8 Aralıg 2024 tarihinde, Ahmed Şara yönetimindeki güşlerin Şam’ı ele geşirmesiynan beraber, 61 yıllıg Baas Partisi, Beşşar Esad yönetimindeki igdidar Suriye’de resmen devrilmiş oldu. Ahmed Şara Hey'etu Tahrîri'ş-Şâm (HTŞ) örgütünün lideriydi. HTŞ selefi cihatcı bir yapılanmadır. Selefi cihatcı ideolojisi, İslam’ın ilk dönemlerdeki inanç pratiynin uygulanmasını öngören, bu yolda da silahli mücadele verilmesini savunan aşırı muhafazakâr dini bir düşünce biçimidir. Ahmed Şara böyle bir silahlı yapılanmanın lideri olarag Suriye’yi yönedmegdedir. 4 Şubad 2025 tarihinde Şara ilg resmi ziyaretini yani Şam’ı ele geşirdigden sadece 2 ay soğra Türkiya’ya gerşegleşdirdi. Şara’nın ilg resmi ziyareti Türkiya’ya Türkiya’nın gendine tahsis eddiyi TC-IST guyrug nümorolu tayyareynan gerşegleşdirdi (“Suriye lideri” 2026). Türkiya Libya Ulusal Mutabakat Hükûmeti’ne da ucag tesis eddiydi. Bu hökümed bizzad Türkiya tarafından desdeglenmişdir. KKTC Cumhurbaşkannarı veya hökümed yedgilileri Angara’yı ziyared edeceglerinde da Türkiya onnara çeşdli dönemlerde uçag tesis edmegdedir.  

Şara’nın 61 yıllıg Baas rejimini devirmesinde Türkiya’nın çog ciddi bir rolü oldu. Bu ziyaretin gerşegleşmesinin temel nedeni Şara ve Türkiya arasındakı iş ve güş birliyidir. Şara’nın Suriye’yi yönedmeye başlamasıynan, Türkiya Suriye’de aktif bir agdör olmaya başladı.

Türkiya-Suriye İlişgilernin Asgeri Boyutu

2025 yılında paylaşılan verilere görem Türkiya'nın Suriye'de 114 asgeri üssü, 10.500 asgeri, 250 tankı ve 19 gözlem nogdası bulunmagdadır (Çoşar 2025). Türkiya Suriye Milli Ordusunu (SMO) desdeglemişdir. Suriye Milli Ordusu, Suriye'deki savaşa katılan, Türkiya tarafından desdeglenen silahlı grubların oluşdurdu'u koalisyondur. 2018 yılında Suriye Milli Ordusu’nun kuzey batısındaki 35 bin gişilig ordunun gomandanı Albay Haitham Afisi gendilerni desdegleyen teg ülkenin Türkiya oldu’unu açıgladı. Angara'nın gendilerine maaş, silah ve lojistig desdeg verdiyni ifade eddi (Gökkus 2018). Suriye Milli Ordusu 2012 yılında 30'dan fazla örgütün Türkiya'nın koordinasyonuynan bir araya gelmesinden oluşmagdadır. Suriye Milli Ordusu Türkiya'nın Suriye içündeki pütün asgeri operasyonnarına katılmışdır. SMO a'ırlıgla Arablardan oluşmagla birligde, asger sayısının 80.000 oldu'u tahmin edimegdedir (Karataş 2024). Suriye Milli Ordusu’nun böyüg bir ço’unlu’u oluşdurulmagda olan yenñi Suriye ordusuna entegre edildi. Yenñi Suriye ordusunun dizayn edilmesinde ABD, Rusya ve Türkiya gibin ülkelerin adı geşmegdedir (Durukan 2026). 2025 yılında Türkiya ve Suriye arasında imzalanan andlaşmaya görem Türkiya Suriye'ye silah sistemleri ve lojistik araçlar sa'layacag, Suriye asgerlerni eyideceg, danışmanlıg hizmeti vereceg (Gumrukcu 2025). EFES 2026 asgeri tadbikatına bir şog farglı ülke katıldıysa da Suriye ve Libya ordusunun bu tadbikata katılımı diggad şekicidir. Suriye ordusunun yenñi rejim ilan edildigden soğra gerşegleşdirdiyi ilg asgeri tatbikatı Türkiya’da gerşegleşmişdir. Türkiya artıg Suriye ordusunun şekillendirilmesinde çog önemli bir agdördür.

Türkiya-Suriye İlişgileri Türg Sermayesi

Türg sermayesi Suriye'deki rejimin yenñi inşa edilmesine ra'men 2025 yılını %70'lig ihracad artışıyla tamamladı.  Türg sermayesinin 2026'nın ocak-haziran dönemindeki ihracatı, 2025 yılının ayni dönemine görem yüzde 26,4 arddı (Salman 2026). Bu da Türg sermayesinin dışardan 26 milyon insanın buldun’u Suriye pazarına ciddi bir şekilde girdiyini gösdermegdedir. Aram Ekin Duran'ın Deutsche Welle'de yayınlanan haberine görem, “Türk şirketleri Kalyon İnşaat, Cengiz İnşaat ve TAV İnşaat'ın da içinde bulunduğu konsorsiyum, Şam Uluslararası Havalimanı iyileştirme ve inşaat ihalesini alarak 4 milyar dolarlık bir anlaşmaya imza attı. Konsorsiyumda Türk şirketlerinin yanı sıra Katar'dan UCC ve ABD'den Assets Investments şirketleri de yer alıyor”. “Şara rejimi ile geçen bir yılda Türkiye ile Suriye arasında toplamda 15 milyar doları aşan yatırım ve ticaret anlaşmaları imzalandı. Bu dönemde yüzlerce Türk şirketi iç savaş öncesinde faaliyet gösterdiği Suriye'ye yeniden dönmenin yollarını açmak üzere Şam'a akın etti” (Duran 2025).

Türkiya Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar "Azerbaycan’dan gelen doğalgazı Kilis üzerinden Suriye’ye iletmeye başladığını belirterek, ilk etapta günlük 6 milyon metreküp, yıllık ise yaklaşık 2 milyar metreküpe kadar gaz akışı planlandıglarını ifade eddi. Bunun yanında Bayraktar “Türkiye’nin Suriye’ye halihazırda elektrik ihracatını 8 ayrı noktadan gerçekleştirdiğini ve mevcut kapasitenin ilk aşamada yüzde 25 oranında artacağını, ilerleyen süreçte ise bu kapasitenin iki katından fazla artırılacağını” dile getirdi (“Türkiye'den Suriye'ye” 2025). Bunun yanında Bayraktar’ın yabdı’ı başga bir açıglamaya görem “Türkiye'den Kalyon Holding ve Cengiz Holding, Katar'dan UCC ve ABD'den Power International şirketlerinin oluşturduğu konsorsiyum, Suriye'de 7 milyar dolar yatırımla toplam 5 bin megavat kurulu güce ulaşacak 4 doğalgaz kombine çevrim santrali ve 1 güneş enerjisi santrali inşa edecek”.  Suriye madenlerinin çıkarılması içün Türkiya'dan bir heyet Suriye’ye gönderildi. Suriye’deki pedrol üretiminin arddırılması içünda Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın devreye girmesi hedeflenmegdedir (Şimşek 2026). Türkiya Suriye’nin enerji segdörünü yönlendirmeye çalışırkana, Suriye’nin do’al gaynaglarında da söz sahibi olma hedefindedir. BBC'ye açıglama yapan Carboun Institute CEO'su Karim Elgendy "Türkiye'nin halihazırda bölgede bir enerji merkezi olarak konumlanmak istediğini" ve Suriye'ye doğal gaz sağlama planının "bu stratejiyle mükemmel uyumlu olduğunu" savundu. Karim Elgendy “Chatham House için kaleme aldığı Aralık 2024 tarihli analizde, Türkiye'nin Suriye'nin batısına bir gaz boru hattı inşa ederek ve Suriye, Ürdün ve Mısır'ı birbirine bağlayan mevcut Arap Gaz Boru Hattı şebekesine bağlanarak, İsrail ve Mısır gibi bölgesel gaz üreticileri için Avrupa pazarlarına mevcut LNG alternatiflerinden daha ticari olarak uygulanabilir bir rota sunabileceğini”iddia eddi (Kaşka-Kara 2025). Pütün bu projeler Türg sermayesinin gelişimi ve Suriye’de güşlenmesi içün önemliykana, bu projelerin varlı’ı, gelişdirilmesi Türkiya’nın Agdenizdeki guvvatını da arddırmagda, İzrail, Yunanisdan ve Gıprız Cumhuriyeti arasındakı enerji andlaşmalarnı da tehdid edmegdedir. Suriye’de, Irag’da Türkiya’nın enerji alanında addı’ı adımlar, Gıprız sorununda Türkiya’nın elini yügseldmegdedir. Bu süreşler diggadli takib edilmelidir.   

TİKA-Yunus Emre Enstütüsü-Kızılay-Türkiye Maarif Vakfı ve Suriye

Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) 2025 yılında Suriye’de tegrar faaliyedlerine başladı. Kısa bir sürede, Suriye’de birçog projeye imza addı. TİKA, Şam, Haleb, İdlib ve Lazkiye vilayetlerinde belirlenen sekiz stratejik okulda resterasyon ve modernizasyon yabmagdadır. Suriye’nin Kuneytra ilindeki Sindiyana ve Ayn Ayşe Türkmen köylerinde aydınlanma projesini gerşegleşdirmişdir. Şam ve Haleb’de bulunan Osmanlı dönemine ait cami ve medreselerin restorasyon çalışmalarna başlandı. Şam’ın Do’u Guta bölgesinde, 10 bin gişiye hizmed vereceg su deposu açılışı yabmışdır. Bunun yanında tarım alanında, sa’lıg alanında da faaliyedlerni yürüdmegdedir. Hama ilinde sa'lıg merkezi aşdı. Şam'da kalb ve kanser hasdanesi gurma çalışmalarına başlandı. TİKA Yeryüzü Doktorları isimli guruluşunan çocug cerrahisi alanında muayene ve ameliyadlar gerşegleşdirdi. Salıg çalışannarına eyitimler verildi. TİKA kurmasa da 2021 yılında, Türkiya, Suriye’nin kuzeyinde Çobanbey beldesinde Sağlık Bilimleri Üniversitesine ba’lı tıp fakultesi açıldı. Yunus Emre Enstütüsü, 2021 yılında Azez’de 240 ö’renciye Türgca eyitimi verdi. Yunus Emre Enstütüsü Cerablus'da 10 bin övrenciye kırtasiye malzemeleri ve okul çantası da'ıddı. Azez şehrinde savaş ma’durlarına yönelig “Suriye Güvenli Bölge Psikolojik ve Sosyal Kalkınma Projesi”ni hayata geçirdi. Yine Azez’de 2021 yılında “Senin Hikâyen Suriye” Konferansı gerşegleşdi.

Türk Kızılay'ı 2022 yılında yayınnadı'ı raporda 2012-2022 yılları arası Suriye'de yabdı'ı faaliyedlerde Suriye'ye 63 bin 433 tır insani yardım ulaşdırdıglarnı, bu malzemelerin 6 milyon 726 bin 760 gişiye ulaşdırıldı'ını belirddi. İdlib ve Azez bölgelerinde toblam 2 bin 461 briked ev yapıldı. 9 hastane 31 sa’lık merkezinde görevli 2 bin 770 personelin maaş ödemeleri Türk Kızılayı tarafından yapıldı. Türk Kızılayı savaş boyunca, 871 milyon 575 bin 377 gıda malzemesi, 28 milyon 674 bin 670 hijyen malzemesi, 129 bin 656 barınma malzemesi ve 168 milyon 791 bin 73 sağlık malzemesi yardımında bulundu. Suriye'nin kuzeyinde 9 "Sevgi Mağazası" kuruldu. 1.65 miyon gişiye 6 milyon 262 bin 895 giyim malzemesi verildi.77 bin gişiye ifdar yemeyi verildi. 3 bin yetim çocu'un galdı'ı 12 yetimhane açıldı (Karacaoğlu, Özcan, Karaahmet 2022). 2025 yılında Ramazan ayı boyunca Şam, Halep, Humus ve Hama şehirlerinde düzenli iftar programları gerçekleştirildi.

 Türkiye Maarif Vakfı  Şam ve Haleb’de faaliyedlere başlamag içün andlaşmalar yabdı. Bu iki şehir başda olmag üzere çeşidli bölgelerde eyitim faaliyedlerine başlaycag. Suriyelilere burs imkannarı verileceg, yenñi okul ve eğitim merkezleri kurulacag, ders kitabları alanında destek verileceg ve ortak akademik araştırmalar yapılacag. Gaziantep Üniversitesi Suriye'nin kuzeyinde 2 fakülte bir meslek okulu gurdu. Türkiya,  2021 yılında, Suriye'nin kuzeyinde 700 civarında okulu hizmete hazır hale getirdi. İYİ Parti TBMM Grup Başkanvekili Turhan Çömez 2025 yılında TBMM'de yabdı'ı gonuşmada Türkiya'nin Suriye'nin kuzeyinde 120 bin konut, 825 okul, çog sayıda hasdane, sa'lıg merkezi yabdı'ını iddia eddi.

Türkiya’nın Suriye’nin inşasındakı faaliyedlerini bu yazımda toparlamaya çalışdım. Pütün bu veriler neyi gösdermegdedir? Türkiya pütün kurumlarıynan Orta Do’nun eñ önemli ülkelerinden biri olan Suriye’ye girmişdir. Burada gurdu’u ekonomig, kültürel, bürogratig ilişgileri derinleşdirmeg arzusu içündedir. Sömürgecilig literatürüne bagdı’ınız zaman pütün bu faaliyedlerin koloni politikalarnın bir sonucu oldu’u görülmegdedir. Türkiya Suriye’yi teg başına olmasa da inşa eden agdörler arasında eñ önemli agdörlerden biri konumundadır. Türkiya,  Agdeniz ve Orta Do’uda güşlenen önemli bir agdör olmuşdur.

Yazının seslendirilmiş hali: https://youtu.be/QMU3kKd2x-w

Gaynag

1-Çoşar, Ali. 2025. Türkiye’nin Askeri Güç Bulundurduğu Ülkeler-1. Adaleti Savunanlar Stratejik Araştırmalar Merkezi. https://assam.org.tr/turkiye-askeri-guc-bulundurdugu-ulkeler/

2-Duran, Aram Ekin. 2025. "Esadsız bir yıl: Türkiye'nin Suriye yatırımları hızlı büyüdü". DW. https://www.dw.com/tr/esads%C4%B1z-bir-y%C4%B1l-t%C3%BCrkiyenin-suriye-yat%C4%B1r%C4%B1mlar%C4%B1-h%C4%B1zl%C4%B1-b%C3%BCy%C3%BCd%C3%BC/a-75072855

3-Durukan, Namık. 2026. Suriye ordusunda yeni dönem: Beş Kolordu modeliyle ordu yeniden şekilleniyor.T24. https://t24.com.tr/dunya/suriye-ordusunda-yeni-donem-bes-kolordu-modeliyle-ordu-yeniden-sekilleniyor,1340491?_t=1786100611801#goog_rewarded

4-Gökkus, Beraat. 2018. 'Suriye Milli Ordusu': Maaşımız ve gerektiğinde silahımız Türkiye'den. Euro News. https://tr.euronews.com/2018/08/12/-suriye-milli-ordusu-maasimiz-ve-gerektiginde-silahimiz-turkiye-den

5-Gumrukcu,Tuvan. 2025. Turkey to help Syria with weapon systems, equipment under new accord, source says. Reuters. https://www.reuters.com/world/middle-east/turkey-help-syria-with-weapon-systems-equipment-under-new-accord-source-says-2025-08-14/?utm_source=chatgpt.com

6-Kaşka-Kara, Merve. 2025. Türkiye'nin Suriye'deki enerji anlaşmaları neler, neden önemli?. BBC. https://www.bbc.com/turkce/articles/cdd2p561rvro

7-Karacaoğlu, Mehmet Burak. Özcan, Ethem Emre. Karaahmet, Ahmet. 2022. “Türk Kızılay, Suriye'deki iç savaşta 6,7 milyondan fazla ihtiyaç sahibine yardım ulaştırdı”. AA. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/turk-kizilay-suriyedeki-ic-savasta-6-7-milyondan-fazla-ihtiyac-sahibine-yardim-ulastirdi/2565386

8-Salman, Ömer Faruk. 2026. Türkiye'nin Suriye'ye ihracatı yılın ilk yarısında yüzde 26,4 arttı. AA. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/turkiyenin-suriyeye-ihracati-yilin-ilk-yarisinda-yuzde-26-4-artti/4009558

9-"Suriye lideri Şara ilk kez Ankara'da | Cumhurbaşkanı Erdoğan: Suriye'de teröre yer yok". NTV. 4 Şubad 2025. https://www.ntv.com.tr/turkiye/suriye-lideri-sara-ilk-kez-ankarada-erdogan-sara-gorusmesi,_tZJ-aLlwkePJYf_T14G6w

10-Şimşek, Barış.2026. Suriye'nin enerjisi Türkiye'ye emanet! Madenler için de ekip gönderildi: İşte detaylar. Sabah. https://www.sabah.com.tr/galeri/ekonomi/suriyenin-enerjisi-turkiyeye-emanet-madenler-icin-de-ekip-gonderildi-iste-detaylar

11-Karataş, İbrahim. 2024. Suriye’de Savaşan SMO ve HTŞ Kimdir ve Amaçları Nedir?. Türkiye Araştırmaları Vakfı. https://www.turkiyearastirmalari.org/2024/12/06/yayinlar/analiz/suriyede-savasan-smo-ve-hts-kimdir-ve-amaclari-nedir/

12-"Türkiye'den Suriye'ye ilk doğalgaz akışı başladı." Bloomberg. 2 Ağustos 2025. Bloomberg. https://www.bloomberght.com/turkiyeden-suriyeye-ilk-dogalgaz-akisi-basladi-375407