BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in, Kıbrıs'taki iyi niyet misyonuna ilişkin raporunun taslağı Güvenlik Konseyi üyelerinin bilgisine sunuldu.
6 Temmuz tarihli söz konusu taslak raporda 16 Aralık 2025 ile 17 Haziran 2026 tarihleri arasındaki 6 aylık dönemde yaşanan önemli gelişmeleri, teknik komitelerin faaliyetlerini ve Genel Sekreter’in sürece dair gözlemlerini kapsıyor.
Raporda, Tufan Erhürman’ın göreve gelmesinin ardından görüşme sıklığının arttığına dikkat çekildi; her iki liderin süreçte gösterdiği kurumsal performans ve uzlaşı adımları BM tarafından takdir edildi.
Taslak raporda, güven yaratıcı önlemler konusunda tıkanıklık yaşandığı; Mart ve Temmuz 2025'teki geniş formatlı toplantılarda üzerinde uzlaşılan 10 güven artırıcı girişimden sivil toplum, mezarlık rehabilitasyonları ve gençlik komitesi dışındaki maddelerde ilerleme sağlanamadığı ifade edildi
Yeni barikatların açılması, mayın temizleme, ara bölgede güneş enerjisi santrali kurulması, sanat eseri değişimi ve çevre girişimleri konusunda bu dönemde hiçbir gelişme kaydedilmediği rapora yansıdı.
Yine raporda, BM Genel Sekreteri Guterres’in gözlem ve uyarıları da yer aldı. Bu kapsamda Genel Sekreter, güven artırıcı önlemlerin hayata geçirilmesinin olumlu olduğu ancak bunların kapsamlı bir çözümü amaçlayan asıl müzakerelerin yerini alamayacağını belirtti.
Guterres, BM parametrelerini belirleyen ilgili Güvenlik Konseyi kararlarını rehber edinmeye devam edeceğini ve Kişisel Temsilcisi ile birlikte tarafların hizmetinde olduğunu belirtti.
Raporda liderlere çağrıda bulunan Genel Sekreter, "Liderleri, ilerleme kaydetmek için hafife alınmaması gereken mevcut fırsat penceresinden yararlanmaya çağırıyor ve her iki tarafı da tüm Kıbrıslıların çıkarlarını ve haklarını göz önünde bulunduran bir anlaşmaya vararak birlikte bir gelecek inşa etmek için kararlılıkla hareket etmeye teşvik ediyorum" ifadelerini kullandı.
Erhürman’ın göreve gelmesiyle görüşme sıklığı arttı
Raporda, Genel Sekreter’in Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis ve Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman ile ayrı ayrı görüşerek Kıbrıs sorununun barışçıl çözümüne yönelik temaslarını sürdürdüğü belirtildi.
İki lider, raporlama dönemi boyunca BM himayesinde ikili düzeyde üç kez bir araya geldi.
Raporda, bu durumun Erhürman’ın resmi olarak göreve başlamasının ardından geçen yılın sonlarında başlayan "önemli ölçüde yüksek" toplantı sıklığının bir devamı olduğu vurgulandı.
Ayrıca, liderlerin temsilcileri arasında da 26 toplantı gerçekleştirildi.
Liderlerin ortak kararlılığına kurumsal takdir
Raporda her iki liderin süreçte gösterdiği kurumsal performans ve uzlaşı adımları BM tarafından takdir edildi.
Genel Sekreter raporunda, iki lider arasında diyaloğun yoğunlaşmasını "olumlu" olarak nitelendirerek, bu durumun liderlerin "güvene dayalı bir ilişki inşa etme ve Kıbrıs sorununda ileriye dönük bir yol bulma konusundaki kararlılıklarını" gösterdiğini ifade etti.
Ayrıca raporda, ekonomik sağlık ve ticareti etkileyen önemli konularda birlikte çalışma kararlılığı gösterdikleri için "iki liderin de takdir edilmesi gerektiği" vurgulandı.
Kişisel Temsilci Holguín mekik diplomasisini sürdürdü
BM Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín, tarafların müzakere edilmiş bir çözüme ulaşmalarını desteklemek adına çabalarını yoğunlaştırdı.
Ocak ve Haziran 2026 tarihlerinde adayı ziyaret eden Holguín, Ocak ayında liderlerle ayrı ayrı görüşmesinin ardından 28 Ocak’ta iki liderin katıldığı ortak bir toplantıya ev sahipliği yaptı ve liderleri güven artırıcı önlemler almaya teşvik etti.
Haziran ayında liderlerle ikişer kez daha görüşen Holguín; adadaki siyasi partiler, sivil toplum ve diğer paydaşlarla bir araya geldi.
Holguín ayrıca Ankara ve Atina’da Türkiye ve Yunanistan Dışişleri Bakanları ile, Washington D.C.'de ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileriyle, Brüksel'de ise AB yetkilileriyle üst düzey görüşmeler yürüttü; Birleşik Krallık yetkilileriyle de temaslarda bulundu.
Teknik komiteler ve barikatlardaki durum: 13 komite, 174 toplantı gerçekleştirdi
Rapora göre iki liderin gösterdiği "artan kararlılık" sayesinde 13 teknik komitenin genelinde toplam 174 toplantı gerçekleştirildi ve koordinatörler haftalık bazda bir araya geldi.
Süreçteki somut gelişmeler şu şekilde özetlendi:
Kermiya (Agios Dometios) barikatı genişletildi, kuzeyde tutulan ve yıpranmış olan toplam 2 milyon euro tutarındaki banknot yenileriyle değiştirildi, adadaki şap hastalığı salgınıyla mücadele kapsamında AB kaynaklı aşıların adanın her iki tarafına ulaştırılması sağlandı. Ayrıca liderler, gıda ürünlerinin menşe adlarının belirlenmesi için bir alt komite kurulmasında uzlaştı.
Liderler 8 Mayıs'taki görüşmelerinde, sivil toplumun barış sürecine katılımını sağlayacak bir danışma organının çerçeve anlaşmasında ve dini hizmetlerin yürütülmesine dair ilk plan üzerinde mutabık kaldı.
Genel Sekreter, sivil topluma yönelik bu çerçeve anlaşmasından "memnuniyet duyduğunu" raporda ayrıca belirtti.
Raporda; kültürel miras, kültür, gençlik ve toplumsal cinsiyet eşitliği komitelerinin de aktif olduğu, buna karşın kriz yönetimi ve eğitim komitelerinin düzensiz toplandığı veya sınırlı ilerleme kaydettiği aktarıldı.
Güven artırıcı önlemlerde tıkanıklık
Raporda, Mart ve Temmuz 2025'teki geniş formatlı toplantılarda üzerinde uzlaşılan 10 güven artırıcı girişimden sivil toplum, mezarlık rehabilitasyonları ve gençlik komitesi dışındaki maddelerde ilerleme sağlanamadığı ifade edildi.
Yeni barikatların açılması, mayın temizleme, ara bölgede güneş enerjisi santrali kurulması, sanat eseri değişimi ve çevre girişimleri konusunda bu dönemde hiçbir gelişme kaydedilmediği rapora yansıdı.
Genel Sekreter'in gözlem ve uyarıları:
“GYÖ’ler, müzakerelerin yerini alamaz”
Genel Sekreter, raporun gözlemler bölümünde kritik uyarılarda bulundu.
Raporda, ara bölge ve çevresindeki tek taraflı eylemlerden ve gerilimi azaltıcı adımların atılmamasından derin endişe duyulduğu; bu eylemlerin askeri statükoyu ve Güvenlik Konseyi görev tanımını baltaladığı belirtildi.
Kapalı Maraş (Varosha) bölgesindeki durumu takip edildiği belirtilen raporda, BM'nin bu konudaki pozisyonunun değişmediği ve Güvenlik Konseyi'nin 550 (1984) ile 789 (1992) sayılı kararlarına bağlılığın sürdüğü yinelendi.
Güven artırıcı önlemlerin hayata geçirilmesinin olumlu olduğu ancak bunların kapsamlı bir çözümü amaçlayan asıl müzakerelerin yerini alamayacağı belirtilen raporun ‘gözlem ve uyarılar’ kısmında; ilerleme sağlanamazsa kalıcı bir çözümün meçhul kalmaya devam edebileceği uyarısı yapıldı.
“BM Güvenlik Konseyi kararlarını rehber edinmeye devam edeceğim”
Genel Sekreter, garantör güçler (Türkiye, Yunanistan, Birleşik Krallık) ve taraflarla olan temaslarında, BM parametrelerini belirleyen ilgili Güvenlik Konseyi kararlarını rehber edinmeye devam edeceğini ve Kişisel Temsilcisi ile birlikte tarafların hizmetinde olduğunu belirtti.
Guterres’ten liderlere çağrı: “Fırsat penceresinden faydalanın”
Raporda liderlere çağrıda bulunan Genel Sekreter, "Liderleri, ilerleme kaydetmek için hafife alınmaması gereken mevcut fırsat penceresinden yararlanmaya çağırıyor ve her iki tarafı da tüm Kıbrıslıların çıkarlarını ve haklarını göz önünde bulunduran bir anlaşmaya vararak birlikte bir gelecek inşa etmek için kararlılıkla hareket etmeye teşvik ediyorum" ifadelerini kullandı.