Kumarhanelerin dumanlı ve gürültülü atmosferi ile üniversite kürsülerinin sessizliği arasındaki o tuhaf köprü... Çok merak ediyorum; kimi “casino” sahipleri neden aynı zamanda “üniversite” sahibidir? 

Yani hem ikisi birbirinden çok ilgisiz, alakasız… Hem de tuhaf!

Bir de etik mi?
Kumar ve eğitim ayni ellerde...

***
Bir anlamadığım da şu… Böylesine çok üniversite; üstelik sahtelikle, hileyle, kolaycı diplomalarla, neredeyse asgari ücret düzeyinde çalıştırılan akademisyenlerle anılırken…
Vergi avantajı…
Arazi tahsisleri…
Teşvikler…
Muafiyetler...

Bu imtiyaz alanı niye?

***
Ülkede kayıt dışılığın iki ayrı boyutu var. Biri çok zenginler… Büyük sermaye yani… “Yatırım” diyerek, aslında kendilerine yatırıyorlar kazandıkları parayı… Vergiden kaçıyorlar…

Diğer tarafta ise statükonun çatlaklarından sızan, patronaj düzeninin kurnaz aktörleri.... Ameliyat ücreti için kredi kartı kabul etmeyen hekimlerden, yüklü para götüren avukatlara; özel ders tüccarı eğitimcilerden, el altından kira toplayan mülk sahiplerine… 

Kaçak çok!
Kaçıran kadar bile bile ödeyen de kabahatli değil mi?

***
Maliye’nin gelirlerini artırması gerekiyor…
Oysa giderler sürekli artıyor.

Yine de asıl kritik soru şu:
Diyelim ki tüm kaçaklar önlendi… Muafiyetler kaldırıldı… Vergi adil biçimde toplandı…
Ne olacak?
Daha fazla maaş mı ödenecek? Daha fazla yandaş istihdamı mı yaratılacak? Yoksa bu kaynaklar gerçekten altyapıya, teknolojiye, kamusal hizmete mi dönüşecek?

İşte konuşmadığımız yer tam da burası.
Gelirin nasıl artırılacağını tartışıyoruz, ama nasıl kullanılacağını değil.

Eğer şeffaflık yoksa… Harcama disiplini yoksa… Kamusal öncelikler tanımlı değilse… Bütçe; personel gideri, altyapı yatırımı ve hizmetler için dengeli biçimde oranlanmamışsa…

Gelir artışı şu sonuçları doğurur:
Daha fazla israf…
Daha fazla patronaj…
Daha fazla siyasi sadakat ekonomisi…

Mesele yalnızca daha fazla paranın toplanması değil, o paranın topluma hizmet; altyapı ve adalet olarak nasıl geri döneceğidir. Bütçenin kurallı yönetilmesidir.

Sahi, bunu neden yeterince konuşmuyoruz?