Avrupa Birliği liderleri, Kıbrıs’ta düzenlenen gayriresmi zirvede savunma iş birliğinin güçlendirilmesi, enerji bağımsızlığının hızlandırılması ve Ortadoğu ile daha yakın temas kurulması gerektiğini vurguladı. Bölgedeki istikrarsızlığın Avrupa’nın güvenliği ve ekonomisi üzerindeki etkilerine dikkat çekildi.
Avrupa Birliği üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanları, Kıbrıs’ta gerçekleştirilen gayriresmi toplantıda bir araya geldi. Zirve sonrası konuşan Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, Kıbrıs’ın ev sahipliğinin “önemli bir sembolizm” taşıdığını belirterek, bunun Avrupa Birliği’nin Ortadoğu’daki çatışmalardan en fazla etkilenen üye ülkelere verdiği desteğin göstergesi olduğunu ifade etti. Costa, “Kıbrıs, bölgede iş birliği ve Avrupa’nın angajmanı açısından hayati bir dayanak noktasıdır” dedi.
Avrupa Birliği’nin çatışmanın tarafı olmadığını ancak çözümün bir parçası olacağını dile getiren Costa, diplomasi, gerilimin düşürülmesi ve denizlerde seyrüsefer özgürlüğüne destek verileceğini söyledi. Son dönemde sağlanan ateşkesleri memnuniyetle karşıladıklarını belirten Costa, tüm tarafların iyi niyetle sürece dahil olması gerektiğini vurguladı.
Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides ise zirvenin ülke açısından tarihi bir an olduğunu belirterek, adada ilk kez Avrupa Birliği liderlerinin gayriresmi toplantısına ev sahipliği yapıldığını söyledi. Christodoulides, Kıbrıs’ın yaşadığı deneyimlerin “daha fazla Avrupa entegrasyonu ve daha stratejik özerk bir birlik” ihtiyacını güçlendirdiğini ifade etti.
Zirvede Ukrayna, Ortadoğu, enerji fiyatları, Avrupa Birliği’nin uzun vadeli bütçesi ve karşılıklı savunma maddesi olan 42.7’nci maddenin uygulanabilirliği ele alındı. Christodoulides, “Bir üye devletin egemenliği tehdit edildiğinde mesele ‘olup olmayacağı’ değil, ‘ne kadar hızlı’ yanıt verileceğidir” dedi. Bu çerçevede, 42.7’nci maddenin nasıl işleyeceğine dair net bir yol haritası oluşturulması gerektiğini belirtti.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise savaşın Avrupa’daki enerji maliyetlerine etkisinin halihazırda görüldüğünü ifade ederek, çatışmanın başlangıcından bu yana AB’nin fosil yakıt ithalat faturasının 25 milyar euronun üzerinde arttığını söyledi. Avrupa’nın ithal fosil yakıtlara bağımlılığını azaltması ve yenilenebilir ile nükleer enerji gibi yerli temiz enerji kaynaklarının kullanımını hızlandırması gerektiğini vurguladı.
Von der Leyen ayrıca, Avrupa’nın enerji güvenliğini güçlendirmek amacıyla yaz aylarına kadar bir “elektrifikasyon eylem planı” sunulacağını açıkladı.
Zirvede liderler, 2027 yılı sonuna kadar tek pazarın tamamlanmasını hedefleyen “Tek Avrupa, Tek Pazar” yol haritasına da imza attı. Planın; kuralların sadeleştirilmesi, sınır ötesi ticarette engellerin kaldırılması, ticaretin güçlendirilmesi, enerji fiyatlarının düşürülmesi ve dijital ile yapay zekâ dönüşümünün hızlandırılması başlıklarına odaklanacağı belirtildi.
Avrupa Birliği bütçesi konusunda ise liderler, rekabetçilik, savunma, güvenlik, enerji ve NextGenerationEU borçlarının geri ödenmesi gibi önceliklerin finanse edilebilmesi için yeni “öz kaynaklara” ihtiyaç duyulacağını ifade etti.