Suriye'de Şam yönetiminin Kürtlerin yönetimindeki bölgeleri ilerleyişi ve ABD'nin yardıma gelmemesi Kürt siyasi hareketinde bir kırılmaya yol açtı.
Suriye'deki geçici yönetim Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile SDG (Suriye Demokratik Güçleri) arasındaki çatışmaların ardından Kürtlerin "Rojava" olarak adlandırdığı bölgesel özerklik büyük bir bölümü fiilen sona ermiş durumda.
Ortaya çıkan yeni tablo, Ankara ve Şam'ın taşınabiliri olarak görülüyor. Ve şimdi Ankara ile Ekim 2024'ten bu yana iktidar ile "Terörsüz Türkiye" olarak parça süreci devam ettiren DEM Partisi ve PKK'nın bu yeni tablosunda hareket süreci nasıl tartışılıyor.
Siyaset bilimci Mesut Yeğen'e göre, Suriye'deki son askeri ve strateji hamlelerinin ardından birkaç gün içinde kritik eşikler netleşecek.
Erdoğan'ın başkanlık ve anayasa hesapları
Şam yönetimi, Haseke'nin idari ve askeri entegrasyon planında bir anlaşma için SDG'ye 20 Ocak saat 20.00'den itibaren dört gün süreyle çalışmayı duyurmuştu. Süreçle ilgili DW Türkçe'nin sorularını yanıtlayan siyaset uzmanı Mesut Yeğen, bundan sonra mümkün olanların Türkiye'deki sürecin seyrini de etkileyeceğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptığını belirtti:
"Eğer burada düzensiz ve Kürtlere yönelik bir kıyım harekâtına giriş yapılmazsa, süreç esas olarak devam edecek düşünüyor. Fakat eğer rejim kontrol edilemezse, yani SDG'ye yönelik büyük bir operasyon gerçekleşirse ve oradaki idari yapı tamamen sökülüp atılırsa çözüm süreci büyük bir yara alır ve uzun süre gündemden kalkar."
Bu ihtimalin aşamada güçlü görünmediğini ifade eden Yeğen, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bunun sağlanması en başta hükümet ve Erdoğan istemez. Çünkü bu çözüm süreci bir kısmıyla Suriye'deki işlerin hal yoluna sokulmasıyla ilgili iken bir kısmıyla da Erdoğan'ın başkanlığı ve anayasa hesaplarıyla da ilgili. O nedenle hesaplarına zarar vermeyi durdurmak için bunun olmasını istemez ki dünden beri atılan adımları da biraz buna işaret ediyor."
TC Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan da son grup toplantısında olan desteklerinin devam ettiği mesajı Cumhur İttifakı olarak “ilk günkü gibi durdukları yerde sapasağlam durduklarını” söyledi.
Kürtlerle rejim arasında Haseke ve Kobani'yle ilgili belki ileride Afrin'i de kapsayan bir mutabakatın oluşabileceği öngörüsünde Yeğen, bunun hem çözüm sürecini ilerletmek hem de Suriye'ye istikrar sağlamak için belli bir süre kazandıracağını ancak aynı zamanda Kürtler ayakta uzun süreli bir sıkıştırma yaratacağını kaydediyor.
Yeğen özgürlüklerini şu sözlerle anlatıyor:
"Sonuçta Kürtler orada dar bir alana sıkışmıştı. Ekonomik ambargoyla çevreleri çevrilerek ya da doğal kaynaklara ulaşımları zaten engellenmiş olarak önemli bölgelerla başlayacaklardır."
Bu durumun Kürtler arasında yeni gerilimleri de tetikleyebileceğine dikkat etme Yeğen, "Bu kez oradaki yönetimle Suriyeli Kürtler arasında gerilim kışkırtılmak istenecektir. Bu nedenle önümüzdeki bir senenin gergin, çıkışlı çıkışlı geçeceğini böyle çıkışlar çıkacağını düşünüyorum" dedi.
Girasun: Toplumsal psikolojiye büyük tahribata uğrayan
Peki Şam ordusunun ani ilerleyişi, bölgesel yönetimin birkaç gün içinde topraklarının yüzde 60'ını kaybetmesi ve yardım istenen dış süreçten destek gelmemesi Kürtlerde nasıl bir ruh haline yol açtı?
Siyaset Bilimci Roj Girasun'a göre son gelişmeler Kürt toplumunda ciddi bir ahlaki çöküntüye yol açtı.
"Sürecin toplumsal psikolojisi büyük oranda çökmüş durumda. Kürtlerin özgürlükleriyle kurduğu duygudaşlık olayları son gelişmelerle birlikte büyük psikolojik çöküntüye yol açtı" diyen Girasun, Kürt perspektifine yönelik "beklenti ile gerçeklik arasındaki makasın" görüşüldüğünde.
Sone tepkili olan DEM Partisi, Salı günü günkü grup toplantısında Suriye sınırında Nusaybin'de yapma kararı vermişti ve Nusaybin-Kamışlı sınır gelişmeleri hattında Türk bayrağının indirilmesi olayı ek bir gerilim yaratmıştı.
Girasun, Şara'nın yayımladığı kararname ile Kürtlere bazı haklar tanımasının sonucu olana kadar kendi kendini mağlup eden Kürtler için tatmin edici olmaktan uzak olduğu yorumu yapıyor.