Uluslararası Şeffaflık Örgütü (Transparency International, TI) ölçütlerine göre hazırlanan “Kuzey Kıbrıs Yolsuzluk Algısı Raporu"nda biraz daha geriledik.

Dünya ortalamasının 42 olduğu bir düzlemde, 180 ülke arasında 159’uncu sıraya gerileyerek geçen yıla oranla 10 basamak birden düştük. Bu tablo bizi sadece Türkiye’nin değil, 49’uncu sıradaki Kıbrıs Cumhuriyeti’nin de fersah fersah gerisine itiyor.

Notunuz 100 üzerinden 24...

***
Tam da "Maliye"yi çökerten, maaş ödemeyecek duruma getiren, Meclis'te polisle emeklilerin, işçilerin, memurların birbirini yaraladığı günlerde yine "yolsuzluğu" konuştuk.

Alman düşünce kuruluşu Friedrich Ebert Vakfı'nın desteği ile hazırlanan raporda yine iki önemli akademisyen Ömer Gökçekuş ve Sertaç Sonan’ın imzası var.

"Her 4 iş insanından 1’i kamuda işini halletmek için rüşvet verdiğini itiraf ediyor." demiştik geçen yıl.

Üstelik bu iş insanlarının tümü yönetici düzeyindeydi…

Bir yılda ne değişti?

Yine aynı hemen hemen...
Ankete katılan iş insanlarının yüzde 73'ü rüşvet ve yolsuzluğun çok yaygın olduğunu söylüyor.

Yolsuzluk en fazla kamuya ait arazi ve binaların kiralanmasında...

Her üç iş insanından biri rüşvet veriyor.

Niye "rüşvet?"
1- İşleri hızlandırmak.
2- İşleri tamamlayabilmek.
3- İşin maliyetini azaltmak.

***
Kamu kaynaklarını en fazla "üst düzey siyasetçiler" istismar ediyor ama giderek üst düzey memurlar da buna katılıyor.

2005'te skoru en iyi ülkeler Danimarka, Finlandiya, Singapur, Yeni Zelanda, Norveç, İsveç, İsviçre...

En kötüler ve bizden beterler Ekvator Ginesi, Kuzey Kore, Suriye, Nikaragua, Sudan...

Kuzey Kıbrıs'a en yakın ülkeler Bangladeş, Orta Afrika Cumhuriyeti, Paraguay...

Uganda az farkla bizden daha iyi!

***
Şimdi bunu Üstel'e sorsanız, "Tek bir asker gitmez, ezan susmaz, Anavatan'la bağlarımız kopmaz" diyecek muhtemelen...

Rüşvete, hileye, yolsuzluğa, hırsızlığa devam sonrasında...

Bir hatırlatma; bu rapor yıllardır hazırlanıyor; örneğin 2017'de çok daha iyi bir yerdeydik ve dünya ortalamasına çok daha yakındık.

Hele hele son 5 senede tam bir "çöküş" yaşıyoruz.

***
Ankete doğrudan "bilinen" iş insanları katılıyor; köklü örgütlere üye, ülkede yatırım yapan...

Bunların yüzde 59'u yolsuzluğun Başbakan ve Bakanlar arasında yaygın olduğunu düşünüyor.

Ama genel olarak topyekûn bir kötüleşme dikkat çekiyor.

Polis ve savcılar için bile sıkıntı var.

***
Bilmediğimiz ne var?
Yok!
Yine şaşırmadık elbette...

Bu süreci nasıl değiştirebiliriz?

Elbette öncelikle bu kirli, karanlık, iradesiz "yönetim" gidecek.
Bunu rapor doğrudan söylemiyor, kişisel görüşüm.

Rapor şunu diyor:
"Hiçbir siyasi atama yapılmayacak, denetime tabi olmayan fon olmayacak, şeffaf mal ve borç bildirimi yapılacak, bilgiye erişim sağlanacak, tüm reformlar uygulanacak."

Bu başlıklara da tüm siyasiler çalışsın artık...