okandan

EKONOMİ YAZILARI

Elektrik tarifeleri ve Fuel-Oil fiyatları ne söylüyor?

A+A-

Aşağıdaki tablomuzdaki veriler resmi veriler olup FUEL-OIL Ton/USD ve TON/TL rakamları kamunun ilgili tarihlerde kullandığı emtia fiyatları ve Merkez bankası kuruna göre düzenlenmiştir.

Tablomuzda niye bu tarihleri kullandık. Yani metodolojik olarak niye bu tarihlerdeki verileri kullandık?

1-Akaryakıt fiyatlarında tüzük uyarınca 12 Mart 2026 tarihinde düzenleme yapıldığı için 1 KWS elektrik üretimindeki maliyet bileşeni olarak değişken olmakla birlikte %70-80 yani en fazla ağırlığı olduğu için FUEL-OIL fiyatları ilgili günlerdeki fiyatları alındı. (Depolardaki yakıt ve ilgili dönemde alınan yakıtın paçal maliyetleri dikkate alındığı bilgim dahilindedir.)

2- 12 Mart 2026 tarihinden geriye dönük tarama yaptığımızda FUEL-OIL TON/USD fiyatına en yakın tarih olduğu için tablomuzda 29 EYLÜL 2023 tarihindeki FUEL-OIL ve diğer fiili verileri kullandım.

3- Tablomuzdaki 2. satırdaki 1 Kasım 2023 verilerini kullanmamın nedeni ise 29 Eylül 2023 tarihinden sonra ELEKTRİK TARİFELERİNDE ilk düzenlemenin yapıldığı tarih olması nedeniyle o tarihteki güncel verileri dikkate aldım.

Tablomuzdan görüldüğü üzere 1 KWS elektrik üretiminde %80'lere varan maliyet bileşenleri içinde ağırlığı olan FUEL-OIL fiyatı 2,5 sene önceki fiyat seviyesinde olmasına rağmen,

DEVLET TARİFESİ ÇAPRAZ SÜBVANSE İÇİN %595,43 ARTIRILDI.

CASİNO TARİFESİ %119,26 ARTIRILDI.

5 DİLİMLİ KONUT TARİFESİ (1250 KWS kullanıma göre) %119,33 ARTIRILDI.

Not: Devlet sübvanse edecekse hangi gerçek-tüzel kişiler için sübvanse yapacağını KIT KAYNAKLARINI DA DİKKATE ALARAK YAPMALIDIR!!!!

Verilerimiz bunlar olmasına rağmen yani Devlet neredeyse 3 yıla yakındır olmayan mali imkanlarına rağmen dönem, dönem fiili maliyetin 2 katından daha fazla devlet kurumlarının tükettiği elektrik için fazla ücret ödemesine, Konut tarifelerine bu dönemde %119,33 oranında artış yapılmasına rağmen,

KAMUOYUNDA ELEKTRİĞE ZAM YAPILACAĞI FARKLI KESİMLER TARAFINDAN DİLE GETİRİLMEKTEDİR....

Evet an itibariyle bu tabloyu hazırlamış yani ana maliyet bileşeni olan FUEL-OIL fiyatı son fiyat artışlarıyla 2023 yılı seviyesinde ve bu sürede konut tarifelerine devletin diğer tarifeleri çapraz sübvanse etme adına maliyetin 2 katı seviyelerinde ücret ödemesine rağmen konut tarifelerine ve tabii ki diğer sanayi, turizm gibi tarifelere %120 seviyelerinde zam yapılmasına rağmen,

BENDE EVET GELİNEN AŞAMADA CİDDİ BİR ARTIŞ KAÇINILMAZDIR DEMEK ZORUNDAYIM...

AMA BUNA NEDEN OLANLAR AŞAĞIDA MADDE, MADDE YAZDIKLARIMA CEVAP VERMEK ZORUNDADIRLAR....

Ne yazık ki toplumun büyük bir kısmı gerçek/tüzel kişiler olarak sonuçlar üzerinden tesbit ve değerlendirmeler yapıyoruz. Bunun tam tersi bilimsel açılımlar yapan ve yakinen takipte bulunan Sn. Ayer Yarkıner başkanlığındaki Makine Mühendisleri Odası gibi odalarımızda vardır.

BU TABLOYA RAĞMEN NİYE ZAM YAPMA ZORUNLULUĞU VARDIR?

1-Kalecik 3 sözleşmesiyle ne yazık ki KIBTEK olarak yasa gereği elektrik satışını yapma noktasında tek yetkili kurumun sattığı elektriğin AKSA'dan aldığı elektriğin KWS MALİYETİ çok yüksek olduğu için PAÇALDAKİ KWS MALİYETİ ARTMAKTADIR.

2-Kıbtek olarak sahip olunan elektrik üretimindeki üniteleri içinde en düşük maliyetli üniteleri (Serhatköy GES hariç) 8 adet olan 17,5 MW üretim kapasitesi olan DİZEL JENERATÖRLERDİR.

Ancak bu santralların zamanında gerekli bakımlarının yapılmaması, dönem, dönem kullanılan kötü yakıt nedeniyle makinelerin kırıma uğramaları nedeniyle neredeyse değil 8'nin 5'nin bile aynı anda üretimde olduğu günler sayılıdır.

Bu nedenle çok daha maliyetli üretimde bulunan Türkiye tarafından belli bir kira ücretiyle verilen 5 ADET DOĞAL AFET santrallarıyla EURODİZEL YAKIT kullanılarak yani FUEL-OIL'den %30-40 civarında daha pahalı yakıtla üretim yapılarak elektrik talebi karşılanmaya çalışılmaktadır.

3-Geçmişte yani mevcut hükümet döneminde siyasi popülizm yapılarak NİZAMNAMEYE AYKIRI olarak kurum aylarca ZARARINA SATIŞ YAPTI. Finansman açığını kapatmak için BORÇLANDI.

Doğal olarak bu borcun faizi FİNANSMAN GİDERİ olarak maliyetlere yansıtıldı. Belli dönemlerde yaklaşık 700 civarındaki personelin maaş toplamının maliyet bileşenleri içindeki payı kadar FİNANSMAN MALİYET GİDERİ DE tarifelere yansıtılmak zorunda kalındı.

4- Hali hazırda Güney Kıbrıs'tan elektrik alındığıyla ilgili bilgim olmamakla birlikte geçtiğimiz son 2 yılda üretim kapasitemiz olmasına rağmen gerek AKSA gerek KIBTEK üretim ünitelerini emre amade hazır tutamadığı için (Yönetim zafiyetleri nedeniyle) KIBTEK üretim maliyetlerinin 2-2,5 katı fiyatla elektrik talebini karşılayabilmek için elektrik alındı.

5-FUEL-OIL Ton/USD fiyatı stabil seyretmesine rağmen Ton/TL fiyatı kullandığımız TL'nin ilgili dönemde her türlü baskılamaya rağmen ciddi oranda değer kaybetmesi nedeniyle zam yapıldı. Ne yazık ki bu duruma çözüm üretilmezse devam edecektir.

Ne kadar alındı sorusuna gelince genelde bu hükümet olmakla birlikte özellikle KIBTEK ŞEFFAF BİR YÖNETİM SERGİLEMEDİĞİ için bu verilere sahip değiliz. Kurumun web sayfasında AKSA DAHİL Kıbtekin tüm üretim ünitelerinde aylar itibariyle ne kadar üretim yapıldığı, Güneyden kaç KWS elektrik alındığı veya verildiğiyle ilgili ayrıca sektörlere göre aylar itibariyle,

KAÇ KWS ELEKTRİK TÜKETİLDİĞİ HAZİRAN 2024 TARİHİNDEN BERİ YAYINLANMAMAKTADIR.

2020 YILINDAN SONRA KURUMUN BAĞIMSIZ DENETİMDEN GEÇTİKTEN SONRAKİ KAR/ZARAR DURUMUNU GÖSTEREN MALİ BİLANÇOLARININ YAYINLANMADIĞI GİBİ!!!!

Kıbtek Nizamnameye göre kar amacı gütmemesi gereken bir kurumdur. Maliyet bileşenlerine ilaveten sadece ilgili yılda yapacağı yatırımların bedeli tarifeler belirlenirken KWS başına düşen maliyet neyse o kadar eklenir.

Ancak ne hikmetse 2026 yılı bütçe görüşmeleri esnasında bizzat kurumun YK. Başkanı kurumun 2025 yılı sonunda 3 milyar civarında bir karla yılı kapatacağını söyledi. Aynı YK. Başkanı son günlerde ise kurumun KAR amacı gütmemesi ama zarar da etmemesi gerekir diye açıklama yaptı. O zaman 2025 yılındaki kar nereden çıktı? Niye 2020 yılı sonrasındaki mali bilançolar yayınlanmıyor?

SON SÖZ: Özetle tablodaki veriler ışığında aslında hali hazırda zam yapılmasına gerek olmayabilirdi. Veya çok cüzi gerek hane halkının gerekse reel sektörün karşılayabileceği fiyat artışları olabilirdi. Devlet çok ciddi bütçe açıkları verdiği dönemde maliyetin 2 katı üzerinde fiyat ödemeyebilirdi

Bu noktada evet 4'lü hükümet döneminde de DEVLET TARİFESİ üzerinden çapraz sübvanse etme adına devletin tükettiği elektriğin tarifesi artırılmıştı. Ama o dönemde bütçe açığının olmadığı hatırlatmakta yarar vardır.

SON OLARAK HİÇBİR MAL/HİZMET ÜRETİMİ SONSUZA KADAR SÜBVANSE EDİLEMEZ HELE Kİ KAMU MALİYESİNİNİN İÇİNDE BULUNDUĞU MALİ DARBOĞAZ ORTAMINDA.

SONUÇ: Hükümet edenler tablodaki verilerimize göre geçmişte yaptıkları ve eli kulağındaki elektrik zammına neden olan madde bazında yazdığımız yaşananlarla ilgili görüş ve düşüncesi nedir?

Ülkeye yönetmeye talip olanlarda aynı şekilde maddeler şeklinde yazmış olduğumuz konularla ilgili (Kalecik 3 ve TL'nin olumsuz yansıması) ne yapmayı düşünmektedir?

tablo-088.jpg

Bu yazı toplam 248 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar