Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’ne bağlı Bilgisayar Mühendisleri Odası, KKTC ile TC arasında imzalanan Fiber Optik Altyapı (Onay) Protokolü hakkında kamuoyuna bilgilendirme ve uyarı metni yayımladı.
Yazılı yapılan açıklamada, söz konusu protokolün ülkenin dijital geleceğini doğrudan etkileyecek stratejik bir altyapı projesi olduğu vurgulandı. Açıklamada, konunun yalnızca teknik bir yatırım olmadığı; ekonomik bağımsızlık, veri güvenliği, rekabet ortamı ve vatandaş hakları açısından kritik bir kamu meselesi olduğu ifade edildi.
Protokol metninin incelendiği belirtilen açıklamada, teknik şartların büyük bölümünün kapalı bırakıldığı ve Meclis’in yalnızca “onay veren” konumda olduğu kaydedildi. Bu durumun demokratik denetimi zayıflattığı ve ileride geri dönüşü zor sonuçlara yol açabilecek düzenlemelere kapı aralayabileceği belirtildi.
Bağımsız teknik raporlara atıf yapılan açıklamada, altyapının mülkiyetinin açıkça tanımlanmadığı, diğer operatörlerin eşit erişimini garanti eden açık erişim modelinin bulunmadığı ve veri güvenliği konusunda bağlayıcı maddelerin yer almadığı belirtildi.
Açıklamada, “Bu eksiklikler giderilmediği takdirde tekelleşme riski doğar. Vatandaş verileri ülke dışına çıkar. Rekabet ortamı zayıflar. Yerli mühendislik kapasitesi gelişmeden dışa bağımlılık artar.” denildi.
Sektörde faaliyet gösteren İnternet Servis Sağlayıcıları Birliği’nin de yatırımcıya tarifeleri belirleme konusunda geniş yetki verilmesinin piyasa dengesini bozabileceğine dikkat çektiği aktarıldı.
Ayrıca, Kıbrıs Türk Kamu, Ulaştırma, Haberleşme, Bilişim Teknolojileri ve Telekomünikasyon Çalışanları Sendikası’nın teknik kararların tek taraflı alınmasının önüne geçilmesi için Telekomünikasyon Dairesi ile ortak karar mekanizması kurulmasını önerdiği belirtildi.
KKTC Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada bazı başlıklarda “Prensip Uzlaşısı” sağlandığının ifade edildiği hatırlatılan metinde, bu konuların önemli bir kısmının henüz ek protokol metnine bağlayıcı hüküm olarak işlenmediği ve taraflar arasında genel bir mutabakat metni imzalanmadığı kaydedildi. “Uzlaşıldı” iddia edilen maddelerin paydaşların teknik itirazlarını tamamen karşılamadığı ve çoğunun prensip düzeyinde kaldığı ifade edildi.
Açıklamada, “Bu protokol yalnız bir internet projesi değil, ülkenin dijital egemenliğini belirleyecek bir altyapı sözleşmesidir.” denilerek, onay sürecinden önce protokole devlet lehine teknik ve hukuki güvenceler eklenmesi çağrısı yapıldı.
Başlıca gerekli düzenlemeler ise şöyle sıralandı: Fiber omurganın kamu mülkiyetinde olması, açık erişimin zorunlu tutulması, ada içi trafiğin ada içinde kalması, veri egemenliği maddesinin eklenmesi, yerel mühendis istihdam şartının konulması ve hizmet kalite standartlarının belirlenmesi.
Açıklamada, “Bu güvenceler olmadan verilecek onay, gelecekte geri dönülmesi zor sonuçlar doğuracaktır.” ifadelerine yer verildi.