Serap ŞAHİN
KKTC ekonomisinin lokomotif sektörlerinden turizm, Ortadoğu'daki savaşın gölgesinde ağır yara aldı. Yüksek maliyetler ve yabancı pazardaki daralmanın üzerine eklenen güvenlik endişeleri nedeniyle Avrupa'dan turist akışı ciddi şekilde azalırken, sektör temsilcileri 2026 sezonunun büyük ölçüde kaybedildiğini belirterek çözüm için maliyetlerin düşürülmesi, tanıtımın artırılması ve 2027 sezonuna şimdiden hazırlanılması gerektiğini vurguladı.
YENİDÜZEN'e konuşan Kıbrıs Türk Otelciler Birliği (KITOB) Genel Sekreteri Süleyman Kansu, savaşın etkisiyle yabancı pazardaki daralmanın derinleştiğini, mart-mayıs döneminde ciddi rezervasyon iptalleri yaşandığını söyledi. Kansu, maliyetlerin düşürülmesi, tur operatörlerine yönelik teşviklerin artırılması ve uçak biletlerinin ucuzlatılması gerektiğini vurguladı.
Kıbrıs Türk Seyahat Acenteleri Birliği (KITSAB) Başkanı Oğuz Akançay, Avrupa pazarındaki kayıpların sürdüğünü belirterek, "2026'yı kaybettik, 2027 için çalışmalara şimdiden başlamalıyız" dedi. Akançay, Türkiye pazarını canlı tutmak için tanıtım çalışmalarının sürdüğünü de ifade etti.
KITSAB Yönetim Kurulu Üyesi Orhan Tolun ise Türkiye'den gelen turist sayısı artsa da Avrupalı turistteki kaybın telafi edilemediğini söyledi. Yüksek uçak fiyatları, artan maliyetler ve yetersiz tanıtımın sektörü olumsuz etkilediğini belirten Tolun, ulaşım maliyetlerinin düşürülmesi gerektiğini ifade etti. Turizmin önündeki yapısal sorunların aşılması için tek çarenin Kıbrıs sorununun çözümü olduğunu dile getiren Tolun, çözümün sektörün dünyayla rekabet edebilmesinin önünü açacağını dile getirdi.
Öte yandan Kıbrıs Cumhuriyeti de 2026 turizm sezonunda Ortadoğu'daki jeopolitik gelişmelerin etkisini hissetti. Kıbrıs Cumhuriyeti İstatistik Servisi'nin verilerine göre yılın ilk altı ayında ülkeye gelen turist sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10,1 azalarak 1 milyon 656 bin 15'e geriledi. Haziran ayında ise düşüş yüzde 1,7 ile sınırlı kaldı.
Avrupa İstatistik Ofisi'nin (Eurostat) verileri ise turist sayısındaki gerilemeye rağmen Kıbrıs Cumhuriyeti'nin yabancı ziyaretçilerin konaklama oranında Avrupa Birliği'nde güçlü konumunu koruduğunu ortaya koydu. Ocak-mart döneminde turistik konaklama tesislerindeki gecelemelerin yüzde 85,6'sını yabancı ziyaretçiler oluştururken, Kıbrıs Cumhuriyeti bu oranla Malta'nın ardından Avrupa Birliği'nde ikinci sırada yer aldı.
Kıbrıs Türk Otelciler Birliği (KITOB) Genel Sekreteri Süleyman Kansu:
“Yabancı pazardaki daralma sektörü zorluyor”
Kıbrıs Türk Otelciler Birliği (KITOB) Genel Sekreteri Süleyman Kansu, savaşların etkisiyle zaten daralma eğiliminde olan yabancı turizm pazarının daha da küçüldüğünü söyledi.
Yabancı turist pazarında rekabetin giderek zorlaştığını belirten Kansu, Akdeniz'deki rakip ülkelerin uyguladığı fiyat politikaları ve tur operatörlerine sunduğu avantajlar nedeniyle KKTC'nin geride kaldığını ifade etti.
"Yabancı pazarda zaten daralma vardı, savaşla birlikte tamamen bitti" diyen Kansu, ülkenin yüksek ulaşım ve konaklama maliyetleri nedeniyle yabancı turist açısından pahalı bir destinasyon haline geldiğini belirtti. Bu nedenle özellikle mart, nisan ve mayıs aylarında yabancı turistlerden ciddi rezervasyon iptalleri aldıklarını kaydeden Kansu, mayıs ayına kadar otellerdeki doluluk oranlarının yüzde 35'i geçmediğini söyledi.
Temmuz ve ağustos aylarında beş yıldızlı otellerde doluluk oranlarının yüzde 80'e ulaştığını ancak bunun sektör açısından yeterli olmadığını dile getiren Kansu, "Temmuz-Ağustos'ta yüzde 80 doluluk sektörde bir şey ifade etmez. Bu dönemde otellerin yüzde 100 dolu olması gerekiyor" dedi.
"Maliyetler düşürülmeden rekabet edemeyiz"
Sektörün en büyük gider kalemlerinin personel, enerji ile yiyecek-içecek maliyetleri olduğunu belirten Kansu, özellikle personel ve enerji maliyetlerinin düşürülmesine yönelik adımlar atılması gerektiğini söyledi.
Enerji maliyetlerinin azaltılması için otellerin kendi elektriğini üretebilmesinin önünün açılmasını öneren Kansu, "Tükettiği enerjinin yüzde 50-60'ını herkes üretebilmeli. Bu bizim enerji maliyetimizi aşağıya çekecek" ifadelerini kullandı.
Yerli ürünlerin KDV ve çeşitli fonlarla desteklenmesinin de hem üretime hem de turizm sektörüne katkı sağlayacağını belirten Kansu, yerli istihdamın da teşvik edilmesi gerektiğini söyledi.
Yüksek yaşam maliyeti nedeniyle yerli çalışanların turizm sektörünü tercih etmediğini ifade eden Kansu, "Ülkenin pahalı oluşu özellikle yerli çalışanı bu sektörde çalışmaktan uzaklaştırıyor. Yerli çalışana destekleyici faaliyetler hayata geçirilmeli" dedi.
Tur operatörlerinin fiyat artışlarını kabul etmediğini belirten Kansu, sektörün ayakta kalabilmesi için maliyetlerin düşürülmesinin zorunlu olduğunu vurguladı.
Kansu, devletin tur operatörlerini ülkeye yönlendirecek teşvikler sağlaması gerektiğini belirterek, "Tanıtım artırılmalı, paket fiyatları cazip hale getirilmeli. Yabancı pazarda istediğimiz verimi sağlayamıyorsak Türkiye pazarında da uçak maliyetleri düşürülmeli. Aksi halde kaybettiğimiz pazarı telafi edemeyiz" diye konuştu.
Kıbrıs Türk Seyahat Acenteleri Birliği Başkanı (KITSAB) Oğuz Akançay:
"2026'yı kaybettik, hedefimiz 2027'yi kurtarmak"
Kıbrıs Türk Seyahat Acenteleri Birliği (KITSAB) Başkanı Oğuz Akançay, savaşın turizm üzerindeki etkilerinin azalmaya başladığını ancak sektörün henüz tam anlamıyla toparlanamadığını söyledi.
Beş yıldızlı otellerde temmuz ve ağustos aylarında doluluk oranlarının yükseldiğini belirten Akançay, "Biraz olsun toparlanma var ama yüzde yüz değil" dedi.
Sektörde asıl hedefin küçük otellerin doluluk oranlarını artırmak ve kültür turlarını canlandırmak olduğunu ifade eden Akançay, bu kapsamda Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) ile ortak tanıtım faaliyetleri yürüttüklerini söyledi.
"Avrupa pazarında ciddi kayıplar yaşadık"
Savaşın en büyük etkisinin Avrupa pazarında hissedildiğini belirten Akançay, "Avrupa pazarında çok ciddi kayıplarımız var. Bu açığı Türkiye pazarıyla kapatmak istiyoruz" ifadelerini kullandı.
Türkiye pazarının ayakta tutulmasının büyük önem taşıdığını vurgulayan Akançay, Avrupa'da ise adanın güvenli bir destinasyon olduğunun daha güçlü şekilde anlatılması gerektiğini söyledi.
"2027 için çalışmalara şimdiden başlamalıyız"
2026 turizm sezonunun büyük ölçüde kaybedildiğini ifade eden Akançay, "Bu seneyi kaybettik. Şu an amacımız 2027'yi kaybetmemek. O yüzden 2027 için çalışmalarımıza şimdiden başlamamız gerekiyor" dedi.
Türkiye pazarına yönelik tanıtım çalışmalarının sürdüğünü belirten Akançay, özellikle küçük oteller ve kültür turlarına yönelik girişimlerin devam ettiğini söyledi.
Akançay, Avrupa pazarına yönelik 2027 stratejisinin ise bakanlıkla yapılacak toplantılarda şekillendirileceğini söyledi, sektörün yeniden güç kazanabilmesi için "Turizmi hep birlikte sahiplenmemiz gerekiyor" dedi.
Kıbrıs Türk Seyahat Acenteleri Birliği Yönetim Kurulu Üyesi (KITSAB) Orhan Tolun:
"2019'un gerisindeyiz, turizm şekil değiştirdi"
Kıbrıs Türk Seyahat Acenteleri Birliği (KITSAB) Yönetim Kurulu Üyesi Orhan Tolun, turizm sektörünün pandemi öncesindeki seviyelere hâlâ ulaşamadığını belirterek, geceleme sayılarının 2019'un altında kaldığını söyledi.
Türkiye'den gelen turist sayısında artış yaşandığını ancak Avrupalı turist sayısındaki düşüş nedeniyle bunun sektöre yeterince yansımadığını ifade eden Tolun, "Türkiye'den gelen turist hafta sonu iki gün kalıyor, Avrupalı ise bir hafta konaklıyor. Bir Avrupalı turist üç Türkiye'li turiste bedeldir. Bu nedenle turist sayısı artsa da geceleme ve doluluk oranları düşüyor" dedi.
2019 yılında otellerin doluluk oranının yüzde 50 olduğunu hatırlatan Tolun, "Bugün hâlâ yüzde 38 seviyesindeyiz. Savaştan önce de tablo çok farklı değildi" ifadelerini kullandı.
"Tanıtım eksikliği ve pahalılık Avrupa pazarını kaybettirdi"
Tolun, Avrupa pazarındaki kaybın temel nedenleri arasında yetersiz tanıtım ile yüksek maliyetleri gösterdi.
"Dünyanın hiçbir yerinde reklamımız yok. Uçak pahalı, girdiler pahalı, paket fiyatları pahalı. Bu yüzden Avrupalı turist gelmiyor" diyen Tolun, Kıbrıs’ın güneyindeki fiyatların daha düşük olması nedeniyle birçok kişinin konaklama için adanın güneyini tercih ettiğini söyledi.
Restoran işletmelerinin de artan maliyetler nedeniyle zor durumda olduğunu belirten Tolun, "Güneyde kuzu eti 12 euro, bizde 28 euro. Restoranlar bununla nasıl rekabet edeceksorusunu sordu.
"Küçük oteller kapanıyor"
Türkiye'den gelen turist sayısındaki artışın büyük ölçüde "Ada Kıbrıs" tanıtım kampanyası ve casinolu otellerden kaynaklandığını söyleyen Tolun, bu hareketliliğin turizmin geneline yayılmadığını ifade etti.
"Casinolar turist getiriyor ama bu turist dışarı çıkmadığı için halka yeterince fayda sağlamıyor" diyen Tolun, Lapta, Alsancak ve Karşıyaka bölgelerinde casinolu oteller dışında kalan çok sayıda küçük otelin kapandığını belirtti.
Tolun, alternatif turizm, kongre, seminer ve özel ilgi turizmi gibi alanların da yeterince desteklenmediğini kaydederek, paket fiyatlarının düşürülebilmesi için özellikle uçak biletlerinin ucuzlatılması gerektiğini söyledi.
"Tek çare Kıbrıs sorununun çözümü"
Uçak biletlerinin yüksek fiyatlarına da dikkat çeken Tolun, bazı dönemlerde İstanbul uçuşlarının Avrupa tatiliyle yarışacak seviyeye ulaştığını belirtti.
20 Temmuz döneminde gidiş-dönüş uçak biletlerinin 40 bin TL'ye kadar çıktığını söyleyen Tolun, bunun kabul edilemez olduğunu ifade etti.
Sorunun temelinde uluslararası izolasyonun bulunduğuna dikkat çeken Tolun, "Kıbrıs'ta çözüm olmadığı, dünyayla entegre olunmadığı sürece fırsatçılar fiyatları yükseltmeye devam edecek. KKTC'de turizm artık tamamen şekil değiştirdi. Tek çare Kıbrıs sorununun çözümüdür" dedi.
Cumhurbaşkanlığının Kıbrıs sorununa ilişkin girişimlerini olumlu bulduğunu da ifade eden Tolun, çözümün hem turizm sektörüne hem de halka katkı sağlayacağını belirtti.
Kıbrıs Cumhuriyeti turizminde toparlanma sinyali
Ortadoğu'da yaşanan savaşın etkisiyle zor bir ilkbahar geçiren Kıbrıs’ın güneyi ise turizmde haziran ayında toparlanma sinyalleri görülmeye başlandı. Turist sayısındaki düşüş hız keserken, ülke yabancı turistlerin konaklama oranında Avrupa Birliği'nin en yoğun destinasyonları arasında yer almayı sürdürdü.
Kıbrıs Cumhuriyeti İstatistik Servisi'nin (CYSTAT) verilerine göre, 2026 yılının ilk altı ayında ülkeye gelen turist sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10,1 azalarak 1 milyon 656 bin 15'e geriledi. Haziran ayında ise turist sayısı 489 bin 965 olarak kaydedilirken, geçen yılın aynı ayına göre düşüş yüzde 1,7 ile sınırlı kaldı.
Kıbrıs Cumhuriyeti Turizm Bakan Yardımcısı Kostas Koumis, haziran verilerinin ardından yaptığı değerlendirmede, bölgedeki jeopolitik gelişmelerin ardından sektörün yeniden istikrar kazanmaya başladığını belirtti.
Öte yandan Avrupa İstatistik Ofisi'nin (Eurostat) 2026 yılının ilk çeyreğine ilişkin verileri, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin turizmde Avrupa'daki güçlü konumunu koruduğunu ortaya koydu.
Eurostat'a göre ocak-mart döneminde Kıbrıs Cumhuriyeti'ndeki turistik konaklama tesislerinde gerçekleşen gecelemelerin yüzde 85,6'sını yabancı ziyaretçiler oluşturdu. Bu oranla Kıbrıs Cumhuriyeti, yüzde 93,3 ile ilk sırada yer alan Malta'nın ardından Avrupa Birliği'nde ikinci sırada yer aldı.
Aynı dönemde turistik konaklama tesislerinde gerçekleşen geceleme sayısı ocakta 368 bin 639, şubatta 476 bin, martta ise 503 bin 579 olarak kaydedildi.
Sektör temsilcileri ise Ortadoğu'daki savaşın özellikle rezervasyonlar ve uçuş planlaması üzerinde olumsuz etkiler yarattığını belirtirken, yaz sezonuyla birlikte kayıpların azalmasını ve turizmde istikrarın yeniden sağlanmasını bekliyor.