Önümüzdeki genel ve yerel seçimlerde siyasi partilerin seçim bildirgeleri iki ayrı program üzerine odaklanacak… Biri, genel seçimler bağlamında olmak üzere partinin hükümete gelmesi durumunda yapacağı icraatlar, diğeri de yerel seçimler bağlamında belediye başkanlığını kazanması durumunda yapacağı icraatlar… Siyasi partiler özellikle genel seçimlerle ilgili seçim bildirgelerini henüz açıklamadı; yerel seçimlerle ilgili olan program ve projelerini ise belediye başkan adayları çeşitli medya mecralarında paylaşıyor.

Yerel yönetimlerin yapılanması hükümetin, yani genel siyasetin icraatıdır. Dolayısıyla, partilerin yerel yönetimlerin yapılanmasına dair vizyonları ve bu vizyonların uygulamaya geçmesi için gerekli projeleri, eğer varsa, genel seçim kampanyalarında kamuoyu ile paylaşacakları seçim bildirgelerinde yer alması gerekiyor. Bu bağlamda en önemli ve dahi temel vizyon ‘Yerinden yönetim’ düzenine geçmek ve yerel yönetimleri bu vizyon uyarınca yapılandırmaktır.

Seçmen de genel seçimde siyasi partiler için oy kullanırken, partilerin yerel yönetimlerdeki vizyonunu görerek, belde halkı olarak yerel yönetimlerin kendisine vereceği hizmetlerin kapsamını da bilerek oy tercihini yapabilecektir. Belediye başkan adaylarını da bu bağlamda seçecektir.

Yerinden yönetim, halen hükümetin inhisarında olan bazı yetki ve görevlerin yerel yönetimlere aktarılmasıdır. Örneğin sağlık hizmetleri, itfaiye servisleri, bölge imar planları yerinden yönetim yapılanması ile yerel yönetimlere devredilebilir. Şehirlerarası yolların yapımı Karayolları Dairesi sorumluluğunda kalabilir; tüm yolların idamesi, aydınlatılması, trafik ışıklarının ve hız kontrol kameralarının çalıştırılması, çevre temizliği ve bakımı da yerel yönetimlere devredilebilir.

Bunlar bazı önerilerdir, hükümetlerin yetkisi dahilinde olan daha başka birçok görev de yerel yönetimlere ‘Yerinden yönetim’ vizyonu kapsamında devredilebilir. İlgili bakanlıklar, daireler ve kamu kurumları bu görevlerin uygulanmasındaki kuralları, esasları, normları, ölçütleri belirler ve yerel yönetimleri denetler…

Bir başka önemli uygulama da Türkiye’deki İller Bankası (İlbank) gibi sadece belediyelere hizmet vermek üzere özel bir finansman, yatırım ve kalkınma bankası kurmak olabilir; bankanın misyonu da yerel yönetimlere finansman sağlamak, mali konularda danışmanlık ve teknik destek vermek olacak. Bu banka çevre, ulaştırma, şehircilik gibi yerel yönetimlerin görevleri ile doğrudan ilgili bakanlıklar ile ortaklık olarak da kurulabilir. Böylece belediyeleri özel bankalara muhtaç olmaktan kurtarmak ve onların finansman kullanımını da daha etkin ve denetlenebilir yapmak mümkün olabilecektir.

Siyasi partilerin ‘Yerinden Yönetim’ vizyonu ve projesi var mı?! Görüldüğü kadarıyla mevcut yapıda bazı geliştirmeler, iyileştirmeler var; onun ötesinde yerel yönetimlere genel siyasetin ve hükümetlerin yetkilerinden devir yok… Onlarca yıl, örneğin Girne eski limanının ‘eski ve perişan’ yapısında kalması, oradaki Ulaştırma, Maliye, Turizm, İçişleri Bakanlıkları ile Girne Belediyesinin farklı görev ve sorumlulukları olmasından, yani ‘çok başlılıktan’ kaynaklanmıştı; bir türlü iş birliği sinerjisini kuramamışlardı. Halbuki, limanın muhaceret işlemleri dışındaki tüm görevleri, işleri ve işletmesi Girne Belediyesine bırakılsa idi daha etkili ve verimli çalıştırılabilecekti. Mağusa Limanı da aynı dertten mustarip; orası ‘turistik’ değil diye gözden ırak, dertleri de kamuoyuna fazla yansımıyor. Mağusa Limanı da Mağusa Belediyesi’ne devredilse orada yaşanan sorunlar da en azından asgariye inecektir.

Peki, niye ‘Yerinden Yönetim’ siyasi partilerin genel siyaset vizyonunda ve programlarında yok?! Genel siyaset unsuru olan hükümetler ve dahi meclis üyeleri yetkilerini yerel yönetimlere ve yöneticilere devretmekte isteksiz; yetki kendilerinde kalsın istiyorlar… İşler yolunda gitmeyince de suçlu hep diğerleri olur; özellikle de yerel yönetimleri “günah keçisi” yaparlar… Belediye Başkanları da hükümetlere ve genel siyasete bağımlı olmanın ezikliğinde görev yapmak zorunda kalıyor.

‘Yerel Yönetimler’ ile ilgili vizyonu ‘Yerinden Yönetim’ olmayan siyasi partilerin yerel yönetimlerle ilgili yaptığı ve yapacağı programlar, projeler ve bu program ve projeleri oluşturdukları siyasi çalışmalar sadece mevcudu parlatmaktan öteye geçemeyecek. Belde halkı için günlük yaşam kalitesinde önemli bir gelişme de gerçekleşemeyecek; bu bağlamda yük ve sorumluluk da Belediye Başkanları üzerinde kalacaktır. Dolayısıyla, ‘Yerinden Yönetim’ düzenine geçmek genel siyasetin irade ve isteğine bırakılmamalı, belediye başkanları Belediyeler Birliği içinde bu konuda sinerjik iş birliğine girip genel siyasetten, yani sadece hükümetten değil, tüm meclis üyelerinden talep etmeli ve almalıdır.

Eğer ki belediye başkanları partilerinin programındaki ‘Yerel yönetimler programı’ ötesini talep etmezlerse, ‘Yerinden yönetim’ düzenine hiç geçilmez, yerel yönetimler de genel siyasetin yedek lastiği olarak kalır.