Barolar Birliği Başkanı Hasan Esendağlı, Avrupa Konseyi Delegeler Komitesi’nin (Bakanlar Komitesi) Taşınmaz Mal Komisyonu (TMK) ile ilgili aldığı kararın komisyonun etkinliğine yönelik olmadığını ancak yalnızca “prosedürel” bir karar olarak da değerlendirilemeyeceğini söyledi. Esendağlı, alınan kararla birlikte mülkiyet konusunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) yeniden yorum yapmasının önündeki son engelin kaldırıldığını belirterek, devlet kurumlarının süreci büyük bir ciddiyetle ele alması gerektiğini vurguladı.
Yazılı açıklama yapan Esendağlı, Avrupa Konseyi Delegeler Komitesi önünde, AİHM’in Cyprus v Turkey kararında tespit ettiği ihlallerle ilgili halen iki başlığın açık bulunduğunu belirtti. Bunların kayıp kişiler ile yerlerinden edilmiş kişilerin mülkiyet hakkı olduğunu ifade eden Esendağlı, diğer başlıkların ise kapandığını kaydetti.
Türk tarafının, AİHM’in Demopoulos kararında TMK’yı bireysel başvurular bakımından etkili bir iç hukuk yolu olarak kabul etmesi nedeniyle mülkiyet başlığının kapatılması gerektiğini savunduğunu belirten Esendağlı, Kıbrıslı Rum tarafının ise TMK’nın varlığı nedeniyle mülkiyet ihlallerinin yeniden yorumlanması gerektiğini ileri sürdüğünü ifade etti.
Delegeler Komitesi’nde yaklaşık üç buçuk yıldır altı ayda bir yapılan oylamalarda iki tarafın tezinin de gerekli çoğunluğa ulaşamadığını kaydeden Esendağlı, 11 Haziran 2026’daki oylamada Kıbrıslı Rum tarafının tezinin ilk kez 25 oy aldığını söyledi.
Esendağlı, bunun üzerine Delegeler Komitesi’nin, AİHM’in 2014 yılında verdiği tazminat kararındaki belirli bulguların yorumlanmasına yönelik taslak çalışma hazırlaması için Sekretarya’yı görevlendirdiğini belirtti.
“AİHM’in yeniden yorum yapmasının önündeki son baraj kaldırıldı”
Kararın ardından yeni bir sürece girildiğini ifade eden Esendağlı, “11 Haziran 2026 tarihli Delegeler Komitesi kararı, mülkiyet konusunda AİHM’in yeniden yorum yapmasının önündeki son barajı kaldırmıştır” dedi.
Sekretarya’nın önümüzdeki bir yıl boyunca ilgili konuda taslak çalışma hazırlayacağını kaydeden Esendağlı, bir yıl sonra yapılacak oylamada gerekli olan 31 oyun bulunması halinde konunun AİHM’e taşınacağını söyledi.
“TMK’nın kaderini yakından ilgilendirecek”
AİHM’in konuyu ele alması halinde TMK’nın faaliyetlerinin, devletlerarası başvuruda tespit edilen mülkiyet ihlallerini giderip gidermediğinin yeniden değerlendirileceğini belirten Esendağlı, “Bu yargılama sonunda verilecek karar TMK’nın kaderini mutlaka yakından ilgilendirecektir” ifadelerini kullandı.
Gerekli çoğunluğun sağlanamaması halinde konunun askıda kalmaya devam edeceğini kaydeden Esendağlı, buna rağmen mülkiyet başlığının kapatılması ihtimalinin artık ortadan kalktığını söyledi.
“Devlet kurumları süreci büyük ciddiyetle ele almalı”
Sürecin kritik bir aşamaya geldiğini vurgulayan Esendağlı, konunun geri dönülemez bir noktaya evrilmesini önlemek için devlet kurumlarının gelişmeleri büyük bir ciddiyetle değerlendirmesi gerektiğini belirtti.
Esendağlı, “Gelinen aşamada 31 oyun bulunamaması halinde sorun askıda kalmaya devam edecektir. Buna karşın mülkiyet başlığının kapatılma şansı, bu aşamada kaybedilmiştir” dedi.