“2006 ile 2026 yılları arasında askeri bölgelerde ve ara bölgede toplam 127 kazı yapıldı. Bu kazılarda 142 kayıp şahsın kalıntılarına ulaşılıp kimliklendirildi, defin için ailelerine verildi. ‘Ölü olduğu bilinen’ kategorisinde olan 37 kişinin kalıntılarına da ulaşıldı bu kazılarda. Bu kazılarda kalıntıları bulunan 24 kişi de halen kimliklendirme sürecindedir… Şahit götürüp muhtemel gömü yeri gösterme konusunda bugüne kadar askeri bölgelerde herhangi bir sıkıntı yaşamadık…”

“Şimdi askeri bölgelerle ilgili Kayıp Şahıslar Komitesi’nin Kıbrıslıtürk ve Kıbrıslırum Üye Ofisleri çalışır, sunulur on bölge, izin alınır ve kazılar devam eder. Orada bir sıkıntı yok. Bu on bölgenin arttırılması konusu tabii Kayıp Şahıslar Komitesi’nin uhdesinde değil. Siyasi karar gerekir…”

“Kayıp şahıslar konusu çok hassas ve insancıl bir konudur… Politize edilmemelidir… Zamanında iki liderin mutabakatı var 1987’de ki bu konu politize edilmemelidir. Ama maalesef bazı Rum politikacılar bu konuyu politize ediyorlar… Hiçbir amaca hizmet etmez aslında konuyu politize etmek. Bilakis, hem ailelerin yaralarını deşer, hem de bizim amacımız iki toplum arasında güven tesis etmektir, ona hizmet etmez…”

“Resmi Kayıplar Listesi’nde olmayan ve ‘Ölü olduğu bilinen’ kategorisinde olanlar konusunda siyasi karar gerekir. Biz Üç Üye olarak bu sorunla karşı karşıya olduğumuzu ve bir siyasi karar alınması gerektiği hususunu defalarca tartıştık… Bizim listemiz 2002 kayıp. Yani görevimiz odur. Ama bir siyasi karar alınıp da “Ölü olduğu bilinenler”le ilgili yetkilendirilirsek, o zaman ekibimizi çoğaltmamız gerekecek. Ve bu konuda da çalışmalar yapılabilir…”

“Tekke Bahçesi’yle ilgili tabii DNA testi yapılıyor şu anda. Ama cevap vermeyen kalıntılar var. O çalışma şu anda yapılıyor, onu biliyorum. Onun dışında tabii bir karar almak gerekir, hem Tekke Bahçesi’yle ilgili, hem başka yerlerdeki meçhul mezarlarla ilgili. Bu tamamiyle hükümetin uhdesinde olan birşeydir…”

Kayıp Şahıslar Komitesi Kıbrıslıtürk Üyesi Sayın Hakkı Müftüzade, bu göreve atanalı aradan beş yıl geçmiş. Onunla “kayıplar”la ilgili çeşitli konularda konuştuk.

Hakkı Müftüzade, zaman zaman Kıbrıslırum basınında gündeme getirilen “askeri bölgelerdeki kazılar” konusunda da ayrıntılı bilgiler vererek 2006 ile 2026 yılları arasında son 20 yılda askeri bölgelerde 127 kazı yapıldığını, toplam 203 kişinin kalıntılarına ulaşıldığını, Kayıplar Komitesi’nin her yıl 10 askeri bölgede kazı yapması konusunda herhangi bir sıkıntı yaşanmadığını, bu sayı arttırılmak istenirse siyasi karar gerektiğini söyledi.

Askeri bölgelere şahit götürmekte bugüne kadar herhangi bir sıkıntı yaşamadıklarını anlatan Hakkı Müftüzade, resmi Kayıplar Listesi’nde adı olmayan ve “Ölü olduğu bilinen” şeklinde tanımlanmış şahıslar için araştırma ve kazılar yürütülebilmesi için siyasi karar alınması gerektiğini kaydetti. Böyle bir siyasi karar alınırsa, bu konuda çalışma yapabileceklerini anlatan Hakkı Müftüzade, Tekke Bahçesi içerisinde ve diğer şehitliklerdeki meçhul mezarlarda kazılar yürütülebilmesi konusunun ise hükümetin uhdesinde olduğunu belirtti.

Kayıp Şahıslar Komitesi Kıbrıslıtürk Üyesi Hakkı Müftüzade ile 9 Ocak 2026’da yapmış olduğumuz röportaj şöyle: 

SORU: Evet Hakkı Bey, tam beş sene oldu siz bu göreve geleli… Geçen gün Facebook hatırlattı… Nasıl geçti sizin için bu beş sene?

HAKKI MÜFTÜZADE: Beş sene çok yoğun geçti. Zor kararlar aldık. Sürekli olarak, göreve atandığımdan bu yana söylediğim, “kayıp şahıslar” konusunun çok hassas ve insancıl bir konu olduğu ve politize edilmemesi gerektiği yönündedir. Fakat zaman zaman görüyoruz ki bazı Rum politikacıları maalesef bu konuyu politize ediyorlar. 

Zamanında iki liderin 1987’de bir mutabakatı var ki bu konu politize edilmeyecek. Görev talimatı da bunu bize söyler. Fakat buna rağmen politize ediliyor. Hiçbir amaca hizmet etmez aslında konuyu politize etmek. Bilakis, hem ailelerin yaralarını deşer, hem de bizim amacımız iki toplum arasında güven tesis etmektir, ona hizmet etmez. 

SORU: Sizin döneminizde Kayıplar Komitesi’nde Kıbrıslıtürk ve Kıbrıslırum Üyeler olarak bizzat araştırmalara katılmaya başladınız. Bundan biraz söz eder misiniz? Nerelere gittiniz mesela?

HAKKI MÜFTÜZADE: Biz iki Üye olarak, hem Kıbrıslırum şahitlerle, hem Kıbrıslıtürk şahitlerle görüşüyoruz. Beş senede bunu sürekli yaptık. Adanın kuzeyinde ve güneyinde muhtemel gömü yerlerine de beraber gittik. 

POLİ, BAF, LEFKOŞA… 

SORU: Mesela nerelere gittiniz? Poli’ye gittiniz, onu biliyorum…

HAKKI MÜFTÜZADE: Poli’ye gittik, Baf’a gittik… Baf’ın bazı bölgelerine… Lefkoşa’da birkaç yer gördük. Adanın kuzeyinde de muhtelif yerlere beraber gittik. Kıbrıslıtürk veya Kıbrıslırum, bazı şahitlerle ben görüşüyorum. Genellikle bazı vatandaşlarımız, bizim Kıbrıslıtürkler, Rum Üye’yle görüşmek ister, bazıları Rumlar da benimle görüşmek ister. Onu da yapar, paylaşırız. Ortak havuza koyar, ondan sonra devam ederiz. 

SORU: Çünkü esas olan gelen bütün bilgilerin her iki Üye Ofisi tarafından bilinmesi ve birlikte ele alınıp değerlendirilmesi, değil mi?

HAKKI MÜFTÜZADE: Evet… Tabii, bazı şahitler isimlerinin bilinmemesini isterler. Biz ona saygı duyarız. Ve isimleri saklı tutulur. Buna saygı duyarız, istekleri o doğrultudaysa… 

SORU: Evet, benim da okurlarımdan bazıları sadece bana göstermek isterler, ben de daha sonra hemen size yani Kayıplar Komitesi yetkililerine gösteririm onların göstermiş olduğu olası gömü yerlerini.  Muhatap olmak istemezler, isim da söylemeyik. Bazıları daha rahattır, “Yanınızda Kayıplar Komitesi’nden birileri olsa da gösterebiliriz” derler. İstedikleri gibi yaparız. Onun için mutlaka saygı duymak lazım tabii… 

HAKKI MÜFTÜZADE: Evet… Şimdi zaman zaman Rum basınında görüyoruz ki askeri bölgelerle ilgili yayınlar var… 

ASKERİ BÖLGELERDE KAZILAR…

SORU: Askeri bölgelerle ilgili tam olarak anlaşma nedir? Onu önce izah ederseniz…

HAKKI MÜFTÜZADE: Tabii… İki taraf arasında her yıl on askeri bölgenin kazılması, iki ofis yani Kayıp Şahıslar Komitesi’nin Kıbrıslıtürk Üye Ofisi ile Kayıp Şahıslar Komitesi’nin Kıbrıslırum Üye Ofisi çalışma yapar, birlikte çalışma yapılır. On askeri bölge tespit edilir. Askeri makamlara sunulur. İzin alınır. Ve kazılar başlar. Bir sene zarfında askeri bölgelerdeki sözkonusu tüm kazıları kazmayı başaramazsak, gelecek seneye aktarılır. Ve devam eder. Yani aksama olmaz… Zaten on askeri bölge önerisi, KŞK tarafından önerilmişti. Bunu yaparken KŞK’nın kazı yapma kapasitesi gözönünde bulundurulmuştu… 

SORU: Bugüne kadar kaç askeri bölgede kazı yaptınız?

HAKKI MÜFTÜZADE: Adanın kuzeyinde askeri bölgelerde toplam kazı sayısı 124… Ara bölgede yine askerin onayıyla üç kazı yapıldı. Yani toplam 127 kazı yapıldı. 2006’dan günümüze 127 kazı yapıldı yani… Yine askerin izniyle düne kadar (8 Ocak 2026) adanın kuzeyinde yapılan kazılar neticesinde resmi Kayıplar Listesi’nde yer alan, kalıntıları bulunup kimliklenen birey sayısı 142 oldu. Adanın kuzeyinde bugüne kadar askerin izniyle askeri bölgelerde yapılan kazılar neticesinde kalıntılarına ulaşılan fakat henüz kimliklendirilmemiş toplam birey sayısı 24.  Resmi Kayıplar Listesi’nde yer almayan, “ölü olduğu bilinen” ve askeri bölgelerde kalıntılarına ulaşılmış olanların sayısı ise 37 kişidir. Toplam 203 yapar. 

SİYASİ KARAR GEREKİR… 

SORU: Kısacası askeri bölgelerde yapılan kazılar neticesinde resmi Kayıplar Listesi’nde adı bulunan 142 “kayıp”tan geride kalanlara ulaşıp bunları kimliklendirdiniz. Resmi Kayıplar Listesi’nde olmayan ve “Ölü olduğu bilinen” diye sınıflandırılmış fakat kazılar sırasında kalıntılarını bulmuş olduğunuz 37 kişi daha vardır. Bir de, askeri bölgelerde yapılan kazılarda kalıntılarına ulaşılmış 24 kişi vardır ancak bunlar henüz kimliklendirilmemiştir, kimliklendirilme aşamasındadırlar. Yani 2006’dan 2026’ya kadar son 20 senede üçü ara bölgede olmak üzere, askeri bölgelerdeki toplam 127 kazıda, 203 kişinin kalıntılarına ulaştınız. 

SORU: Bu yıl nerede askeri bölgede kazı yaptıydınız? Sanırım Karava’daydı, Alsancak’ta…

HAKKI MÜFTÜZADE: Evet… Şimdi askeri bölgelerle ilgili Kayıp Şahıslar Komitesi’nin Kıbrıslıtürk ve Kıbrıslırum Üye Ofisleri çalışır, sunulur on bölge, izin alınır ve kazılar devam eder. Orada bir sıkıntı yok. Bu on bölgenin arttırılması konusu tabii Kayıp Şahıslar Komitesi’nin uhdesinde değil. Siyasi karar gerekir. 

SORU: Yani Kayıplar Komitesi’nin her sene on askeri bölgede kazı yapması konusunda bu sayı arttırılmak isteniyorsa, mesela diyelim ki on yerine senede 20 yer diyelim. Ama bunun için siyasi karar gerekiyor… 

HAKKI MÜFTÜZADE: Evet, gerçek bu… Askeri bölgelerle ilgili on bölgeyi kazmak için izin aldıktan sonra sıkıntımız yoktur. Tabii ki askerin kuralları var… Ama her ülkede askerin kuralları var. Onlara riayet ettiğiniz müddetçe bir sıkıntı yok. Bunu ihlal etmeye giderseniz, o zaman doğal olarak sıkıntı çıkar. 

ŞAHİT GÖTÜRMEKTE SIKINTI YOK… 

SORU: Benim bildiğim kadarıyla görgü tanığı bir şahit veya bizzat kayıpları gömen bir şahıs veya birinci elden bilgi sahibi birisi varsa, bunlara izin alınarak askeri bölgelerde olası gömü yeri göstermeye götürülebiliyorlar Kayıplar Komitesi tarafından. Çünkü bizim en az iki-üç okurumuz da bu çerçevede izin alınarak askeri bölgelere götürüldüler, St. Hilarion’da örneğin bir okurumuz olası gömü yeri gösterdi, kazılar yapıldı ve pek çok “kayıp şahsın” kalıntılarına ulaşıldı St. Hilarion’da. Ayrıca Voni (Gökhan) askeri kampında da iki farklı okurumuz izin alınarak farklı tarihlerde buraya götürüldüler ve onların göstermiş olduğu yerlerde de “kayıp şahıslar”ın kalıntılarına ulaşıldı. Yine bir başka okurumuz Lefkoşa’da askeri bölgede Kornaro Oteli yakınında olası gömü yeri gösterdi, izin alınarak Kayıplar Komitesi tarafından oraya götürüldü. Onun için herhalde şahitlerin askeri bölgelere götürülerek bildikleri olası gömü yerlerini göstermelerinde herhangi bir sıkıntı yoktur diye düşünüyorum. Öyle midir, yoksa?

HAKKI MÜFTÜZADE: Şahit götürüp gösterme konusunda herhangi bir sıkıntı yaşamadık şimdiye kadar. 

SORU: Askeri bölgelerde daha fazla sayıda yerin kazılması isteniyorsa siyasi karar gerekiyor. 

HAKKI MÜFTÜZADE: Evet…

(Devam edecek)