Geçtiğimiz günlerde, KKTC’de üretilen hellimin Yeşil Hat tüzüğü kapsamında ticaretine imkan sağlayacak denetim sürecinde yetkilendirme yapıldı. Bu karar çerçevesinde denetimleri gerçekleştirmek üzere görevlendirilmesi gereken kurum, 5 sene sonra AB Komisyonu tarafından  atandı.

Bu bağlamda, Hellimin Yeşil Hat üzerinden ticaretini mümkün kılacak Yeşil Hat Tüzüğü uygulama kararı 12 Nisan 2021 tarihinde Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Kıbrıs’ın ortak kültürel ve tarihi bir gıdası ve Ülkemizin en önemli ihraç ürünlerinden biri  olan hellimin, Yeşil Hat üzerinden ticaretine imkan sağlayan çerçeve kapsamında denetimleri gerçekleştirmek üzere Bureau Veritas’ın görevlendirilmesi önemli bir adımdır.

Hellimin Avrupa Birliği’nde Menşe Adı Korumalı Ürün (PDO) olarak tescil edilmesinden itibaren, Avrupa Komisyonu nezdinde yürütülen müzakereler devam etmiş ve bu karar çıkmıştır.

Hellim/Halloumi’nin Yeşil Hat üzerinden ticaretini düzenleyen uygulama tüzüğü ve kararı Nisan 2021’de yürürlüğe girmişti. Bu çerçevede, bugüne kadar ülkemizde  4 üretici firma PDO sertifikası almıştır.

Belirlenen PDO şartlarına uygun üretim yapan üreticiler, tescilli ad ve PDO logosunu kullanma hakkına sahip olacaktır.

Avrupa Birliği’nin hayvan sağlığı ve halk sağlığı gerekliliklerinin karşılanması halinde, Yeşil Hat üzerinden ticaret mümkün hale gelecek ve AB pazarına dolaylı erişim sağlanabilecektir.

Yaşanan bu gelişmenin fayda sağlayabilmesi için, PDO gerekliliklerinin yerine getirilmesi ve hayvan sağlığı standartlarına uyum sağlanması çok önemlidir.

Bu bağlamda, PDO sertifikalı ürünlerinin, Yeşil Hat üzerinden ticaretini gerçekleştirerek, AB kalite programından tam olarak yararlanabilmesi için, yerine getirilmesi gereken AB hayvan ve halk sağlığı gerekliliklerine ilişkin önlemlerin Kuzey’ de mutlaka uygulanması gerekmektedir. Hayvan işletmeleri hastalıklardan ari duruma gelmeden, Avrupa Birliği ülkelerine hellim ihracatında engeller çıkabilir.

Hellimin, Avrupa Birliği Hijyen ve Gıda Güvenliği Standartlarına tamamen uyumlu bir şekilde imal edilmesi halinde, Güney Kıbrıs’a  geçişi mümkün olacak, Avrupa Pazarı’nda da satılmasını sağlayacaktır.

Önemli bir nokta da, PDO’lu hellim belgesinde, küçükbaş süt oranının, süt miktarına bağlı olarak, belli dönemlerde, belli oranlarda olması şarttır.

Bu çerçevede, Hellim üretiminde küçük baş hayvan sütü oranını ve küçük baş hayvan sayısını artırmamız gerekmektedir. Gerçi, geçiş döneminde, belli bir süreye kadar, daha düşük oranlara izin verilecektir. Nitekim, güneyde şu an bu konuda esneklik  devam etmektedir. Ancak, yine de  rehavet içine girmemeliyiz.

Bu konuda, Ticaret Odamız, Yeşil Hat Tüzüğü çerçevesinde, Avrupa Birliği ile iş birliği içinde çalışmalarını sürdürmekte ve tüm paydaşlarla istişare içerisinde süreci takip etmektedir.

KKTC’nin ihracatı içinde, hellim çok önemli bir yer tutuyor. Toplam ihracatın yaklaşık üçte biri hellim ihracatıdır. Bu ihracatın çoğunluğu Türkiye ve Orta doğu ülkelerine yapılıyor. Güney Kıbrıs’ın hellim ihracat geliri ise, bizimkinin yaklaşık 5-6 katı daha fazladır.

Hellim tescili ve Menşe İsmi Korumalı Ürün (PDO) Sertifikası ile güneye gerçekleşecek hellim satışı, şüphesiz bu rakamları daha da artıracaktır. Zira, PDO sertifikalı ürünleri, yurt dışında daha yüksek fiyatlarda satma imkanı vardır.

Sürecin hızlıca tamamlanması ve oluşacak olan sorunların çözülmesi ve hellimin yeşil hat ticareti ile satışının hayata geçmesi amacı ile, Cumhurbaşkanlığının koordinasyonunda olmak üzere, devletin ilgili tüm kurumları, başta ticaret ve sanayi odaları ile tüm paydaşların istişare, işbirliği ve eş güdüm içinde hareket etmesi son derece önemlidir.

Hükümet de, suni gündemlerle uğraşmak yerine, bu konuya gerekli ilgiyi göstermeli ve bu hususta ilgili Bakanlıklar, üretici ve sivil toplum örgütleri ile istişare içinde çalışıp, gerekli teşviklerle sürece destek vermelidir.