Dr. Nicos Peristianis ve Dr. Yücel Vural’ın Avrupa Birliği tarafından desteklenen ve Kıbrıs Akademik Diyalog yayını olan “Kıbrıslılar’ın Anayasal Konulara İlişkin Ortak Fikirler / İki-Toplumlu Bir Girişim’e Dair Rapor” yayımlandı.

***

Kıbrıs Akademik Diyalog himayesinde yürütülen “Anayasal Konularda Ortak Fikirler Geliştirmek” konulu iki toplumlu araştırma projesinin sonuçlarını sunan ve önemli verileri içeren bu rapor, altı tema temelinde kurgulandı.

Gelecekteki Avrupa vizyonu, federal hükümet, kurucu devlet ilişkileri, yetki dağılımı, kurumsal yapı, iki bölgelilik ve iki toplumluluk ilkelerinin uygulanması ve siyasi haklar.

***

Rapora baktığımız zaman, Anayasa’nın meşruiyetinin, siyasi olarak birbirine eşit Kıbrıslıtürk ve Kıbrıslırumları kapsayan “Kıbrıs Halkı”ndan kaynaklanması durumunda mümkün olacağı tezi üzerinde temel bir fikir birliğine varıldığını görüyoruz.

Bunun yanında Anayasa’da, federasyondan ayrılmayı düzenleyen bir hüküm bulunmadı fikri, federasyonun kalıcılığını ve normatif tutarlılığını zedeleyeceği gerekçesiyle kesin bir dille reddediliyor.

***

Peki yeni Anayasa taslağı nasıl hazırlanmalı?

Taslak hazırlama sürecinde iki temel model desteklendi.

Bunlar: Yeni Anayasa’nın, uzmanların ve sivil toplum temsilcilerinin katılımıyla demoktatik olarak seçilen bir Kurucu Meclis tarafından hazırlanması ve bunun ardından her iki toplumda referanduma sunulması ve toplum liderlerinin bir uzman komite atadığı ve taslağın daha sonra halk oylamasıyla onaylandığı teknokratik bir yaklaşım.

***

Diğer bir mutabakat da Anayasa’nın değişmez ilkelerinde sağlandı.

Demokrasi, laiklik, insan hakları, hukukun üstünlüğü, toplumsal cinsiyet eşitliği ve iki toplum arasında siyasi eşitlik gibi unsurlar, Anayasa’nın değişmez ilkeleri olarak korunması konusunda tam mutabakat sağlandı.

***

Yine rapordan yansıyanlara baktığımızda, etnik-milliyetçi sembolizmin reddedilmesi, federal bayrak ve federal marşın halka açık yarışmalarla belirlenmesini öngören öneriler benimsendi. Ayrıca, Yunanca ve Türkçe’nin resmi dil olması ve İngilizce’nin de federal düzeyde çalışma dili olarak kullanılmasında mutabık kalındı.

***

İki toplumlu bir aday listesi üzerinden ortaklaşa seçilen bir Başkan ve Başkan Yardımcısı ile iki meclisli bir yasama organına karşı sorumlu bir Başbakan’dan oluşan yarı başkanlık sistemi, federal hükümet içi uygun bir yürütme modeli olarak katılımcıların tümü tarafından desteklenmiş.

***

Anadilde eğitim, sağlık hizmetlerine erişim  ve transfer edilebilir sosyal güvenlik hakları, vatandaş odaklı bir federal düzenin temel unsurları olarak kabul edildi.

***

Raporu okuduğumda ve mutabık kalınan konuları gördüğümde şunu bir kez daha anladım, her iki toplumdan yurttaşların, kapsayıcı ve müzakere olanağı bulunan ortamlarda biraraya geldiklerinde, uzun süredir devam eden ayrılıklar aşılabiliyor. Yakınlaşmalar sağlanabiliyor.

Bizler Kıbrıs’ta daha sıklıkla biraraya gelmeli, oturup konuşabilmeli, tartışabilmeli ve yakınlaşmalıyız. Onlarca yıldır devam eden ve nesilleri içinde eriten Kıbrıs Sorunu ancak böyle aşılabilecektir.