Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres ve Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Cumhurbaşkanlığı'nda basın toplantısı düzenledi.
Guterres'in Kıbrıs ziyaretini hem sembolik hem de süreç açısından önemli bulduğunu belirten Erhürman, ziyaret öncesine kıyasla çözüm konusunda daha umutlu olduğunu söyledi.
"Kıbrıs sorununun çözümü noktasından Guterres'in adaya gelmesinden öncesine kıyasla daha umutluyum" diyen Erhürman, bunun somut gerekçeleri bulunduğunu ifade etti.
"Guterres'in ziyareti önemli ve olumluydu"
Guterres'in adaya gelişini dört açıdan önemli gördüğünü belirten Erhürman, ziyaretin BM'nin Kıbrıs sorununa verdiği önemi ortaya koyduğunu söyledi.
"Guterres'in adaya gelişini önemli ve olumlu olarak görüyorum" diyen Erhürman, Genel Sekreter'e eşlik eden heyetin BM bürokrasisinin en üst düzey isimlerinden oluşmasının, Kıbrıs sorununa verilen önemin göstergesi olduğunu kaydetti.
Erhürman ayrıca Guterres'in hem güneyde Nikos Hristodulidis hem de kuzeyde kendisi ve heyetiyle görüşmesini, "BM çatısı altında iki eşit lider konumunun tekrardan altının çizilmesi" olarak değerlendirdi.
Toplantıların Lefkoşa'da yapılmasının da ayrıca önemli olduğuna işaret eden Erhürman, "Çok somut çıktılar olmamasına karşın ziyaretin sonuçlar açısından da önemli ve olumlu olduğu düşüncesindeyim" ifadelerini kullandı.
GYÖ ve metodoloji vurgusu
Güven Yaratıcı Önlemler (GYÖ) ve metodoloji konusunun görüşmelerin merkezinde yer aldığını belirten Erhürman, en başından beri müzakere masası kurulacaksa GYÖ konusunda olumlu adımların atılması gerektiğini savunduklarını hatırlattı.
Guterres'in de "bu kez farklı bir şey olması gerektiği" yaklaşımını benimsediğini ifade eden Erhürman, bunun metodoloji kavramıyla somutlaştığını söyledi.
"Çözüme giden yolun taşlarını doğru döşemezsek oraya gidemeyeceğimizi hep söylüyorduk" diyen Erhürman, doğru taşların ise GYÖ ve metodolojide anlamlı ilerleme olduğunu belirterek, Guterres'in açıklamalarının da bunu teyit ettiğini dile getirdi.
"Sonuç verecek bir 5+1 istiyoruz"
Guterres'in garantör ülkelerle de temas halinde süreci yürüttüğünü söyleyen Erhürman, BM Genel Sekreteri'nin garantör ülkelerin desteğine güvendiğini ve yeterli hazırlık yapılması koşuluyla 5+1 toplantısı konusunda mutabakat bulunduğunu açıkladığını anımsattı.
Türkiye ile yakın istişarenin süreceğini belirten Erhürman, şöyle konuştu:
"Biz yine en başından beri müzakere olsun diye müzakere, 5+1 olsun diye 5+1 toplantı istemediğimizi söylüyorduk. 5+1 olacaksa sonuç vereceği güvence altına alınmış bir 5+1 olsun; yine müzakere olacaksa bu sefer bizi çözüme ulaştıracak bir müzakere olsun istiyoruz."
Guterres'in de başarılı ve çözüme gidecek yolu açacak bir 5+1 toplantısı istediğini ifade ettiğini kaydeden Erhürman, "Sonuç odaklılığın bu kadar açık şekilde altının çizilmiş olmasını olumlu buluyorum" dedi.
"Artık daha umutluyum"
Kıbrıs sorununun çözümüne ilişkin umutlarının arttığını söyleyen Erhürman, Guterres'in hem kamuoyuna yaptığı açıklamaların hem de görüşmelerde verdiği mesajların BM'nin sürece sonuna kadar katkı koymaya hazır olduğunu gösterdiğini belirtti.
"Sonuç alınamayacak, iş ola yapılacak toplantılar ihtimali bertaraf edildi. Bu olumlu bir gelişmedir" diyen Erhürman, tarih belirlenmemiş olsa da 5+1 toplantısı yapılacağı yönündeki siyasi iradenin açık biçimde ortaya konulduğunu ifade etti.
Erhürman, "5+1 toplantı bir tür motivasyon haline gelecek. Biz sonuç üretecek bir 5+1 toplantısı istiyoruz. Bize sonuca en çok yaklaştıracak yöntemle yürümemiz gerekiyor" dedi.
Mülkiyet konusu da gündeme geldi
Görüşmeler sırasında mülkiyet meselesini de gündeme getirdiklerini açıklayan Erhürman, Yasa Yeşilada hakkında Kıbrıs’ın güneyinde ifade vermesi için çıkarılan davetiye konusunu da Guterres'e aktardıklarını söyledi.
Bu tür girişimlerin güven ortamını zedelediğini belirten Erhürman, benzer uygulamaların kuzeyde de yapılmasının mümkün olduğunu ancak bunun doğru olmayacağını ifade etti.
"Güneyde de Türk malları üzerinde eski sahiplerinin rızası olmaksızın ikamet eden ve onları kullanan Kıbrıslı Rumlar var. Bunu asla doğru bulmuyorum. Fakat konuyu doğru anlamak için bu mütekabiliyeti de görmek gerekiyor" diyen Erhürman, güven zedeleyici adımlardan vazgeçilmesi gerektiğini vurguladı.
Vatandaşlık, izolasyon ve güvenlik başlıkları
Erhürman, karma evliliklerden doğan çocukların vatandaşlık hakları ile kuzeyde doğan çocukların dolaşım özgürlüğü konularını hem ikili görüşmede hem de ara bölgedeki toplantıda gündeme getirdiklerini söyledi.
Spor alanındaki izolasyonun da uzun uzun ele alındığını belirten Erhürman, BM'nin eski Genel Sekreteri Kofi Annan'ın raporunda ve Avrupa Birliği kararlarında yer alan izolasyonla ilgili değerlendirmeleri yeniden hatırlattıklarını ifade etti.
Güney Kıbrıs'ın son dönemdeki silahlanma faaliyetlerini de gündeme getirdiklerini belirten Erhürman, Guterres'in de adadaki güvenlik risklerine ilişkin önemli uyarılarda bulunduğunu kaydetti.
Fitto ile telefon görüşmesi
AB Kıbrıs Özel Temsilcisi Raffaele Fitto ile telefon görüşmesi yaptığını açıklayan Erhürman, Fitto'nun birkaç gün içinde adaya geleceğini ve hem Hristodulidis hem de kendisiyle görüşeceğini söyledi.
Telefon görüşmesinde KKTC'nin bilinen pozisyonunu Fitto'ya aktardıklarını ifade etti.
"Hristodulidis'e haftada bir görüşmeye hazırım dedim"
Erhürman, Guterres'in huzurunda Nikos Hristodulidis'e haftada bir görüşmeye hazır olduğunu söylediğini de açıkladı.
"5+1 toplantının tarihini daha yakına çekecek olan bizim buralarda göstereceğimiz performans" diyen Erhürman, geçiş döneminin metodolojiyle birlikte konuşulan bir fikir olduğunu ancak ayrıntılar üzerinde herhangi bir pazarlık ya da uzlaşma bulunmadığını ifade etti.
"Önümüzde artık bir yol haritası var"
Bölgedeki güvenlik risklerinin arttığına dikkat çeken Erhürman, Kıbrıs sorununun çözümünün yalnızca ada için değil bölgesel barış ve istikrar açısından da kritik öneme sahip olduğunu söyledi.
Guterres'in Kıbrıs temaslarından beklenen kadar somut mesaj çıkmamasının kendisini rahatsız etmediğini dile getiren Erhürman, "Çünkü artık bazı şeyleri netleştirdik. Ben artık önümde bir yol haritası görüyorum" dedi.
Karşılıklı siyasi irade bulunması halinde ilerleme sağlanabileceğine inandığını ifade eden Erhürman, BM Genel Sekreteri Guterres'in görev süresi dolmadan bir 5+1 toplantısının yapılmasını "güçsüz bir ihtimal" olarak görmediğini belirterek, "Bana olabilirliği çok yüksek geliyor. Tabii ki garanti değil" ifadelerini kullandı.