Pazartesi günü Brent petrolün varil fiyatı %6,4’lük bir artışla 77,57 dolara yükselirken, günün ilk saatlerinde kısa süreliğine 82 dolar seviyesinin üzerini test etti.
ABD ham petrolü ise %6,2 değer kazanarak 71,17 dolardan işlem gördü. Yatırımcıların riskten kaçarak güvenli limanlara yönelmesiyle birlikte altın fiyatları da %1,6 oranında artış göstererek onsu 5.390 dolar seviyesine kadar yükseldi.
Bölgesel ve operasyonların kapsamı
Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’in İran’a yönelik gerçekleştirdiği askeri operasyonlar hız kesmeden devam ederken, İran’ın bölge genelindeki füze saldırılarıyla karşılık vermesi çatışmanın komşu ülkelere sıçrama riskini artırdı. Karşılıklı saldırılar, küresel enerji arzının kalbi olan bölgedeki istikrarı ciddi şekilde tehdit ediyor.
ABD Başkanı Donald Trump, konuya ilişkin yaptığı açıklamalarda çatışmaların dört hafta daha sürebileceğine işaret ederek, belirlenen hedeflere ulaşılana kadar saldırıların süreceği mesajını verdi. Bu açıklamalar, piyasalardaki belirsizliği derinleştirirken çatışmanın kısa sürede sona ermeyeceği beklentisini güçlendirdi.
Hürmüz Boğazı’nda sevkiyat durma noktasında
Küresel deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin yaklaşık %20’sinin ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) beşte birinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nda trafik felç oldu. Bölgedeki güvenlik riskleri ve gemilerin sigorta temin edememesi nedeniyle tankerlerin boğazın her iki yakasında beklediği gözlemleniyor.
Rystad Energy jeopolitik analiz birimi, Hürmüz Boğazı’ndaki fiili duraksamanın günlük 15 milyon varil ham petrolün piyasaya ulaşmasını engellediğini bildirdi. Analistler, bölgede hızlı bir de-eskalasyon (gerilimi düşürme) sinyali gelmedikçe petrol fiyatlarındaki yukarı yönlü baskının devam edeceğini öngörüyor.
Küresel enflasyon ve talep üzerindeki etkiler
Petrol fiyatlarındaki kalıcı yükselişin, küresel çapta enflasyon baskısını yeniden tetiklemesinden ve ekonomik toparlanma sürecini sekteye uğratmasından endişe ediliyor. Enerji maliyetlerindeki artış, işletmeler ve tüketiciler üzerinde ek bir vergi yükü oluşturarak küresel talebi düşürme riski taşıyor.
OPEC+ grubu, geçtiğimiz Pazar günü Nisan ayı için günlük 206 bin varillik sembolik bir üretim artışı kararı alsa da, bölgedeki lojistik sorunlar nedeniyle bu arzın piyasaya ulaştırılması zor görünüyor. Wood Mackenzie uzmanları, mevcut tabloyu petrol fiyatlarının %300 arttığı 1970’lerdeki petrol ambargosu dönemine benzetiyor.
Para birimleri ve borsa endekslerinde son durum
Enerji fiyatlarındaki artış ve jeopolitik riskler, küresel borsa endekslerinde kayıplara yol açarken para birimleri üzerinde de farklı etkiler yarattı. Enerji ithalatçısı ülkelerin para birimleri değer kaybederken, net enerji ihracatçısı olan ABD’nin para birimi dolar, güvenli liman talebiyle güç kazandı.
Yüksek enerji maliyetlerinin tüketici harcamalarını kısıtlama ihtimali borsa yatırımcılarını tedirgin ederken, piyasalar tamamen Orta Doğu’dan gelecek askeri ve siyasi haberlere kilitlenmiş durumda. Uzmanlar, arz güvenliği sağlanana kadar piyasalardaki bu kırılgan yapının süreceğini belirtiyor.