Gıprızlıca gonuşan Gıprızlılar’ın, TC’nin gendi kurumları veya onnara ba’lı işbirligciler tarafından basgı altına alınmasını üş döneme ayırabilirig. Bu dönemleri kategorize ederkana, şiddetin türü, şidded uygulayıcısı aygıdların yapısı ve uygulandıgları dönemin konjegdürüne bakarag ayırmaya çalışdım. Bunnarı yaparkana içünden geşdiyimiz üşüncü garanlıg döneme zemin yaradmaya çalışdım. Bu dönemin diyer dönemlerinan ba’lantılı oldu’una vurgu yabmaya çalışdım. Birinci dönemde garşımıza özelliynan TMT çıgmagdadır. İkinci dönemde Türk derin devleti, üşüncü dönemde isa Türkiya’dakı rejimin reforme edilmesiynan Milli İstigbarad Teşkilatı ve Sivil idarenin koordineli bir şekilde uyguladı’ı basgı araşlarıynan garşı garşıya galmagdayıg. Dönemler arası basgılar ve tehdidler devam edmegdedir. Bu taha detaylı bir yazının konusudur.
1.Garanlıg Dönem (1958-1967)
Gıprızlılar’ın birinci garanlıg dönemi 1958-1967 arasındadır. 1 Mayıs 1958’de Lefkoşa Türk Eğitim-Spor Kulübü (TEK) basılarak yağma edildi (An, 2019, syf.17). Dönemin başlangıcı ilg saldırı oldu’u içün 1 Mayıs 1958’dir. Arkasından seri cinayedler işlenmeye başlanır. TMT’nin önemli tetigcilerinden Alpay Mustafa 22 Ocak 1967 tarihinde öldürülür (Halluma, 2017, syf.100). Alpay dönemin Bayragdarı tarafından öldürüldü’ü iddia edilereg bu dönem kapanır. Bu dönem içünde politig olan veya olmayan insannarımız TMT ve TMT’nin uzantıları tarafından öldürülür, sürgüne gider, susdurulur, dayag yer, sendikalarından istifa eder. Türg derin devletinin Gıprız’da yürüddüyü politikanın silahlı örgütü olarag faaliyed gösderen üsd kademelerinde sadece Türkiyalı komandannarın oldu’u bir teşkiladdır Türk Mukavamet Teşkilatı (TMT). TMT’nın yani Türkiya’nın cemaatımıza dayaddı’ı çızgının dışında galan, galmag isdeyen herkeş öldürülür, dövülür, sürgüne gönderilir, sendikalarından isdifa eddirilir. Bu 9 yıllıg dönem cemaatımız içün korkunç bir dönemdir. Herkeş susdurulur ve Türkiya’ya itaad edeceg şekilde disipline edilir. 1963 yılından soğra herkeş müdahid olur. Toblum emir komuta zincirinin içünde, militarize edilereg, itaadkar bir toblum yapısa dönüşdürülür. 1967-1985 yılları arası herşey güllüg gülisdanlıg deyildir. Bu ara dönemde da özelliynan siyasilermiz tehdid edilmeye devam edilir. 1968 Hakim Mehmet Zeka Bey, 1973 Dr. Fazıl Küçük, Avgad Ahmet Mithat Berberoğlu tehdid edilir. 1981 sömürge parlementosunda temsiliyeti olan siyasilermizin Ankara’ya çağrılıb tehdid edilmesi, 1983 KKTC devletinin ilanına garşı olan siyasilermizin tehdid edilmesi gibi olaylar yaşanmagdadır.
2.Garanlıg Dönem (1985-2004)
1985 yılında Türkiya’nın resmi politikasına garşı ilg gonuşmayı sömürge parlementosunda Denktaş’ın ovlu Raif Denktaş yapar. Raif, Türkiya’nın politikalarına garşı muhalif bir pozisyon alır. Aralık 1985 yılında Raif faili meşhur bir araba kazasında öldürülür. Gıprızlıların 2. Garanlıg dönemi Raif’in öldürülmesiynan 1985 yılında başlar. Raif’in gardaşı, Denktaş beyin gızı Ender Denktaş abisi Raif’in 1985’teki ölümünün kaza oldu’una inanmadı’ını söyler. Cematımızın öne gelen aşırı milliyetçilerinden Aydın Akkurt’un her şeyi bildi’ini ifade eder. Aydın beyi bildiglerni açıglaması ça’rısında bulunur (“Rauf Denktaş’ın kızı:” 2021). Bu dönem 6 Mayıs 2004 Kıbrıs gazeddasının bombalanmasıynan son bulur ("BOMBALAR…" 2011) 19 yıllıg süre içünde faili meşhur cinayedler, bombalama, gurşunlama, molotof kokteyli adma gibi cemaatımıza yönelig Türg derin devleti tarafından çeşidli saldırılar gerçegleşir. 50’ye yakın bombalama eylemi gerçegleşir. Sağcısından solcusuna gadar, Türg derin devleti tarafından insannarımız çeşidli sisdematig saldırılara maruz galır. Yukarıda da deyindiyim gibin 2004-2018 arası Türkiya’nın cemaatımız üzerinde basgılarnın ve müdahalelerinin biddiyi anlamına gelmez. ÖRP partisinin gurulması, dini eyitim içün çocuglarımızın Türkiya’ya gönderilmesi, din eyitiminin zorunlu hale gelmesi gibin olaylar yaşanmagdadır. Bu ara dönemlerde yaşanılannarnan ilgili “Türk Kolonyalizmi, Seçimler ve Yabancılaşma” başlıglı yazım egsig bilgiler içersa da meraglı okuyucu bu yazıya bakabilir (Karapaşaoğlu, 2022).
3.Garanlıg Dönem (2018- )
Gıprızlıca gonuşan Gıprızlıların üşüncü garanlıg dönemi 22 Ocak 2018 yılında Avrupa gazeddasına bizzad TC Cumhurbaşganı Recep Tayyip Erdoğan’ın buraşdakı yerleşiglere emir vermesi, onnarın organize bir şekilde gazeddaya saldırmasıynan başlar. Bu dönemin en böyüg özelliglerinden biri Türkiya’nın istigbarad teşkilatı olan MİT’in, ordunun siyasi-sivil otoritenin kontrolü altına geşmesidir. 15 Temmuz 2016 Türkiya’dakı darbe girişiminden soğra MİT ve TSK’nın tamamen sivil otoritenin kontrolüne geşdiyini söyleyebilirig. En azından aradan geşen 10 yıl içünde herhangi bir gırılmanın oldu’u gözlenmemişdir. O yüzden 2018 tarihi bizler içün yenñi bir dönemin başladı’nın da gösdergesidir. 2018 yılında ilg defa herkesin gözleri önünde yerleşigler öncülüyünde bir gazeddaya gidlesel bir saldırı gerşegleşmişdir.
Bu saldırıdan soğra sisdematig olarag saldırılar gerşegleşmeye devam edmişdir. 2020 Cumhurbaşkanlı’ı seçimlerinde ciddi bir yıkım gerşegleşmişdir. Akıncı başda olmag üzere pütün çalışma arkadaşları MİT tarafından tehdid edilmişdir. Bu seçim sürecinde yaşanılannarnan ilgili dosdlarmız 43 sayfalıg bir rapor hazırlamışdır ("2020 Cumhurbaşkanlığı” 2021). Gazeddacılarmızdan Şener Levent ve Ayşemden Akın’a Türkiya’da davalar açılmışdır. UBP kurultayına müdahale edilib, Faiz Sucuoğlu kurultaydan geri çegdirilmişdir. Sucuoğlu’nun MİT tarafından evinden alınması, Esentepe’de aylesiynan trafik kazası geşirmesi gibi olaylar yaşanmışdır. UBP milletvekilleri TC elçisi Metin Feyzioğlu tarafından Villa Fırtınaya çağrılmış, tehdid edilmişdir. 2020 seçimlerinden soğra Türkiya’ya garşı muhalif söylemlerde bulunan insannarımız Türkiya tarafından Türkiya’nın milli güvenliyni tehdid eddiyi geregcesiynan Türkiya’ya girişleri yasaglanmışdır. Türkiya’dan özelliynan galeri sahiblerine yönelig silahlı saldırılar düzenlenmişdir. Güvenlig Guvvadlarnın şikayeti üzerine Ali Kişmir’in yargılanması, “Love Erdoğan” panolarına saldırdı’ı iddiasıynan, devletin elinde hişbir kanıd olmamasına ra’men yargılanan ve braad eden Sol Hareketteki dosdlarmıza açılan davalar ortaya çıgmışdır. Okullarmızda “Baş Örtüsü” müdahalesi gerşegleşmişdir. Külliye, milled bahçası, Yügseg mahkeme binası bu dönem içünde yapılmışdır. Detaylı bir araşdırmaynan bunnarı detaylandırmag mümkündür.
Bu üşüncü dönemin içünde sosyal medyaynan ilgili diggad çekiçi olaylar yaşanmagdadır. Bunnardan birincisi hökümetin icraadlarına yönelig sosyal medyadan eleşdirilerde bulunan insannarımızın "Başbakanlıg bünyesinde guruldu'u iddia edilen "sosyal medya birimi" tarafından telefonunan aranarag "tutuglanacagları" yönünde tehdid edilmeleridir (Şenova 2026).
İkincisi da medyamıza sosyal medyada sisdematig bir saldırı düzenlenmegdedir. 10 medya kuruluşunun facebook ve instagram hesabları asgıya alındı. 20'ye yakın guruluşun geşmiş tarihli haberleri Hindistan merkezli "AiPlex" şirketi'nin şikayedleri üzerine galdırıldı. Böyle bir operasyonun gerşegleşmesi içün 150 bin dolar düzeyinde bir büdceye ihtiyac oldu'u iddia edilmegdedir. Galdırılan haberlerin iki ortag özelliyi oldu'u yönünde tesbidler var. Galdırılan haberler Fatma Ünal ve hayad bahalılı'ına garşı eylemlerde eylemcilere uygulanan polis şiddediynan ilişgili olmasıdır (Şenova, Özdağ 2026). Haberlerdeki bu ortag iki özellig da bizi Türkiya ba’lantısına götürmegdedir. Fatma hanım Ünal Üstel’in en böyüg desdegcisidir. Üstel hökümetinin arkasında da Türkiya hökümeti bulunmagda, hökümeti TC ayagda dudmagdadır. Cevdet Yılmaz’da hökümetin arkasında olduglarnı süregli olarag dile getirmegdedir. Yaşanan şidded olaylarına dair foto’rafların galdırılması, Türkiya’ya ba’lı olan polisin imajıynan ilgilidir.
Bunun yanında bu gadar guvvadlı bir şekilde bu gadar çog medya guruluşunun Hindistan merkezli bir şirked tarafından saldırıya u’raması “milli güvenlig” problemi deyildir? MİT dünyanın en böyüg, güşlü isdigbarad teşkiladlarından biridir. Her ikide bir KKTC’nin, Kıbrıs Türkler’nin güvenliyinden bahseden Türg yedgililer içün bu bir güvenlig zaafiyeti deyildir? Bu saldırılar Kıbrıs Cumhuriyeti merkezli bir şirkedden gelseydi ne olacagdı? Böyün gonuşmayan birçog gişi hangi yönde açıglamalar yapacadı? Biz bunnarı eyi bilmeyig? MİT Hindistan isdigbarad teşkilatıynan bu işi çözemezdi? MİT bu işi yabdırannarı bulamazdı? Gıprız’ın kuzeyinden telefonnarmız dinnenmez? MİT ajanları heryerde deyildir? Kimin kimiynan ba’lantısı oldu’u MİT kontrolünde ve denetiminde deyildir? Elbedda öyledir. Gökyüzünde uçan guşların sayısı bile bu güccücüg adada MİT tarafından kontrol edilmegdedir. Peki bu saldırılar çözülmezsa neçün çözülmez, bu saldırıları yabdırannar tesbid edilmezsa neçün edilmez, sorularnı da sormag bizim haggımız deyildir? Libya’da, Suriye’de ciddi operasyonnar gerşegleşdiren MİT bu sorunu mu çözemeyceg? Buna inanmamızı nasıl beglersiñiz?
Bu saldırıların en böyüg ortag özelliyi “Facebook” üzerinden gerşegleşmesidir. Cemaatımız özelliynan “facebook” gullanmagdadır. Gazeddalarmız haberlerni bu sosyal medya pladformu üzerinden yabmagda, insannarmız tebgilerni bu pladform üzerinden belirdmegdedir. “Kamuoyu” facebook üzerinden oluşmagdadır. Muhalifler facebook üzerinden örgüdlenmegdedir. Sanırım en kilid nogdalardan birisi budur. Bu eylemlerin sonucunda sanal ortamda oluşan “kamuoyu” bitirilmeg isdenmegdedir. Neçün bitirilmeg isdenmegdedir? Hayad bahalılı’nın ötesinde bizi yenñi bir dönem mi beglemegdedir? Kıbrıs Türk Devleti’nin guruluş aşamalarından biri bu yenñi basgı araşlarından biridir? Bu süreş devam edmegdedir. Neler olub biteceyini heb beraber göreceyig. Basgı araşları sınıf, mülkiyed, yapı deyişimlerinde ortaya çıgmagdadır.
Gıprızlılar 1958’den bu yana sisdematig olarag Türkiya tarafından susdurulmag isdenmegdedir. Gıprızlıların Türkiya’ya biad edmesi isdenmegdir. Gücucug bir cemaad olmamıza ra’men insannarımız Türkiya’nın dayaddı’ı politikalara direnmegde, itaad edmeyen kadrolar yetiştirmegdedir.
Nod: Yazının seslendirilmiş halinin linki; https://youtu.be/ueHVrSpZNPk
Gaynag
1-An, A. (2019). TMT’nin Kurbanları. Baranga Publications. Lefkoşa.
2-"BOMBALAR…" Yenidüzen. 1 Ocak 2011. https://www.yeniduzen.com/bombalar-23635h.htm#:~:text=KIBRIS%20Medya%20Grubu%20da%206%20May%C4%B1s%202004'te,%22Avrupa%22%20gazetesi%20de%20iki%20kez%20pay%C4%B1n%C4%B1%20ald%C4%B1.
3-Halluma, R. (2017). Faili Meçhul!. Galeri Kültür Yayınları. Lefkoşa.
4-"2020 Cumhurbaşkanlığı Seçimlerine Müdahale Raporu". Yenidüzen. 10 Haziran 2021. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://d.yeniduzen.com/file/2020-cumhurbaa-kanlaa-a-seaimlerine-madahale-raporu-compressed.pdf
5-Karapaşaoğlu, Halil. 2022. “Türk Kolonyalizmi, Seçimler ve Yabancılaşma”. Yenidüzen. https://www.yeniduzen.com/turk-kolonyalizmi-secimler-ve-yabancilasma-148837h.htm
6-“Rauf Denktaş’ın kızı: ‘Abimin ölümünün kaza olduğuna hiçbir zaman inanmadım’.” Serbestiyet. 27 Mayıs 2021. https://serbestiyet.com/haberler/rauf-denktasin-kizi-abimin-olumunun-kaza-olduguna-hicbir-zaman-inanmadim-60884/
7-Şenova, Ertuğrul. 2026. “Eleştirirsen tutuklanırsın”. Yenidüzen. https://www.yeniduzen.com/service/amp/elestirirsen-tutuklanirsin-194165h.htm
8-Şenova, Ertuğrul. Özdağ, Mert. 2026. “Herkesin cevabını merak ettiği soru: Kim yaptı?”. Yenidüzen. https://www.yeniduzen.com/herkesin-cevabini-merak-ettigi-soru-kim-yapti-194164h.htm