Gıprızlılara facebook üzerinden Hindistan merkezli şirkedler tarafından sisdematig bir saldırı gerçegleşdi.  Bu saldırı biddi deyemeyig. Bazı siyasilerin, gazeddacıların gönderileri galdırılmaya devam eder. Bazı gazeddalarmızın kapanan sayfaları isa geri verildi. Basın tarihimizin eñ böyüg sansür operasyonundan birini gördüg. Bu operasyonnar özelliynan facebook üzerinden gerşegleşdi. Facebookun cemaadımız içündeki önemi nedir?

Asra Babayiğit’in yabdı’ı araşdırmaya görem facebook gullanımı Gıprız’ın kuzeyinde %95 oranındadır. Babayiğit, bunun dünyadakı facebook kullanım orannarıynan kıyaslandı'ında Gıprıs'ın kuzeyinin eñ üsd seviyelerde oldu'nu belirdir (“Kıbrıslı Türklerin Yüzde” 2017). Gıprız’ın kuzeyinde neredeysa herkeş facebook gullanmagdadır. Reyhanoğlu ve Cengiz’in yabdı’ı araşdırmaya görem, facebookda Gıprızlıların oluşdurdu’u grublar kimlig inşası ve kimliyin dışa vurumu olarag da faaliyed gösdermegdedir (Reyhanoğlu, Cengiz 2018). Gıprızlılar Türk yerleşimci kolonyalizminin bir sonucu olarag kimliglernin, varlıglarnın tehlikede oldu’nu düşünmegde ve hissedmegdedir. Kamusal alannarda Türkiya’dan Gıprız’a agdarılan yerleşigler, Pakistan, Türgmenistan ve Afrika’dan gelen göşmenler, gelmesine zemin yaradan Türkiya’nın kuzeyde uyguladı’ı nüfus politikası sayesinde, Gıprızlıların görünürlüyü ciddi tehlike içündedir.

Bundan dolayı özelliynan facebook grubları ve sayfaları çog fazla Gıprızlıların buluşdu’u “dijital odalar” olarag garşımızda durmagdadır. Bu “dijital odalar” sankim da Gıprızlılar diasporada yaşarmış gibin Gıprızlıların birbirleriynan iletişim halinde galmasını sa’lamagdadır. Buraşda belirgin bir şekilde belleyin gayda alınması, belleyin süregli olarag üretilmesi, Türg yerleşimci kolonyalizmine garşı gendine aid alanların yaradılması ve yerel kültürün, kimliyin savunulması ve muhafaza edilmesi gibin girişimlerin oldu’u görünmegdedir.

Bunun yanında Gıprızlılar siyasal tartışmalarnı da facebook üzerinden yürüdmegdedir. Ölüm, dovum, evlilig, ticared, kültür sanad edginligleri, siyasi, ekonomig krizlerin tartışılması gibin gündelig hayatın pratigleri da cemaadımızda facebook üzerinden dolaşıma girmegdedir. Gazeddalarmızın haberleri, WEB TV’lerde veya klasig medya organlarında düzenlenen programlar facebook üzerinden yayınnanmagda, insannarımız facebook üzerinden bu programları takib edmegde, bu programların altına yorumlar yabmagdadır. Kuzeydeki hökümedlere facebook üzerinden cemaadımız basgı yabmagda, bazı gararlar facebook üzerinden yaradılan basgıynan geri çekilmegdedir.

Facebook bizim gibin güccücüg bir cemaad içün ciddi bir “network”dür. Bu network üzerinden oluşdurulan kanallar Gıprızlıları birbirine ba’lamagdadır. Bu kanallar Gıprızlıların birbirine dokunmasını, onların bir arada durmasını sa’lamagdadır. Gerşeg hayadda yog olma tehlikesini hisseden, bunu dile getiren insannar sankim facebookda birbirlerni algoridmaların da sayesinde bularag “gendilerine aid dijital odalar” olarag gullanmagdadırlar. Neredeysa pütün hayad akışının bir yansımasını facebook üzerinden gurmuş bir cemaadın “gendine aid dijital oda”sını elinden aldı’nız zaman o cemaad ne hale gelir? Bu ciddi bir problem olarag garşımızda durmagdadır. İnsannarmızın facebook ila gurdu’u ilişgi varoluşsal olma özelliyni daşımagdadır. Diasporada yaşayan insannar, post kolonyal toblumlar, gendi yaşadı’ı tobraglarda söz sahibi olamayan, sömürgeleşdirilmiş toblumlar ne yazık ki benzer reflegsleri gösdermegdedir. Gıprızlılar bunların hangısıdır? Gıprızlılar bunnarın hebsidir aslımda.

Medyamıza, gazeddacılarmıza ve siyasilermize facebook üzerinden yapılan saldırıların cemaadımıza olan yansıması ne olmuşdur, ne olacagdır? Dijital dünya ila ilgili diggad çekici çalışmaları olan, yaşayan önemli Margsisdlerden Christian Fuchs, böyüg şirkedler tarafından kontrol edilen, tahası böyüg şirkedlerin gendi malı olan sosyal medya platformlarnın “kamusal alan” olub olmayaca’yı ila ilgili önemli bir soru sorduydu. Fuchs çalışmalarında sosyal medya platformlarnı mülkiyed ve üretim ilişgileri üzerinden tartışmagda, bu pladformların insannarı nasıl sömürdüyüynan ilgili görüşler ortaya goymagdadır.

Son zamannarda Türkiya’nin Gıprız’da yürüddüyü dijitalleşmeye övgüler düzen, dijitalleşmenin önemine vurgu yapan bu alanda uzman olduglarnı dile getiren insannar medyada görünür olmuşdur. Teknolojiyi üreten böyüg şirkedlerdir. Bu böyüg şirkedler devledlernan ilişgi içündedir. Dolayısıynan ülkelerdeki dijitalleşme, Gıprız’ın kuzeyindeki dijitalleşme ne Türkiya’dan ne da dünyadakı küresel şirkedlerden soyudlanarag tartışabilinir. Kapitalizmde ve sömürgeleşdirilmiş tobraglarda, kimsa size teknolojig bir hizmeti siziñ refahınız, sizleriñ faydañız içün vermez. Bunu yaparsa biliñ ki sizi denedlemeg, kondrol edmeg, yönlendirmeg ve pütün bunnarı yaparag gendi çıkarlarna kadgı sa’lamag içün yapar. Yani hem kapitalizmde hem da sömürgeleşdirilmiş toblumlarda teknoloji egemen gücün bir hegemanya aracıdır. Tegnoloji igdidarın kidleler üzerinde tahaggüm gurulması içün gullanılır. O yüzden, kapitalizmde ve sömürgeleşdirilmiş tobraglarda, dijitalleşme totaliterleşme anlamına gelmegdedir. Bu tegnoloji garşıdlı’ı deyildir. Bu dijitalleşen dünyaya ve ülke yarısına eleşdirel bakış açısıynan bagmag geregdiynin, dijitalleşmeyi sınıf ve mülkiyed ilişgileri içünde tartışmag geregdiynin bir ça’rısıdır.

Facebook üzerinden gerşegleşen saldırıları ciddiye almag geregmegdedir.  Facebook üzerinden yapılan saldırılar hebsimize bir uyarıdır. Gerşeg hayadda, Türg yerleşimci kolonyalizminin dönüşüm sürecinin bir uzantısı olarag düşünce ve ifade özgürlüyüynan ilgili bazı yasalar geşmiş bazı yasalar da geşirilmeye hazırlanılmagdadır. Türkiya ve onun Gıprız’ın kuzeyinde atadı’ı hökümetlere garşı gonuşan Gıprızlılar susdurulmag isdenir. Bunu gerşeg hayatımızda da sanal hayatımızda da her şekilde hissederig. Gıprızlıların ciddi bir kimlig gailesi vardır. Bunu görmezden gelemeyig. Gıprızlıların kültür ve kimlig tartışmalarnı Margsisd zemine çekib  Virginia Woolf’un yazdı’ı gibin Gıprızlıların “gendilerine aid bir oda”sı olmasının zeminini yaradmamız lazım. Sanal ortamda yaradılan örgüdlenmeler pambıg ibliyne ba’lıdır. Buradakı örgüdlenmeler “nostaji fantazisi” üzerine gurulmuşdur. Bir tarafdan insannarmıza anlıg mudluluglar verirkana belli bir süre soğra onnarın “ağıd” yagmalarna sebeb olmagdadır. Bizim bunu eleştirel bir politig direnişe dönüşdürmemiz geregmegdedir.

Facebook üzerinden sansürleme pratiyini normalleşdirme da önümüzde duran diyer tehlikelerden biridir. Sansürün sıradanlaşması, insannarın hem gerceg hayadda hem da sanal ortamda imha edilmesinin önünü açmagda ve bu imha sürecinin insannar nezdinde sıradanlaşmasına sebebiyed vermegdedir. Her kanaldan korku iklimi yaradılmaya çalışılmagdadır. Bizlerin korkutularag sessizleşmesi ve hem küresel sermayeye garşı hem da Türg işgaline garşı susdurulmamız arzulanmagdadır. Direniş aygıdlarmızı tartışmalı, direniş aygıdlarmızın gelişdirilmesi, çeşidlenmesi içün tartışmalar başladmalıyıg. Gıprızlılar bir yandan, küresel dijital mecrayı kondrol eden kapitallernan da başa çıgmag içün direniş mekanizmalarnı oluşdurmalı, diyer yandan da Türkiya’ya garşı hem gerşeg hem da sanal ortamda direniş mekanizmalarnı da gurmalıdır.    

Nod: Yazının seslendirilmiş hali: https://youtu.be/02iT2Avi-hk

Gaynag

"Kıbrıslı Türklerin Yüzde95'i Facebook Kullanıyor". Haber Kıbrıs. 21 Mart 2017. https://haberkibris.com/kibrisli-turklerin-yuzde95i-facebook-kullaniyor-2017-03-21.html#:~:text=Babayi%C4%9Fit%20%E2%80%9CD%C3%BCnya%20Facebook%20kullan%C4%B1m%20oranlar%C4%B1%20kar%C5%9F%C4%B1la%C5%9Ft%C4%B1%C4%9F%C4%B1nda%20KKTC%20en%20%C3%BCst%20s%C4%B1ralarda.

Reyhanoğlu, G., & Cengiz, A. K. (2018). Kıbrıslı Türklerin Bir Facebook Grubu Aracılığıyla Sanal Dünyada Kimliklerini Yeniden İnşası. Folklor/Edebiyat, 24(94), 119-160. https://doi.org/10.22559/folklor.254