NATO 1.0, 1949-1991 arası Sovyetler Birliyne garşı Batı'nın oluşdurdu'u asgeri birliyin yürüddüyü sürecin oldu'u döneme denir. NATO 2.0, 1991-2022 arası Batı'nın Balkannar ve Afganistan gibi bölgelerde yürüdülen asgeri operasyonnarı ve Batı’nın “terör” olarag tanımladı’ı örgüdlere, ülkelere garşı yürrüdüyü asgeri süreci ifade eder. NATO 3.0, 2022 yılı Rusya’nın Ukrayna işgali soğrası Batı’nın yenñi güvenlig anlayışının oldu'u dönemi gabsar. NATO 3.0 Batı’nın dovrudan Rusya’ya garşı veya Rusya tehdidine garşı yürüddüyü asgeri yapılanmayı annadır. NATO 3.0 diyer anlamda Batıdakı silah endüstrüsüne yatırımların arttırıldı’ı, Batı’nın fızlı bir şekilde militarize edildiyi, sa’ partilerin igdidarda olaca’ı ve buna paralel olarag Batılı devledlerin totaliterleşeceyi yenñi dönemin başlangıcıdır. Bu sürecin benim açımdan bir diyer önemi da kapitalizminin içünde oldu’u neo liberal krizi aşmag içün devled kapitalizmine geşeceyi ve batı tipi bir devled kapitalizmi inşası göreceyimiz yenñi bir dönemdir. Güvenlig tehdidi geregcesiynan, Batı’dakı militarizm yügseleceg, burjuvazinin ald sınıflara tanıdı’ı bazı “insan hagları” asgıya alınacagdır. Bunnarın başında “vijdani red” haggı gelmegdedir.  

NATO 2004 yılında 22 yıl evvel İstanbul, Türkiya’da toblandıydı. 22 yıl soğra Angara’da toblandı. Bu 22 yıl içünde hem dünya da hem da Türkiya’da çog şey deyişdi. Türkiya içün çog önemli bir zirveydi. NATO’nun Angara zirvesinde yenñi Türkiya’nın yüzü gösderilmiş oldu. Batılı ülkeler Türkiya’nın yenñi yüzüynan ilg defa toblu bir şekilde yüzleşmiş oldu. Bilinmeyen bir şey görülmedi veya gösderilmedi ancag Türkiya’nın yenñi yüzü sisdematig bir şekilde Batılı ülkelere sunulmuş oldu.

Türkiya’da tutuglu yüzlernan siyasedci, gazeddacı, devrimci, insan hagları aktivistinin olmasının Batı içün hişbir önemi galmadı’ını görmüş oldug. CHP’ye garşı yapılan müdahale, İmamoğlu ve Demirtaş gibi liderlerin hapisanelere atılarag susdurulması, Avrupa ülkeleri ve ABD tarafından onaylanmış oldu. Batı gendi çıkarları do’rultusunda Türkiya’ynan uzlaşma gayreti içündedir. Bunun garşılı’ında da Türkiya’nın içünde Türkiya’da yaşanan “insan hagları krizi” görmezden gelinmeye, görülse da Erdoğan hökümetine basgı yabmama kararını da almış oldu’unu bu zirvede gösdermiş oldu.

Yenñi Türkiya, bu yenñi dönemde Karadeniz, Akdeniz ve Ortado’u da, Batı’nın müddefiki oldu’unu teyid eddi. “Teyid eddi” derim çünki Türkiya ve Batı arasındakı iddifag ilişgişi 1930’lara gadar dayanmagdadır. Her ne gadar çeşidli dönemlerde Türkiya’nın Batı’dan uzaglaşma girişimleri olduysa da. Erdoğan’ın Batıyı tehdid edercasına, 2024 yılında BRICS zirvesine katılması ve birliye başvuru yabma girişimi buna en yenñi örneglerden biridir. Erdoğan resmi bir şekilde Avrupa ve ABD’yi tehdid eddi. Batılı müddefiglernin gözünün içüne baka baka 2024’de Batı dışındakı en böyüg birliglerden biri olan BRICS’e başvuru yabdı.  Türkiya, Batı’nın neredeysa yüzyıldır müddefikidir. 2024’den sadece iki yıl soğra Angara zirvesi gerşegleşdi ve bu ilişgi teyid edilmiş oldu. BRICS dosyası elbedda kapanmadı. Batı’ya garşı bir koz olarag Erdoğan tarafından geregdiyinde tegrar açılacagdır.

22 yıl evvel başörtüsü sebebiynan NATO zirvesine katılamayan, dönemin başbakanı Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan, görkemli sarayda Batılıları garşıladı. Bu laiklig tartışmalarnın biddiyi, Sünni İslam düşüncesinin devledde en üsd düzeyde temsilinin geregleşdiyi ve yenñi Türkiya’nın müslümanlıg sözleşmesi temelinde oluşaca’nın en önemli gösdergesiydi. Müslümanlıg sözleşmesinde, Osmanlı İmparatarlu’undan farglı olarag Türgler hala yenñi devletin içünde ayrıcalıglı grub olmaya devam edecegdir. Türglüg ve İslam garışımından yenñi bir annayış çıkacagdır. Bu çıgmışdır aslında ama kurumsallaşdırılamamışdır. Erdoğan Anayasa deyişigliynan Türkiye devletinin kurucu düşüncesini Türglüg-Müslümanlıg düşüncesinin sentezi üzerine gurma ve kurumsallaşdırma niyetindedir. AKP’nin önündeki en böyüg sorun, AKP’nin 24 yılllıg süreş içünde yabdıglarnı, geri dönülemez şekilde kurumsallaşdırma ve galıcılaşdırma problemidir.  

Angara zirvesinin garşılama töreninin organizasyonu yukarıda söylediglerimi desdegler niteligdedir. Mehter marşıyla konugların garşılanması, Alperen, Akıncı ve Yeniçeri asgeri birligleriynan modern Türg asgerlernin ayni foto’rafın içünde olması bunun önemli bir kanıtıdır. Bu simgeler üzerinden ortaya çıkan mesaj; Osmanlı ve modern Türg cumhuriyetinin karışımından yenñi bir sentez ortaya çıkarılmasıdır. AKP’li tarihcileri yakından takib eddiynizde, Osmanlı İmparatorlu’nun yıkılmadı’ını, Türkiye Cumhuriyetine evrildiyini ifade eddiglerni sıg sıg duyarsıñız. Bu tarihciler geşmişe dönüg tarih anlatısını oluşdururkan, Osmanlı başda olmag üzere, pütün Türg devledlerni da sahiblenmegdedir. Dolayısıynan Türglügden Müslümanlı’a uzanan bu geniş hadda yenñi bir siyasal söyleminan yenñi devled yapısı kurulmuş, kidle iletişim araşlarıynan, igdidara yakın popüler tarih programlarıynan da bu fikir kidleler arasında yaygınlaşdırılmış ve meşrulaşdırılmışdır. Bu “böyledir veya deyildir” demem ancag Kemalisd tarihcilerin ve muhafazakar tarihcilerin bu konularda ciddi hasasiyedleri oldu’u da bir gerşegdir. Hadda NATO zirvesinde konuglar içün hazırlanan yemeglerde da bu hassasiyete diggad edildiyni görmeg mümkündür. Osmanlı ve Anadolu Türg mirası üzerine modern Türg gastronomisi NATO’dakı liderlere sunuldu. Şef Fatih Tutak’ın restorantının adı “Turk”dür. Dönemin “Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Orhan Erdem, 2014-2015 eğitim yılında Osmanlıca öğrenen öğrenci sayısının 5 bin 600 olduğunu, bunun 2017-2018’de 118 bine yükseldiğini” ifade eddi. Bu 4 yıllıg süre içünde Osmanlıca övrenenlerin sayısının 21 gad arddı’ını gösdermegdedir ("Osmanlıca öğrenen sayısı”, 2018). 2026 yılında İçişleri Bakanlı'ının Hayrat Vakfı'ynan imzaladı'ı protokole göre Türkiya'da Vali ve Kaymakamlara Osmanlıca övredileceg (“İçişleri Bakanlığı'ndan”, 2026). Türkiya ciddi bir kültürel dönüşümün da içündedir. Kemalisd kültür annayışı tasviye edilmişdir. Bu süreş fızınan derinleşmegdedir.

Pütün bunnarın yanında Türg savaş endüsdürüsünün üreddiyi savaş araşları, tegnolojisi da Angara zirvesinde gösderilmişdir. Türg silah sanayisi AKP igdidarı döneminde çog gelişmişdir. Bu elbedda onnarın arzuladı’ı veya dünya devlernin oldu’u kulvarda deyildir. Ancag ciddi bir gelişmenin oldu’u, Türg kapitalizminin süregli olarag böyümegde oldu’u da gözden kaşmamalıdır. Dünyanın en böyüg 100 savunma şirketi listesinde Türkiya'dan 5 şirket yer almaktadır. Yayınnanan lisda da  ABD’den 48, Birleşik Krallık’dan 6, Türkiya, Fıransa ve Çin’den 5 şirked bulunmagdadır ("Savunmada ilk”, 2025). Türkiya çapındakı bir ülke içün bu rakamlara ulaşmag diggad çekicidir. Bu Türk kapitalizminin geldiyi nogdayı da bizlere gösdermegdedir. Türkiya’nın 2014 yılında 1 milyar 640 milyon dolar olan savunma ihracatı kaynaklı gelirler, 2024 yılında 7 milyar 100 milyon dolara yükseldi. Bunun yanında Türkiya savunma ve havacılıg ürünlerini 178 ülkeye ihraç edmegdedir. Toblam satışın %57,3’ünü NATO ülkeleri oluşdurmagdadır (“Türkiye's defense”, 2026). Türkiya, ABD’den soğra NATO’nun ikinci asgeri gücüne sahib olan ülke olmaynan beraber  NATO’nun içünde en kritig ülkelerden biridir.

Gıprız’da Çözüm Çıkar?

Gıprızlı devrimciler pütün bu paramedrelerin yanında, Türkiya’nın Afrika üzerinde uygulamaya başladı’ı sömürgecilig politikalarnı da diggate almalıdır. Bu ayrı bir yazı konusudur. Çin ve Rusya’nın başda ABD ve Avrupa’yı tehdid edmesi, Batı’nın hegemonyasını gırması ve peg cog Afrika ülkesinde özelliynan Çin ve Rusya’nın çog ciddi bir güşe sahib olması diggate alınmalıdır. Batı dünyası bidmiş deyildir. Batı dünyası ciddi bir güş gaybı içündedir. Ciddi krizlernan bo’uşmagdadır. Bu Batı’nın bitib tükeneceyi anlamına gelmez. Bu artıg dünyada yenñi bir küresel düzenin oluşaca’ı ve yenñi bir uluslararası hukukun kurulaca’ı anlamına gelir. Güş dengeleri deyişmişdir ve deyişmeye da devam edecegdir. Türkiya güşlenmeynan beraber, Batı dünyasının, Rusya ve Çin garşısında gaybedmeyi göze alaca’ı bir müddefig deyildir. Türkiya’nın güşlenmesi, Batı’nın güş gaybedmesi, Rusya ve Çin’in güşlenmesi, Türkiya’nın içünde bulundu’u siyasal pozisyonu Batı dünyası içün taha da deyerli gılmagdadır.

Annan Planın’dan soğra Türkiya Gıprız’ın kuzeyindeki hegemonyasını taha da arddırmışdır. Kurumlar dönüşüme uvramış, nüfus artışı taha da ardmış, sermaye dönüşümü taha da yo’unlaşmışdır. Annan Planın’da yerleşiglerin oy gullanmasıynan, Türkiya buraya daşıdı’ı nüfusu yasallaşdırmışdır. Bu çog önemli bir gelişme olmasının yanında çog tehlikeli bir süreşdir. Bizi begleyen en böyüg tehlike yenñi bir çözüm süreci adı altında, Türkiya’nın işlediyi savaş suşlarnın bu çözüm sürecinin sonunda yasallaşdırılmasıdır. Bu KKTC’nin tanınması olmayacagdır elbedda ancag KKTC’nin yani Türkiya’nın Gıprız’ın kuzeyindeki çeşidli faaliyedlernin çeşidli imtiyazlarınan meşrulaşdırılması tehlikesini do’uracagdır. Gördüyüm gadarıynan, gonuşalan çözüm süreci çeşidli aşamalardan oluşaca’ı ifade edilmegdedir. Bu aşamalar Türkiya’nın kuzeyde elde edeceyi imtiyazlardır. Bu imtiyazlar meşrulaşdırılacag ve Türkiya’nın Gıprız’ın kuzeyindeki varlı’ının önü “yasal” olarag aşılacagdır. Ticaretin, uçuşların belirli nogdalarda dolaysız bir şekilde sa’lanması, Türkiya’ya bu imtiyazın verilmesi korkunş ve geriye dönülmez yapısal dönüşümleri ortaya çıkarabilir. Burada Gıprız’ın kuzeyindeki enerji, iletişim ve ulaşım nogdalarındakı sermaye dönüşümleri bizler tarafından diggate alınmalıdır. Gıprız’ın kuzeyindeki diyer alanlardakı sermaye dönüşümü ve çıkarılan yasalarnan Türkiya’dakı şirkedlerin Gıbrız’ın kuzeyine getirilmesinin önünün açıldı’ı unutulmamalıdır. Gıprızlıca gonuşan Gıprızlılar ald sınıf üsd sınıf anlamında bitirilmişdir. Sermayeye sahib olma anlamında hükümleri yogdur. Gıprızlı siyasedcilerin gendi hag ve çıkarlarnı savunacag cesareti ve gendilerni Türkiya’ya garşı savunma güşleri yogdur. Türkiya protokollernan Gıprız’ın kuzeyini dönüşdürmüş ve dönüşdürmeye devam edecegdir. Yapılması gereken Gıprızlıların uzun bir özgürlüg mücadelesine girmesi geregdiyi ve bu mücadeleyi en erken zamanda tartışmaya başlamasıdır.

Fotoğraf: Klaudia Radecka/NurPhoto/picture alliance

Gaynag

1-"İçişleri Bakanlığı'ndan Nurcu vakıfla protokol: Vali ve Kaymakamlara Osmanlıca öğretilecek". Sol. 29 Mayıs 2026. https://haber.sol.org.tr/haber/icisleri-bakanligindan-nurcu-vakifla-protokol-vali-ve-kaymakamlara-osmanlica-ogretilecek

2-"Savunmada ilk 100’e 5 Türk şirketi girdi". Forbes. 3 Eylül 2025. https://www.forbes.com.tr/haberler/savunmada-ilk-100-e-5-turk-sirketi-girdi?utm_source=chatgpt.com

3-"Osmanlıca öğrenen sayısı son 4 yılda 21 kat arttı". Hürriyet. 15 Mard 2018. https://www.hurriyet.com.tr/egitim/osmanlica-ogrenen-sayisi-son-4-yilda-21-kat-artti-40773399

4-"Türkiye's defense, aerospace exports top $11B for first time on 12-month basis". Anadolu Ajansı. 3 Haziran 2026. https://www.aa.com.tr/en/economy/turkiyes-defense-aerospace-exports-top-11b-for-first-time-on-12-month-basis/3985519?utm_source=chatgpt.com