Ülkemizde 2026 Ekim ayı enflasyonu, yüzde 1.07 olarak açıklandı. Yıllık enflasyon ise, (Geçen Ekim’den bu Ekim’e) yüzde 34.99’a ulaştı. Böylece, yılın ilk 10  aylık toplam  enflasyonu da yüzde 29.52 olarak gerçekleşti.

Haziran ayından sonra, Ekim ayı sonuna kadar biriken 4 aylık hayat pahalılığı oranı yüzde 12,57’ye ulaşmıştır. Yıl sonuna kadar, maaş artışlarına yansıyacak yılın ikinci 6 aylık hayat pahalılığı oranının ise yüzde 15’ in üstünde gerçekleşeceğini düşünüyorum.

Türkiye’de ise, Ekim ayı enflasyon oranı yüzde 2,58,  yıllık  enflasyon oranı ise, yüzde 29,77 olarak gerçekleşti. Güney Kıbrıs’ta ise, yıllık enflasyon yaklaşık yüzde 4, AB ortalaması da %3 düzeyindedir.

Ana harcama grupları itibariyle bir önceki aya göre en yüksek artış %14.09 Giyim ve Ayakkabı ana grubunda gerçekleşmiştir. Haberleşme ana grubunda %4.20, Gıda ve Alkolsüz İçecekler ana grubunda %2.72, Ulaştırma ana grubunda %2.68, Sağlık ana grubunda %1.85 artış gerçekleşti. Bunları diğer gruplar takip etti.

Genel enflasyon oranının, geçen aya göre (yüzde 3,34) daha düşük çıkmasının nedenlerinden biri , otel ücretlerinin bu ay yüzde 11,25 azalış göstermesidir. Ayrıca, uçak fiyatları da yüzde 15- 20 düzeylerinde düşüş göstermiştir.

KKTC’de, yıllık gıda enflasyonu şu anda yüzde 32’i civarındadır. Hem genel enflasyon oranında, hemde gıda enflasyonunda Avrupa da birinci sıradayız. Avrupa Birliği yıllık gıda enflasyonu ortalaması ise, yaklaşık yüzde 2.2 düzeylerindedir.

Öte yandan, 4 kişilik bir ailenin sadece gıda harcamalarını oluşturan açlık sınırı, Ekim ayı sonu itibarıyla, 48 bin 236  TL’ ye ulaşmıştır. Gıda harcamalarını zor karşılayan  asgari ücretle, dar gelirlilerin geçinmesi mümkün değildir.

Ayrıca, İki çocuklu dört kişilik bir ailenin insanca geçimini sağlaması  için aylık 260 bin 177 TL’ye ihtiyaç duyulmaktadır. Bu da yoksulluk sınırıdır.Bu ülkede pek çok ailenin bu kadar geliri yoktur.

Yerli üretim tarımsal ve hayvansal ürünlerin fiyatlarının aşırı yükselmesinin temel nedenleri, üretim miktarının düşmesi, girdi maliyetlerinin yükselmesi, devlet desteklerinin yetersiz kalması ve üreticiden makul fiyatlarla alınan ürünlerin, tüketiciye ulaşana kadar geçen süreçlerde fiyatlarının aşırı derecede yükselmesidir.

Halkın temel ihtiyaçları olan, gıda, sağlık, eğitim, akaryakıt, elektrik, gaz, kira  fiyatlarındaki pahalılık, özellikle dar gelirlilerin bütçesini sarsmaktadır.

ABD ile İran arasında yaşanan gerginlik, petrol fiyatlarının hala yüksek seyretmesine neden olmaktadır. Ülkemizde akaryakıt ve gaz fiyatlarına yapılan zamların, enflasyon endeksine yansıması ekim  ayında da devam etmiştir.

Akaryakıtın girdi maddesi olması nedeniyle, yapılan mazot ve diğer akaryakıt  zamları, toplu taşıma ücretleri, halkın yakıt giderleri ve başta tarım ve sanayi  olmak üzere pek çok sektörde kullanılan bir çok mal ve hizmete zam olarak yansımaktadır.

Bu da, diğer sektörleri bire bir etkileyerek, mal ve hizmetlere gelen zamlarla birlikte, enflasyonun da genel olarak yükselmesine  neden oluyor. Böylece, çalışanların maaşları, emekli maaşları ve asgari ücrete yapılan artışlar, kısa sürede erimekte ve satın alma gücü düşmektedir.

Öte yandan, petrol fiyatları şu sıralarda dalgalı seyretmektedir. Ani yükselişler olmakta, daha sonra düşüşe geçmektedir. Böylesi dönemlerde, petrol fiyatları yükseldiğinde akaryakıta zam yapılıyorsa, petrol fiyatları düştüğünde de indirim yapılmalıdır. Türkiye, bu uygulamayı yaparken, KKTC’ de maalesef göremiyoruz.

Ülkemizde yıllardır devam eden yüksek enflasyon, uygulanan hayat pahalılığı ödeneğini de artırmaktadır. Bu bağlamda, devletin bu artışı verebilmesi için, gelirleri yetmediği için, aldığı borçları da çoğalmakta ve bütçe açıkları artmaktadır.

Hükümet‘in piyasa denetimlerini düzenli olarak gerçekleştirmemesi de, pahalılık ve enflasyonu günden güne artırmaktadır.

Döviz kurlarında da, son dönemde kademeli olarak bir artış görülmektedir.İthalatla gelen tüm malların fiyatları, kiralardan, araçlara, evlere, okul harçlarına kadar, pek çok yerde döviz kullanıldığı için, tüm bunlar enflasyonu da tetiklemektedir.

Hükümetin, devamlı söylediğimiz pahalılığı önlemek için, temel tüketim mallarında KDV ve fon indirimleri yapması gerekirken, yıllardır yapmamıştır. Şimdi ise, seçim vaatleri içinde bunu yapacağını ilan etmektedir. Bu konuda çok geç kalınmıştır.

Oysa, Güney Kıbrıs’ta geçtiğimiz günlerde hayat pahalılığına karşı temel tüketim mallarında kdv oranının sıfırlanmasına karar verildi, Üstelik de Güney’ de yıllık enflasyon oranı yüzde 3-4 bandında seyrediyor. Benzer adımlar, Türkiye’ de de uygulanmıştır.

Hükümet, halkı ve sektörleri enflasyondan korumak için hiçbir adım atmamaktadır. İşimiz, dış faktörlere ve gelişmelere kalmıştır. Beklentimiz, Ortadoğu ‘ daki  çatışmaların bitip de petrol fiyatlarının inmesi ve döviz kurlarının dengeli  bir seyir izlemesidir.