Recep DAL
KIB-TEK mali bilançosu beş yıldır kamuoyundan gizlenirken, kurum adına alınan borçlanma kararlarının ardı arkası kesilmiyor. Üstel hükümeti döneminde Bakanlar Kurulu, KIB-TEK’in finansman ihtiyacı gerekçesiyle farklı tarihlerde 10 ayrı borçlanma, limit artırımı ve borçlu cari hesap düzenlemesine onay verdi.
Bu kapsamda doğrudan borçlanma kararlarının toplamı 2 milyar 470 milyon TL, 33 milyon ABD doları ve 8,5 milyon euroya ulaştı. Üstelik bu rakama, bankalardaki overdraft ve borçlu cari hesap limitlerindeki artışlar dahil değil.
Kurumun borçları ve borçlanma kapasitesi düzenli biçimde artırılırken, bu borçların arkasındaki mali tablo kamuoyuna açıklanmıyor. KIB-TEK’in gelir-gider dengesi, borç stoku ve mali durumunu göstermesi gereken denetlenmiş bilançolar 2020’den beri yayımlanmazken, Bakanlar Kurulu kararlarıyla yeni kredi ve limit artışları yapılmaya devam ediyor.
Bunun yanında kamuoyuna açıklanmayan bu rakamlar KIB-TEK çalışanlarından ve bilgi talep eden siyasi partilerden de saklanıyor.
Sendikanın geçen hafta yaptığı basın açıklamasında konuşan Tuğcu, El-Sen’in Bilgi Edinme Hakkı Yasası kapsamında yaptığı başvurulara ve siyasi partilerin taleplerine rağmen bilançonun paylaşılmadığını, Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ile oluşturulan ortak komitenin üretim maliyetlerine ilişkin bilgi taleplerine de haftalardır yanıt verilmediğini söylemişti.
Tuğcu, verilerin açıklanması halinde El-Sen’in daha önce ortaya koyduğu rakamların da görülebileceğine dikkat çekmişti.
CTP Milletvekili Devrim Barçın da Meclis İçtüzüğü’nün 101'inci maddesi uyarınca KIB-TEK’in 5 yıldır yayımlanmayan denetlenmiş mali raporlarını talep etti. İlgili yazıyı Meclis Başkanlığı’na gönderen Barçın, “Yolsuzluk ve hırsızlığınız yoksa denetlenmiş mali raporları paylaşın” dedi.
Konuyla ilgili Meclis kürsüsünden de konuşan Barçın, Başbakan Üstel’e seslendi; “KIB-TEK’te hangi Ali Cengiz oyunlarını çevirdiniz de Başbakan olduktan sonra talimat verip KIB-TEK Yönetim Kurulu’nun denetlenmiş mali raporunun yayınlanmasını engelliyorsunuz?” diye sordu.
Öte yandan YENİDÜZEN’in mali bilançoların açıklanmama gerekçesini öğrenmek için ulaşmaya çalıştığı KIB-TEK Genel Müdürü Dalman Aydın ve KIB-TEK Yönetim Kurulu Başkanı Gürsel Uzun, ısrarlı aramalara ve mesajlara geri dönüş sağlamadı…
Mali bilanço 5 yıldır kamuoyundan gizleniyor
Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu’nun (KIB-TEK) mali yapısına ilişkin soru işaretleri büyürken, kurumun denetlenmiş mali raporlarının yıllardır kamuoyundan gizlenmesi dikkat çekiyor.
Yasa gereği her yıl yayımlanması gereken KIB-TEK’in denetlenmiş mali raporu en son 2020 yılı için yayımlandı. Aradan geçen 5 yıla rağmen sonraki yıllara ilişkin mali bilançolar kamuoyuyla paylaşılmadı.
Yaklaşık dört buçuk yıldır görevde bulunan Ünal Üstel hükümeti ile hükümet tarafından atanan KIB-TEK Yönetim Kurulu’nun, kurumun gelir-gider durumunu, borçlarını ve mali bilançosunu ortaya koyan raporları yayımlamaması, “KIB-TEK’in mali tablosunda kamuoyunun görmesinden kaçınılan ne var?” sorusunu gündeme getiriyor.
YENİDÜZEN, konuyla ilgili bilgi alabilmek adına KIB-TEK Genel Müdürü Dalman Aydın ve KIB-TEK Yönetim Kurulu Başkanı Gürsel Uzun’a ulaşmaya çalıştı. Aydın ve Uzun, ısrarlı aramalarımıza rağmen telefonları açmazken, mesajlara da geri dönmedi.
El-Sen Başkanı Ahmet Tuğcu:
“Mali rapor taleplerimize rağmen açıklanmadı”
KIB-TEK’in mali bilançosunun açıklanmaması, yalnızca kamuoyunun değil, kurum çalışanlarının örgütlü temsilcilerinin de gündeminde.
Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu Çalışanları Sendikası (El-Sen) Başkanı Ahmet Tuğcu, santrallerin üretimi ve üretim maliyetleriyle ilgili açıklamasında, KIB-TEK’in mali bilançosunun 2020 yılından bu yana yayımlanmadığını söyledi.
Tuğcu, El-Sen’in Bilgi Edinme Hakkı Yasası kapsamında yaptığı başvuruya ve siyasi partilerin taleplerine rağmen bilançonun kamuoyuna açıklanmadığını belirtti.
Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ile oluşturdukları ortak komite kapsamında üretim maliyetlerine ilişkin bilgi talep edildiğini de aktaran Tuğcu, bu talebe haftalardır yanıt verilmediğini ifade etti.
Tuğcu, verilerin açıklanması halinde El-Sen’in daha önce açıkladığı rakamların da ortaya çıkacağını belirterek, kamuoyunun açıklanmayan mali bilançoyu görme ve bilme hakkı bulunduğuna dikkat çekti.
CTP Milletvekili Devrim Barçın:
“Eğer yolsuz değilseniz ve dürüstseniz KIB-TEK’in mali raporlarını yayınlayın”
El-Sen ve meslek örgütlerine ek olarak Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) Milletvekili Devrim Barçın da bahse konu raporları Meclis İçtüzüğü’nün 101'inci maddesi uyarınca talep etti.
Konuyla ilgili 29 Eylül 2026 tarihinde Meclis Başkanlığı’na dilekçe gönderen Barçın, 2021-2022-2023-2024 ve 2025 yılı mali raporların başbakan ve ilgili bakan tarafından yanıtlanmasını istedi; “Hade hodri meydan! Yolsuzluk ve hırsızlığınız yoksa raporları paylaşın” ifadelerini kullandı.
Konuyu Meclis kürsüsünden de gündeme getiren Barçın, Başbakan Ünal Üstel’in “Veremeyeceğimiz hesap yok” sözlerini hatırlatarak, “O zaman hodri meydan diyoruz. Bugün yazılı sorumuzu da verdik. Beş yıldır KIB-TEK’in denetlenmiş mali raporunu yayınlamıyorsunuz” diye sordu.
KIB-TEK’in mali raporlarının açıklanmasını isteyen Barçın, “Eğer yolsuz değilseniz, eğer hırsızlık yapmadıysanız, eğer dürüstseniz, kendinize güveniyorsanız ve hesap vermekten korkmuyorsanız yayınlayın bu mali raporları” açıklamasında bulundu.
Barçın, raporların yayımlanmaması halinde hükümetin yolsuzluk ve hırsızlık suçlamalarıyla karşılaşmaya devam edeceğini söyleyerek, “Kürsüden sorduk, yayınlamadınız. Alın, yazılı soru önergesi de verdik. Neden korkuyorsunuz?” dedi.
Başbakan Üstel’e seslenen Barçın, “KIB-TEK’te hangi Ali Cengiz oyunlarını çevirdiniz de Başbakan olduktan sonra talimat verip KIB-TEK Yönetim Kurulu’nun denetlenmiş mali raporunun yayınlanmasını engelliyorsunuz?” ifadelerini kullandı.
Ancak tüm taleplere rağmen hükümet ve KIB-TEK yönetimi bilanço ile ilgili tek bir rakam bile paylaşmazken, KIB-TEK’in borçlanma dosyası kabarmaya devam etti.
2022’de başlayan borçlanma trafiği
Üstel hükümetinin 12 Mayıs 2022’de göreve gelmesinin ardından Bakanlar Kurulu, KIB-TEK’in finansman ihtiyacı gerekçesiyle değişik tarihlerde 10 farklı borçlanma ve limit artırımı kararları aldı.
7 Temmuz 2022 tarihli Ü(K-I)368-2022 sayılı kararla 70 milyon TL, 29 Temmuz 2022 tarihli Ü(K-I)399-2022 sayılı kararla 100 milyon TL borçlanma kararı verildi.
25 Ağustos 2022 tarihli Ü(K-I)586-2022 sayılı kararla da 25 milyon TL ve 7 milyon ABD doları borçlanmaya gidildi.
Böylece 2022 yılında doğrudan borçlanma toplamı 195 milyon TL ve 7 milyon dolar oldu.
2023’te 805 milyon TL
Borçlanma miktarı 2023’te daha da yükseldi.
11 Temmuz 2023 tarihli Ü(K-I)1094-2023 sayılı kararla KIB-TEK için 805 milyon TL borçlanma süreci başlatıldı.
6 Ekim 2023 tarihli Ü(K-I)1547-2023 sayılı kararla ise çeşitli bankalardaki overdraft, yani borçlu cari hesap limitlerine 120 milyon TL ilave edildi.
Bu karar, KIB-TEK’in yalnızca mevcut borçlarını finanse etmek için kredi kullanmadığını, aynı zamanda yeni borçlanma alanı yaratıldığını da ortaya koydu.
2024’te 1 milyar TL’lik kredi
2024 yılında borçlanma trafiğinin en büyük kalemlerinden biri devreye girdi.
9 Ocak 2024 tarihli Ü(K-I)31-2024 sayılı kararla Ziraat Bankası’ndan 1 milyar TL kredi alınmasına karar verildi.
19 Şubat 2024 tarihli Ü(K-I)290-2024 sayılı kararla KIB-TEK’in borçlanmasına ilişkin yeni bir düzenleme yapılırken, 26 Haziran 2024 tarihli Ü(K-I)1158-2024 sayılı kararla Yakın Doğu Bank ve Creditwest’teki TL ve dolar cinsinden borçlu cari hesap limitleri artırıldı.
Aynı dönemde Creditwest’ten 2 milyon dolarlık borçlu cari hesap limiti kullanılmasına da karar verildi.
2025’te limit 570 milyona çıkarıldı
26 Şubat 2025 tarihli Ü(K-I)320-2025 sayılı kararla Ziraat Bankası nezdindeki 100 milyon TL’lik borçlu cari hesap limiti 570 milyon TL’ye yükseltildi.
Böylece mevcut limit 470 milyon TL artırılmış oldu.
Bu tutar doğrudan yeni kredi anlamına gelmese de KIB-TEK’in kullanabileceği borçlanma kapasitesinin aynı miktarda genişletilmesi anlamına geliyor.
2026’da yeni borç paketi
KIB-TEK için son borçlanma kararı ise 24 Eylül 2026 tarihli Ü(K-I)1963-2026 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile alındı.
“Kıbrıs Türk Elektrik Kurumunun Borçlanması” başlıklı kararla; Garanti BBVA’dan 10 milyon ABD doları + 470 milyon TL, Halkbank’tan 10 milyon ABD doları + 8,5 milyon euro, Kıbrıs İktisat Bankası’ndan 6 milyon ABD doları borçlanılmasına karar verildi.
Böylece Üstel hükümeti dönemindeki doğrudan borçlanma kalemleri toplamda 2 milyar 470 milyon TL, 33 milyon ABD doları ve 8,5 milyon euroya ulaştı.
Bu rakama bankalardaki overdraft ve borçlu cari hesap limitlerindeki artışlar dahil değil.
Borçlanma kapasitesi de adım adım genişletildi
KIB-TEK’in Üstel hükümeti dönemindeki borçlanma tablosu yalnızca doğrudan kredi miktarlarından oluşmuyor.
Yukarıda da belirtildiği gibi 2023’te 120 milyon TL, 2025’te ise Ziraat Bankası nezdinde 470 milyon TL ilave borçlanma kapasitesi yaratıldı. 2024 yılında Yakın Doğu Bank, Creditwest ve Capital Bank’taki çeşitli TL ve dolar cinsinden borçlu cari hesap limitleri de yükseltildi.
Böylece kurumun bankalar üzerinden kullanabileceği finansman alanı da yıllar içerisinde genişletildi.
İhalede fesatlık iddiaları ve Gürsel Uzun’un şaibeli TÜK geçmişi
Kurumun mali raporlarının yayımlanmaması, borçlanma kararlarının ise Resmî Gazete üzerinden kamuoyuna duyurulması, KIB-TEK’in mali yapısına ilişkin tartışmanın en kritik çelişkisini oluşturuyor.
Üstelik KIB-TEK bünyesindeki ihalelere fesat karıştırıldığı yönündeki iddialar da kurumun mali yapısına ilişkin soru işaretlerinin üzerine ekleniyor.
Öte yandan Toprak Ürünleri Kurumu (TÜK) döneminde kamu harcamaları ve alımlara ilişkin ağır Sayıştay tespitleriyle gündeme gelen Gürsel Uzun’un bugün KIB-TEK Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yapması da mali güvensizliği tetikleyen bir unsur olarak öne çıkıyor.
Hatırlanacağı üzere Uzun’un TÜK Yönetim Kurulu Başkanlığı dönemine ilişkin Sayıştay raporunda, 2023 yılında 916 milyon TL’nin üzerinde harcamanın belgesiz yapıldığı, 28 bütçe kaleminde toplam 50 milyon TL’lik ödenek aşımına gidildiği ve bazı alımların ihale kurallarının dışında gerçekleştirildiği tespit edilmişti.
Raporda ayrıca, TÜK’ün müdürsüz kaldığı dönemde müdürün yetkilerinin Yönetim Kurulu üyeleri tarafından kullanıldığı ve 17 Ocak 2023’ten itibaren bu yetkinin Uzun tarafından kullanıldığı belirtilmişti. Sayıştay, bazı bulguların hukuki değerlendirme için Hukuk Dairesi’ne gönderilmesini önermişti.