Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rumların kullandığı lehçelerde aynı anlam ve telaffuza sahip 2 binden fazla ortak kelime, iki toplumlu dijital platform Cylingo çatısı altında kayıt altına alındı.
Cyprus Mail’de yer alan habere göre, çocukluk arkadaşları Doruk Ekingen ve Uğurcan Karşılı tarafından hayata geçirilen Cylingo, adanın dil mirasını korumayı ve gelecek nesillere aktarmayı amaçlıyor.
Projenin temelleri, iki arkadaşın internette konuşurken karşılaştıkları Kıbrıs’a özgü bir kelimenin anlamını bulamaması üzerine atıldı. “Neden kendimiz yapmıyoruz?” düşüncesiyle başlayan çalışma, zaman içerisinde Kıbrıslı Türkler ile Kıbrıslı Rumların ortak kullandığı 2 binden fazla kelimenin yer aldığı kapsamlı bir veri tabanına dönüştü.
Ortak kelimelerin sayısı 9 bine yaklaşabilir
Platformdaki kelimeler, Kıbrıs Türkçesi ve Kıbrıs Rumcasına özgü olup olmadıkları kontrol edildikten sonra veri tabanına ekleniyor. Haberde yer verilen dilbilimci Orhan Kabataş’ın tahminine göre, iki lehçe arasındaki ortak kelime hazinesinin ilerleyen çalışmalarla 9 bine yaklaşabileceği belirtiliyor.
“Anari”, “zivania” ve “molohiya” gibi ortak kullanılan sözcüklerin yanı sıra Latin, Fransız, Arap ve Fars dillerinden izler taşıyan kelimeler de adanın yüzyıllar boyunca farklı kültürlerle kurduğu ilişkinin dildeki yansımalarını ortaya koyuyor.
Karapaşaoğlu: “Dil kültürümüzün ayrılmaz bir parçası”
YENİDÜZEN yazarı, şair ve barış aktivisti Halil Karapaşaoğlu da haberde Kıbrıs Türkçesinin korunmasının önemine dikkat çekti.
Okul yıllarında standart Türkçenin kendilerine dayatıldığını anlatan Karapaşaoğlu, Kıbrıs Türkçesiyle yazmasının tepkiyle karşılandığını belirterek, “Dil, kültürümüzün ayrılmaz bir parçasıdır” dedi.
Karapaşaoğlu, yeni nesillerin giderek Türkiye Türkçesine yakın konuştuğunu ve bunun kültürel mirasın kaybına işaret ettiğini savundu.
Yapay zekâ ile Kıbrıs lehçelerini yaşatmayı hedefliyorlar
Cylingo yalnızca dijital bir sözlük olarak faaliyet göstermiyor. Platformda Kıbrıs Türkçesi ve Kıbrıs Rumcasının kullanımını geliştirmeye yönelik yedi interaktif oyun ile telaffuz rehberleri de bulunuyor.
Ekibin bir sonraki hedefi ise her iki Kıbrıs lehçesini anlayıp doğru şekilde kullanabilen bir yapay zekâ modeli geliştirmek. Ekingen, mevcut yapay zekâ araçlarının Kıbrıs lehçelerini çoğu zaman standart Türkçe veya Yunancayla karıştırdığını belirterek, Cylingo’nun kaynakları ve özgün Kıbrıs Türkçesi ile Kıbrıs Rumcası metinleri kullanılarak özel bir model üzerinde çalıştıklarını anlattı.
Ekingen, Cylingo’nun yalnızca bir sözlük veya akademik çalışma olmadığının altını çizerek, platformu toplumun katkısıyla büyüyen ve Kıbrıs’ın dilsel ve kültürel mirasını koruyan “yaşayan bir proje” olarak tanımladı.