Eylül 1979’da Cumhuriyetci Türg Partisi Genel Başganı Özker Özgür, Gıprız Türg Federe Devleti’ndeki Bakanlar Kurulu’nun, Gıprızlıca gonuşan Gıprızlıların Gıprız Cumhuriyeti pasapordlarnın  gullanmasının yasaglanması üzerine önemli bir basın açıglaması yabdı. Özgür yabdı’ı açıglamada, alınan gararın Türkiya ila pütünleşmeg amacıynan alındı'ını belirddi. Bu kararın Gıprızlıların seyahad özgürlüynü kısıdlayaca'ını ifade eddi. Özgür açıglamasında, bu gararların, "Kıbrıs Cumhuriyeti ile hiçbir alıp vereceği olmayan bir toplum statüsüne düşüren anlamsız gararlardır. Bu karar Kıbrıs Cumhuriyeti'nin ve toplumunun bu cumhuriyetteki ortaklık hakkının inkarı anlamındadır" dedi. Özker Özgür'ün bu konuynan ilgili yabdı'ı son tesbid böyün NATO çerçevesinde yaradılacag çözüm formülünün aslında ne oldu'uynan ilgili diggad çekicidir. Özgür "bu tür kararların Kıbrıs Cumhuriyetini yok ederek Ada'yı NATO'laştırmak isteyen Taksimci politikanın ürünü olduğunu" belirddi ("CTP Kıbrıs pasaportlarının”, 1979). Türkiya’nın işgalinden 5 yıl soğra Gıprızlıca gonuşan Gıprızlıların Gıprız Cumhuriyeti pasapordlarnı gullanması yasaglandı. Özgür’ün konuynan ilgili yabdı’ı açıglamayı, yerleşimci kolonyalizm perspegdifinden yorumlarsag şu sonuclar çıkar.

1.Gıprız Cumhuriyeti pasapordlarnın  yasaglanması ilhag içün atılmış bir adımdır.

2.Gıprızlıca gonuşan Gıprızlılar bu gararınan, dolaşım özgürlüyü ortadan galdırılarag, dışarıynan teması kesilereg, işgal tobraglarına habsedilmeg isdenir.

3.Gıprızlıca gonuşan Gıprızlıların 1960 Gıprız Cumhuriyeti’nde elde edmiş oldugları ısdatüyü yog sayıb, Türkiya’nın edgin denetimi ve kontrolü olan tobrag parçasında gendilere verilen yenñi ısdatüye mahkum edmegdir.

4.Gıprızlıca gonuşan Gıprızlıların Gıprız Cumhuriyeti yurddaşlı’ından koparılması, adanın kuzeyinin NATO’nun önemli müttefiki Türkiya’ya bırakılması ve bu çerçevede da TAKSİM’in yani ilhakın yasal ısdatüye gidmesine giden süreşlerden biridir. Yani Türkiya’nın Gıprız’ın kuzeyinde yaraddı’ı 50 yıllıg inşa sürecinin, nüfusdan, sermayyeye, sermayeden oluşan siyasi yapılanmaya yani Gıprız’ın kuzeyinin Türkiyalılaşmasının gabulüdür. Burası çog önemlidir. Özgür’ün ortaya goydu’u tesbidler, 1974 Atilla harekatıynan Türkiya’nın adamızı bölmesi, nüfus agdarması ve işlediyi savaş suşlarnı Gıprızlıca gonuşan Gıprızlıların perdelemesidir. 1974 yılından soğra bize verilen bu ısdatü, Türkiya’nın savaş suşlarnı meşrulaşdırmagdır. Gıprızlıca gonuşan Gıprızlıların, Gıprız kuzeyindeki ısdatüsü nedir? 50 yıllıg sömürgecilig deneyiminin bize gösderdiyi, Türkiya’nın arkabahçası, galın barsa’ı olan, Gıprızlıları ortadan galdıran bu yapıyı savunmag deyil midir? Bu ısdatü Hayaled Casper Isdatüsüdür.

Hayaled Casper Isdatüsü

Casper süregli olarag gorkulan ve insannar tarafından reddedilen bir çizgi filim karagderidir. Çünkü o bir hayaleddir. Casper yannızdır. O, gorkutucu bir dünyada gendi yolunu bulmaya çalışır. Arkadaşsız bir cocugdur. Süregli arkadaş bulmaya ve insannarınan bağ gurmaya çalışır. Casper karagderinin arka planında dışarda so’ugda uzun süre oynadıgdan soğra zatüre olub, 12 yaşında hayatını gaybeden bir çocug vardır. Casper’ın ciyerleri ortadan galgmışdır. Güccücüg bedenini taha fazla daşıyamaz. Hayaledler diyarına geşmeg yerine, aid oldu’u yerde yaşamaya devam edmeg isder. Yannızdır, eyi galblidir dosd bir hayaled olmag isder durmadan.

1995 yapımı Casper filminde, Casper Kat karagderine  “Can I keep you?/Seni dutabilirim?/ Yanımda galabiliñ” deye sorar. Bu ifade Casper’ın derin bir arzusunu ifade eder. Kat’nan gurdu’u ilişgi dosdlu’u, belleyi, gaybeddiyi insan galma hallernin, duygularnın bir temsilidir. Başga bir ifadeynan elde edmiş oldu’u yenñi ısdatünün ve bu ısdatünün ona verdiyi yeni duygu ve düş dünyasını unudma isdeyidir. Casper görünmez oldu’unu, “Can I keep you?” sorusuynan aşmag ve görünür olmag isder.

Gıprızlıca gonuşan Gıprızlılar Türkiya’nın Gıprız’da izlediyi resmi politikası ve yerli işbirligcileri sayesinde ilan edilen Gıprız Türg Federe Devleti ve Kuzey Gıprız Türg Cumhuriyeti’ynan Hayaled Casper Isdatüsünün içüne habsedilmişdir. Daşındıgları bu yenñi ısdatü onları, Türkiya’nın tasarladı’ı bir hayalete dönüşdürmegdedir. Gıprızlıca gonuşan Gıprızlılar ciyerlerni gaybedmiş zatüreden ölmüş ve bir hayalete dönüşmüşdür. Ölüler diyarı olan Türkiya’nın ilhakını isdemezler. Ölüler diyarında mudlu deyildirler. Ölüler diyarından gaşmag isderler. Süregli arkadaş ararlar, bağ gurmaya çalışırlar ama Türkiya’nın yaraddı’ı bir hayaled oldugları içün onnardan herkeş gorkar. Çünkü onnar nereciye gidersa gidsin Türkiya’nın hayaleti gibin hareked ederler. Önceliynan Gipriyaga gonuşan Gıprızlılara ve Batıya, Avrupa Birliyne “Can I keep you?” deye ça’rıda bulunurlar süregli olarag. Yenñi ısdatünün ve bu ısdatünün onnara verdiyi yenñi duygu ve düşün dünyasından gurtulmag isderler.

Gıprız Cumhuriyeti Yurddaşlı’ı Yasagdır

Gıprız Cumhuriyeti yurddaşlı’ını Gıprızlıca gonuşan Gıprızlılar dünyanın her yerinde gullanabilir. Bu yurddaşlıg teg bir yerde hükümsüzdür. Gıprızlıca gonuşan Gıprızlıların bu yurddaşlı’ı Gıprız’ın kuzeyinde 1974 yılından itibaren yog hügmendedir. 1979’da da pasapord gullanmaları yasaglanmışdır. Onnara zorunan ilg önce Gıprız Türg Federe Devleti soğra da Kuzey Gıprız Türg Cumhuriyeti yurddaşlı’ı dayadılmışdır. Esgiden “check point”lerden geşeceyim de Gıprız Cumhuriyeti kimlig kartımı vermeye çalışırdım. Sömürge otoriteleri bunu gabul edmez, kuzeye geçişime izin vermezdi. Benden ısrarınan KKTC kimlig kartım isdenirdi. KKTC kimlig kartım olmazsa, Gıprız Cumhuriyeti kimliyiynan kuzeye geçiş hişbir Gıprızlıca gonuşan Gıprızlı yapamaz. Ancag Gipriyaga gonuşan Gıprızlılar Gıprız Cumhuriyeti yurddaşlıglarıynan kuzeye geçiş yaparlar hadda Ercan’dan Türkiya’ya uçarlar. Ben Gıprız’ın kuzeyinden Gıprız Cumhuriyeti yurddaşlı’ımınan ne garadan ne da havadan çıkış yapabilirim. Bu basid tegnig bir olay deyildir.

            Hsu, “Voting rights, anti-intersectionality, and citizenship as containment” isimli makalesinde “Citizenship as containment” deye bir kavram ortaya koyar. Hsu’ya göre vatandaşlıg, devletin bir kuşatma ve sınırlama mekanizması olarak işlev gösterir (Hsu, 2020 syf.271). ABD demokrasisi ço’unlu’un sahib oldu’u beyazlı’ı, cisgenderi ve heteroseksüelliyi işgal edilmiş topraglarda empoze eder. Bu sistemin yerli halgların egemenliyine dovrudan garşı çıkacag şekilde tasarlandı’ını vurgular (Hsu, 2020 syf.274). Hsu’nun buraşda ortaya goydu’u iki önemli şey var. Birincisi yerleşimci kolonyalizmde,“Citizenship as containment” yani yurddaşlıg bir kuşadma bir denedleme biçimidir. İkincisi da ABD demograsisinin en önemli parçalarından olan ABD yurddaşlı’ı size beyazlı’ı, heteroseksüelliyi ve cisgenderi yani erkek olarag dovduysanız erkeg olarag gendiñizi tanımlayacagsınız düşüncesini empoze eder. ABD bir settler state/yerleşimci devleddir. Ancag ABD ileri endüstri devrimiynan buluşmuş, emperyalisd bir yapıya govuşmuşdur. Bundan dolayı diyer yerleşimci devledlerden çog farglıdır. Yerleşimci bir devled olan ABD size beyazlıg sözleşmesini ve patriyartig ilişgileri dayadır. Sınıfsal anlamda bagdı’ınızda da beyazlıg sözleşmesine hizmed eden, itaad eden herkes zengin veya ırgad olabilir.

Gıprız Türg Federe Devleti’nin Anayasasına görem “Anayasa’nın 53. maddesinde yurttaşlık konusunda özel bir düzenlemeye yer verilmiştir. Buna göre, yurttaşlık, ancak yasada yer alan koşullarla kazanılıp kaybedilecek ve hiç bir yurttaş, vatana bağlılıkla bağdaşmayan eylemlerde bulunmadıkça yurttaşlıktan çıkarılamayacaktır”(Gün, 2017, syf.211). Buraşda bir soru gündeme gelir? Yurd neresidir? Gıprız’ın tamamı mı yogsa Gıprız’ın işgal edilmiş kuzey parçası mı? Burada yurd ned bir şekilde Gıprız’ın işgal edilmiş parçasıdır. Yani Gıprız’ın işgal edilmiş parçasında rejime ihaned edersañız yurddaşlıgdan çıkarılırsıñız. Yurddaşlı’ın bir denedleme ve kuşadma (Citizenship as containment) yöntemi olması buraşda devreye girer. Rejime itaad edmeyen ve rejime garşı eylemlerde  bulunan gişiler yurddaşlıgdan çıkarılır. Böyleliynan yasalarnan sizin yurdu kavrayış biçimiñiz da deyişdirilmeye çalışılır.

Yurddaşlı’ın bir denedleme ve kuşadma (Citizenship as containment) yöntemi olarag gullanılmasını KKTC yurddaşlı’ında da görürüg. Bu yurddaşlıg Türk yurddaşlı’nın bir kopyasıdır aslında. Türg yurddaşlı’ı referans alınarag KKTC yurddaşlı’ı oluşdurulmuşdur. Bunun bir çog örneyi var. Bence önemli örneglerden biri asgerliynan ilgili olan düzenlemedir. KKTC yurddaşı olan pütün erkegler asger olacag. Anası veya bubası KKTC yurddaşı olan Gıprızlıca gonuşan Gıprızlılar’ın çocuglarna yurddaşlıg otomatig olarag geşer. O yüzden hiş KKTC’ynan alakası olmayan çocuglar bilem sırf analarnın, bubalarnın KKTC yurddaşlı’ı var deye Gıprız’ın kuzeyine 18 yaşından soğra geldiglerinde asgere alınmag içün tutuglanırlar. Asgerlig, militarizasyon size bir yurd görevi olarag dayadılır. Gıprız’ın kuzeyindeki asgerlig, Gıprız Cumhuriyeti’nin ve Gipriyaga gonuşan Gıprızlıların düşman olarag size empoze edilmesidir. KKTC’nin teg düşmanı “Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Rumlar”dır. Hiş düşündüñüz? Cebiñizde duddu’unuz Gıprız Cumhuriyeti yurddaşlı’ynan siz nasıl olur da Gıprız Cumhuriyeti’ni ve bu yurddaşlı’ı paylaşdı’ınız Gipriyaga gonuşan Gıprızlıları düşman olarag görebilirsiñiz? Siziñ bu yurddaşlı’nızı koloni yönetimi süregli olarag unudmañızı isder. Onu düşmanlaşdırır. Yog sayar. Bu ne anlama gelir? Bu vatandaşlıg üzerinden Türkiya’nın size 1974’den soğra oluşdurulan ısdatüye sizi habsedmesi ve Türkiya’nın dayaddı’ı yazılı olan veya olmayan Türglüg sözleşmesine , Türkiya’nın hag ve menfaadlerni içeren kurallar pütününe sizi itaad edmeye zorlar. Hadda Gıprız’ın kuzeyinde yaşamag isdersañız, yasalarnan bu vatandaşlı’ı reddedemeyeceg bir duruma sokar. Bunnara garşı siyasal eylemlerde bulunannar Gıprız’ın kuzeyinden arındırılır. Kuzeyde “itaad eden magbul tebaalar” yaşayabilir ancag!

KKTC yurddaşlı yerleşimci kolonyalizm ba’lamında nasıl deyerlendirilmelidir?

1.KKTC yurddaşlı’ı yerlilerin denedlenmesini ve Türkiya tarafından kondrol edilmesini sa’lar.

2.Yerlilere dayadılan KKTC yurddaşlı’ı üzerinden Türg resmi politikasının Gıprız’da savunulması, uygulanılması ve Gıprız’ın kuzeyinin, protokoller aracılıynan Türkiyalılaşması sa’lanır.

3.Yerlilere dayadılan KKTC yurddaşlı’ı üzerinden, Türkiya yerlileri gullanarag Gıprız’da hag iddia eder. Gıprızlıca gonuşan Gıprızlı cemaatin liderliyni yapannar, Türkiya’nın resmi politikasını uluslararası politikada dillendirir. Türkiya’nın resmi politikasına garşı çıkan cemaatın liderleri imha edilir.

4.Gıprız’ın kuzeyinde KKTC yurddaşlı’ı üzerinden gercegleşen seçimlerinan Gıprızlıca gonuşan Gıprızlı cemaatin temsilcisi, yerleşimcilerin da yurddaş olmasıynan Türg resmi politikasına itaad eden gişilerin seçilmesi sa’lanır.   

5.KKTC yurddaşlı’ynan Türkiya’dan yasadışı gelen veya getirilen yerleşigler Gıprız’ın kuzeyini bir Türg yurdu haline getirir. Yani KKTC yurddaşlı’ı yerleşiglerin kuzeyi yurdlaşdırmasının en önemli aparatıdır.    

            2025 KKTC cumhurbaşkanlı’ı seçimlerinde merkez sol ve merkez sağ tarafından “KKTC halkı” ifadesi öne çıkarıldı. KKTC halkı KKTC yurddaşlı’ı üzerinden oluşur. Hayaled Casper Isdatüsü Gıprızlıca gonuşan Gıprızlıları 80 milyonlug Türkiya nüfusu içünde eridecegdir. Paramparca edecegdir. Eridmişdir da. Parçalamışdır da. Bu süreş bidmedi. Son Gıprızlı galana gadar bu süreş devam edecegdir.

Yazının seslendirilmiş hali; https://youtu.be/5vpTPp5z_AE

Gaynag

1-"CTP Kıbrıs pasaportlarının yasaklanması ile Tüpgaz fiyatlarının arttırılmasına karşı çıktı." Yenidüzen. 19 Eylül 1979.

2-Hsu, J.V. (2020) Voting rights, anti-intersectionality, and citizenship as containment. Quarterly Journal of Speech. 106:3, 269-276. DOI:10.1080/00335630.2020.1785636

3-Gün, U.N. (2017). Avrupa Vatandaşlık Sözleşmesi ve KKTC Yurttaşlık Hukukunda Yurttaşlığın Kaybı. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 19, Sayı: 1. s. 205-235