Esnaf Zanaatkarlar ve Üreticiler Pazarlama Kooperatifi (EZKOOP) Genel Sekreteri ve Büyükkonuk Zeytin Üreticileri Tarım Kooperatifi Proje Koordinatörü Ersun Aytaç, zeytin üreticileri ile daha güçlü ve sürdürülebilir bir yapı oluşturabilmek amacıyla Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkarlar Odası’nın da desteğini alarak 2017 Büyükkonuk Zeytin Üreticileri Tarım Kooperatifini kurdu.
Aynı zamanda zeytin ve zeytinyağından üretilecek ürünlerinin pazarlaması için de Esnaf Zanaatkarlar ve Üreticiler Pazarlama Kooperatifini (EZKOOP) kurduklarını anlattı. Zeytin kooperatifinin ilk kurulduğunda 28 üretici ile başladığını, bugün bu sayının 250 üreticiye ulaştığını ifade etti.
3 ton ile başlanan üretimde kapasite bugün 60 tona kadar yükseldi
EZKOOP Genel Sekreteri ve Büyükkonuk Zeytin Üreticileri Tarım Kooperatifi Proje Koordinatörü Ersun Aytaç, amaçlarının ortak üretimi güçlendirmek ve üretim kapasitesini artırarak daha etkin pazarlama ağı kurmak olduğunu, ortak üretimi güçlendiren çalışmaların ise tesis yatırımları, markalaşma ve dış pazarlara açılım ile gerçekleştiğini kaydetti. Birlikte üretmenin, daha kaliteli ve daha yüksek ölçekli üretime olanak sağladığını belirten Aytaç, kooperatifleşmenin markalaşmayı ve uzun ömürlü bir işletme yapısının oluşmasını desteklediğini ifade etti. Kendilerinin de 3 ton ile başladıkları üretimin kapasite olarak bugün 60 tonlara kadar yükseldiğini ifade etti.
Köy ziyaretleriyle ürün haritası çıkarıldı
Ersun Aytaç, bu noktaya gelinmesi öncesinde yürüttükleri kapsamlı çalışmayı aktararak, ilk kez 2012 yılında Kuzey Kıbrıs’ın tüm bölgelerinde köy ziyaretleri gerçekleştirdiklerini, bu ziyaretler sayesinde üreticilerin hangi ürünleri, hangi koşullarda ürettiklerinin saptandığını ve bir ürün haritası çıkardıklarını aktardı.
Fuar organizasyonları ve istişare toplantıları ile üreticiler arasında iletişim kurulduğunu kaydeden Aytaç, 2016 yılında Büyükkonuk ve çevre köylerde zeytin ve zeytin ürünlerine yönelik çalışmalara başlandığını anlattı.
Teknik destek alarak iş planı ve 10 yıllık yol haritası hazırladıklarını belirten Aytaç, üreticinin yıllar sonra bu denli aktif rol aldığı kooperatiflerin 2017 yılında kurulduğunu ifade etti.
Üreticilere alım garantisi yapıldı ve ödeme planı sunuldu
Aytaç, kooperatifleşmeyle birlikte markalaşma ve pazarlama çalışmalarına ağırlık verildiğini, satış ağı kurulduğunu ve reklam faaliyetleri yürütüldüğünü aktardı. Esnaf Zanaatkarlar ve Üreticiler Pazarlama Kooperatifi ile yapılan iş birliği sayesinde, Büyükkonuk Zeytin Üreticileri Tarım Kooperatifi’nin ürünlerini tüketicilerle buluşturma imkanına ulaştığını belirten Aytaç, bir ilk olan bu iş birliği ile bir kooperatifin ürünlerinin diğer bir kooperatif tarafından pazarlanıp satışının sağlandığının altını çizdi.
Kurumlarla farklı alanlarda işbirlikleri geliştiren Zeytin Koop ve EZKOOP’un üniversitelerle de sözleşmeler yaptığını ifade eden Aytaç; üretimin takibi ile standartların korunması için gıda mühendislerinden profesyonel hizmet alındığını dile getirdi.
Bölgedeki zeytin değirmenlerinin ziyaret edildiğini ve uygun standartlardaki işletmelerle iş birliğine yönelik çalışmalar yürütüldüğünü anlatan Aytaç, üreticilerle imzalanan sözleşmelerde ürün standartları, alım garantisi ve ödeme planının da yer aldığını belirtti.
İlk hasat 2018’de yapıldı
İlk hasadın Ekim 2018’de gerçekleştirildiğini ifade eden Aytaç, ürünlerin satışa hazırlanmasının yanı sıra üreticilere eğitimler de verildiğini aktardı.
Aytaç, tesis inşaatının 2019–2020 yıllarında tamamlandığını, 2021–2022 döneminde makine ve ekipman yatırımları yapıldığını belirtti. Kalite standartlarına yönelik ise uzmanlarla çalışmalar yürütüldüğüne değinen Aytaç, bu çalışmaların sonucunda Zeytin Kooperatifine ait tesise ISO 2000 sertifikasının kazandırıldığını kaydetti.
Avustralya ve İngiltere’ye ihracat yapıldı
Dış pazarlara açılma sürecine de değinen Aytaç, 2019 yılında Avustralya’ya, 2020 yılında ise İngiltere’ye ihracat gerçekleştirdiklerini aktardı. Aytaç, 2022 ve 2026 yıllarında ise Yeşil Hat üzerinden Güney’e satış yapıldığını da belirtti.
Üye sayısı 250’ye ulaştı
Aytaç’ın paylaştığı verilere göre, 2018’de 28 olan kooperatif üye sayısının 2026 yılında 29 farklı köyden 250 üreticiye ulaştığı, zeytin ağacı sayısının ise 2018’de yaklaşık 15 bin iken 2023 yılında bu sayının 150 binin üzerine çıktığı dikkat çekiyor.