Muayenehanede ya da hastanede en sık duyduğumuz cümlelerden biri şudur: “Hocam, bütün dişlerim ağrıyor.” Bu ifadeyi duyan birçok kişi, gerçekten ağızdaki tüm dişlerin aynı anda hastalandığını düşünebilir. Oysa diş hekimliği açısından bakıldığında, bütün dişlerin aynı anda ağrımasının nedeni çoğu zaman tüm dişlerin hasta olması değildir. İnsan vücudu ağrıyı her zaman tam olarak kaynağından hissetmez. Özellikle ağız ve yüz bölgesindeki sinir ağı oldukça karmaşık olduğu için tek bir dişte başlayan problem, zamanla tüm çeneye yayılmış gibi algılanabilir. Bu nedenle hastanın “Hepsi ağrıyor.” demesi, çoğu zaman detaylı bir muayenenin başlangıç noktasıdır.

Öncelikle ağrının ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü ve hangi durumlarda arttığı çok önemlidir. Soğuk su içerken mi sızlıyor? Sıcak içeceklerde mi şiddetleniyor? Gece uykudan uyandırıyor mu? Çiğnerken mi artıyor, yoksa hiçbir şey yapmadan kendiliğinden mi ağrıyor? Bu soruların her biri, tanıya ulaşmamızda adeta birer ipucu niteliğindedir.

En sık karşılaştığımız nedenlerden biri tek bir dişte gelişen sinir iltihabıdır. Derin bir çürük zamanında tedavi edilmediğinde dişin sinir dokusuna ulaşır. Bu aşamada oluşan ağrı yalnızca o dişte kalmayabilir. Aynı taraftaki diğer dişlere, kulağa, şakak bölgesine hatta karşı çeneye kadar yayılabilir. Hasta hangi dişinin ağrıdığını gösteremez ve bütün dişlerinin ağrıdığını düşünür. Bir diğer önemli neden ise diş sıkma ve diş gıcırdatma alışkanlığıdır. Günümüzde stresin artmasıyla birlikte bu sorun da oldukça yaygın hale gelmiştir. Özellikle gece uyurken farkında olmadan dişlerini sıkan kişiler, sabah uyandıklarında bütün dişlerinde baskı hissi, çene yorgunluğu ve yaygın ağrı tarif ederler. Çoğu zaman dişlerde çürük bulunmaz; ancak dişlere uygulanan aşırı kuvvet, çevre dokuların hassaslaşmasına neden olur. Bazen ağrının nedeni dişlerin kendisi değil, onları çevreleyen dokulardır. Diş eti hastalıkları başlangıçta kanama ve ağız kokusuyla kendini gösterirken, ilerleyen dönemlerde çiğneme sırasında yaygın ağrı ve hassasiyet oluşturabilir. Diş taşlarının uzun süre temizlenmemesi, diş eti iltihabının ilerlemesine ve hastanın tüm dişlerinde rahatsızlık hissetmesine yol açabilir. Yine birçok hastamızda gördüğümüz bir başka tablo ise mine aşınmalarıdır. Sert diş fırçalamak, yanlış teknik kullanmak, asitli içecekleri fazla tüketmek ya da reflü hastalığı nedeniyle diş minesinin incelmesi sonucu sıcak-soğuk hassasiyeti oluşabilir. Bu hassasiyet ağızdaki birçok dişte görüldüğü için hastalar çoğu zaman “Hepsi aynı anda ağrıyor.” ifadesini kullanırlar. Burada önemli olan nokta, hastaların kendi kendilerine teşhis koymaya çalışmamalarıdır. İnternetten okunan bilgiler veya çevreden alınan tavsiyeler bazen yanlış yönlendirebilir. Özellikle antibiyotik kullanımı konusunda çok dikkatli olunmalıdır. Çünkü her diş ağrısının tedavisi antibiyotik değildir. Gereksiz kullanılan antibiyotik hem fayda sağlamaz hem de ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.

Ağrı kesiciler de yalnızca belirtileri geçici olarak baskılar. Ağrının kaynağı ortadan kaldırılmadığı sürece sorun ilerlemeye devam eder. Hatta bazı hastalarda ağrının geçmesi, sinirin tamamen öldüğü anlamına gelebilir. Bu durumda kişi iyileştiğini zannederken enfeksiyon kemik dokusuna kadar ilerleyebilir.Bu nedenle “Nasıl olsa geçti.” diyerek tedaviyi ertelemek doğru değildir. Diş ağrısı, vücudun bize verdiği önemli bir uyarıdır ve mutlaka dikkate alınmalıdır.

Peki gerçekten diş olmayan hastalıklar da bütün dişlerin ağrımasına neden olabilir mi? Sinüzit, çene eklemi rahatsızlıkları, kulak hastalıkları hatta bazı kas problemleri diş ağrısını nasıl taklit eder? Bunları ve hastaların en sık yaptığı hataları gelecek hafta ayrıntılarıyla ele alacağız. Devamı haftaya…