Regl. Kimi için ayın belli günlerinde gelen olağan dönem, kimi için ağrı, yorgunluk ve ruh hali değişimleriyle baş etmeyi gerektiren zorlu bir dönem, kimi içinse uzun zamandır beklenen ama bir türlü gelmeyen bir döngü. Aslında regl, yalnızca birkaç gün süren bir kanamadan çok daha fazlasıdır. Vücudun hormonal sistemi, üreme sistemi, beslenme düzeni, stres düzeyi ve genel sağlık durumu hakkında bize çeşitli ipuçları verir.
Regl döngüsü genellikle ergenlik döneminde başlar ve menopozla birlikte sona erer. Ancak ‘her ay tam olarak 28 günde bir regl olmak’ zorunlu değildir. Döngü uzunluğu kişiden kişiye değişebildiği gibi aynı kişinin yaşamının farklı dönemlerinde de değişebilir. Önemli olan kişinin kendi olağan döngüsünü tanıması ve meydana gelen belirgin değişiklikleri fark edebilmesidir.
Regl nedir?
Her döngüde hormonların etkisiyle rahim, olası bir gebeliğe hazırlanır. Yumurtalıklardan birinde yumurta gelişir ve uygun koşullarda yumurtlama gerçekleşir. Gebelik oluşmazsa hormon düzeyleri değişir ve rahmin gebelik için hazırlanan iç tabakası parçalanarak vücuttan atılır. Bu kanama regl denir.
Yani regl olmak, vücudun ‘kirli kanı temizlemesi’ değildir. Regl kanı da ‘vücudun atması gereken zehirli veya kirli bir madde’ hiç değildir. Regl, gebelik oluşmadığında gerçekleşen doğal bir biyolojik süreçtir.
Her regl döngüsü aynı mı?
Hayır. Regl döngüsünün uzunluğu, kanama miktarı, kanamanın süresi ve yaşanan belirtiler kişiden kişiye değişebilir. Genel olarak 21 – 35 gün arasındaki döngüler yetişkinler için normal kabul edilebilir. Ergenlik döneminde ise döngüler daha düzensiz olabilir.
Aynı kişinin dahi her zaman aynı şekilde regl olması beklenmez. Bir dönem daha ağrılı, başka bir dönem daha hafif bir regl yaşanabilir. Stres, uyku düzenindeki değişiklikler, beslenme, yoğun egzersiz, hastalıklar ve hormonal değişiklikler döngüyü etkileyebilir.
Bu nedenle ‘benim reglim arkadaşımınki gibi değil, demek ki bir sorun var’ düşüncesi doğru değildir. Regl deneyiminin kişiden kişiye değişmesi oldukça olağandır.
Regl ağrısı normal mi?
Regl döneminde rahmin kasılması nedeniyle alt karında ve belde ağrı yaşanabilir. Bu ağrıya baş ağrısı, memelerde hassasiyet, şişkinlik, yorgunluk, mide – bağırsak sorunları ve ruh halinde değişiklikler de eşlik edebilir. Ancak burada önemli bir ayrım yapmak gerekir. Regl döneminde ağrı yaşanması yaygın olabilir ama dayanılmaz ağrı yaşamak ‘katlanılması gereken normal bir durum’ değildir.
Kişinin günlük yaşamını, okulunu, işini veya sosyal hayatını etkileyen; ağrı kesicilere (doktor önerisiyle verilen) rağmen geçmeyen ya da zamanla şiddetlenen ağrılar değerlendirilmelidir. Endometriozis, adenomyozis veya bazı jinekolojik durumlar yoğun regl ağrısı nedenleri arasında yer alabilir. Bu nedenle ‘regl oluyorsan ağrı çekmen normal’ demek yerine, ‘ağrın yaşamını etkiliyorsa bunun bir nedeni olabilir’ demek çok daha doğru ve kapsayıcıdır.
Regl öncesi ruh hali değişebilir mi?
Evet. Regl öncesinde hormon düzeyindeki değişiklikler bazı kişilerde ruh hali üzerinde etkili olabilir. Sinirlilik, hassasiyet, ağlama isteği, odaklanma güçlüğü, iştah değişiklikleri veya daha fazla yorgunluk yaşanabilir. Bu belirtiler bazı kişilerde hafifken bazı kişilerde günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyebilir.
Burada da regl olan kişilerin yaşadığı duyguları küçümsememek gerekir. ‘Regl olduğum için böyle davranıyorsun’ şeklindeki ifadeler kişinin yaşadığı duyguları geçersizleştirebilir. Regl döngüsü ruh halini etkileyebilir ancak kişinin bütün duygularını hormonlarla açıklamak da doğru değildir.
Regl ürünleri
Ped, tampon, menstrual kap ve disk, regl külodu gibi farklı regl ürünleri bulunmaktadır. Hangi ürünün kullanılacağı tamamen kişinin tercihine, bedenine, yaşam tarzına ve kendini rahat hissetmesine bağlıdır.
Bir ürünün diğerinden ‘daha kadınsı’, ‘daha temiz’ veya ‘daha doğru’ olduğu düşüncesi gereksizdir. Önemli olan kullanılan ürünün güvenli, hijyenik ve kişinin ihtiyacına uygun olmasıdır.
Özellikle tampon ve menstrual kap gibi vajina içerisinde yerleştirilen ürünlerde kullanım talimatlarına uyulması ve önerilen süreden daha uzun süre kullanılmaması önemlidir. Kullanılan ürün ne olursa olsun, kişi kendisini rahat ve güvende hissetmelidir.
Regl Olmak Utanılacak Bir Şey Değil!
Belki de regl hakkında konuşurken en çok değiştirmemiz gereken şeylerden biri dilimizdir. ‘Regl oldum’ demek yerine ‘hasta oldum’, ped isterken bunu gizlemeye çalışmak, regl kanamasından utanmak veya regl ürünlerini gazete kağıdına sararak taşımak zorunda hissetmek. Bunların tamamı regl etrafında oluşturduğumuz toplumsal utançla ilgilidir.
Oysa regl, insan bedeninin doğal işleyişinin bir parçasıdır. Regl olan herkes kadın değildir; regl deneyimi kadınlarla sınırlı değildir. Bazı kadınlar regl olmayabilir, bazı trans erkekler ve nonbinary kişiler regl olabilir. Bu nedenle regl hakkında konuşurken yalnızca kadınların yaşadığı bir durum şeklinde tanımlamak yerine, regl deneyiminin çeşitli bedenlerde ve kimliklerde çeşitli şekillerde yaşanabileceğini kabul etmek önemlidir.
Regl takibi neden önemli?
Regl tarihini, kanama süresini ve eşlik eden belirtileri takip etmek kişinin bedenini tanımasına yardımcı olur. Bunun için telefon uygulamaları, takvimler veya basit bir not defteri kullanılabilir. Özellikle daha önce düzenli olan döngünün belirgin şekilde değişmesi, uzun süre regl olmama, normalden çok daha yoğun kanama, ara kanamalar veya günlük yaşamı etkileyen şiddetli ağrı gibi durumlarda bir sağlık profesyoneline başvurmak önemlidir. Çünkü regl yalnızca ‘ayda birkaç gün yaşanan kanama’ değildir. Bedenin gönderdiği mesajlardan biridir.
Ve belki de regl hakkında öğrenmemiz gereken en önemli şey; regl utanılması, saklanması veya küçümsenmesi gereken bir durum değil anlaşılması gereken doğal bir beden sürecidir.
Bedenimizi tanımak, onun nasıl değiştiğini gözlemlemek ve olağandışı bir durum olduğunda yardım istemek, kendi sağlığımızla kurduğumuz ilişkinin önemli bir parçasıdır. Regl hakkında konuşmak da bunun ilk adımıdır.