Bir başlık gördüm: “Yasa geçmezse herkesin maaşı düşecek.”

Yine hangi yasa, bilmiyorum.
Ama şunu ezberledim artık…

Bu ülkeyi yönetenlerin ya da siyasete yön verenlerin “herkes”i hiçbir zaman herkesi anlatmıyor.

“Herkes” zannedilen ama aslında herkes olmayan ve o nedenle bir türlü ortak bir duygu, isyan, dönüşüm iklimi yaratılmayan bir ortam var…

“Herkes” sözcüğü, siyasetin en konforlu ama içi en boşaltılmış kavramlarından biri hâline gelmiş.

"Herkes" denilen ama aslında kimsesiz kalan bir kalabalığın içindeyiz.

Bu yaklaşım, yalnızca gelir düzeyi farkını değil; gelirin sürekliliği ve öngörülebilirliği üzerinden oluşan yapısal ayrışmayı da gizliyor.

Neyse, bunu bir kenara koyduk…

***
Bir esnafla sohbet ediyorum; öyle gösterişli bir hayatı yok, patron da demezsiniz…
Yanında dört beş çalışanı var…

Henüz ikisini ödeyemediğini anlattı…
Maaşlarını ödeyecek kadar para toplar toplamaz ödeyecekmiş…

İşler hiç iyi değil…
Ne çarşıda ne restoran ve turizm sektöründe ne de emlakta…

Her sabah iş yerini açarken ya da işine giderken içine belirsizlik çöken insanlar var; o hep anlatılan "herkes"in dışında bekleyen...

Asgari ücretin bir kuruş üzerinde maaş görmeyen de bilmeyen de insanlar var, on binlerce... O ücreti ödeyemeyen ve yüreği sıkışan insanlar var her ay...

Özel sektör için acil bir “istihdam koruma programı” şart. Çünkü mesele büyümek ya da sosyal yatırım değil artık…
Ayakta kalmak.

***
Maliye’nin de özel işletmelerin de çıkmazı aynı aslında…
Personel giderleri…
Maaşlar yani...

Çünkü “personel giderleri” düzenli olarak artarken “gelirler” aynı oranda çoğalmıyor.

Ürün ya da hizmetler pahalılaştıkça çok daha az tercih ediliyor çünkü…

Maaşlar artıyor.
Ama gelirler aynı hızla artmıyor.
Fiyat yükseliyor.
Talep düşüyor.

Bu basit denklem, ekonominin en çıplak gerçeği.

Maliye’nin kasası da maaş yükü nedeniyle çöktü.
Elbette gereksiz istihdamlar yaptılar, hem de yüzlerce…
Savurganlık yaptılar elbette…
Pek çok gelirden feragat ettiler; afla, muafiyetle…

Ama temel sorun personel gideridir.

***
Özel işletmeler gereksiz istihdam da yapmadı, savurganlık da…

Ama dedim ya…
Maaş giderleri yükselirken…
Enerji… Kira… Ham madde…
Hepsi yükselirken…
Gelirler yükselmiyor aynı anlamda…

Kamu, borçlanma ve vergi araçlarıyla krizi zamana yayabiliyor. Toplumun tümünün sırtına yükleyebiliyor maaşları... Özel sektörün bu şansı yok maalesef...

“Bu ay da ayakta kalacak mıyız?” sorusu ne kadar zordur; hem işletmeciye hem çalışana…
Ama bu soruyu “herkes” anlamıyor…

Kim ayakta kalıyor, kim düşüyor?
Bunu düşünmemin zamanıdır şimdi...