Recep DAL
Merkezi Cezaevi’ndeki bir mahkûm veya tutuklunun aylık yemek maliyetinin ‘devlete’ 64 bin 500 TL’ye ulaşması kamuoyunda infial yaratırken, YENİDÜZEN, cezaevine gönderilen yemeklerin ihale sürecine ilişkin Sayıştay raporuna ulaştı.
Raporda ortaya konan bulgular, sorunun yalnızca yemek maliyetinin asgari ücretin üzerine çıkmasıyla sınırlı kalmadığını, iki buçuk yıla yayılan bir usulsüzlük zinciri olduğunu ortaya koydu.
Sayıştay Başkanlığı’nın yürüttüğü incelemelere göre, cezaevinin yemek ihtiyacı için iki buçuk yıldır hiçbir yasal ihaleye çıkılmadı.
Bu süreç zarfında yemek hizmeti, usulsüz bir şekilde ihalesiz olarak PGC Catering Co. Ltd. isimli şirketten alınmaya devam etti.
Raporda, tek bir öğün yemek bedelinin hayat pahalılığı oranında sürekli olarak artırılmasının, maliyetlerin bu denli fahiş seviyelere tırmanmasındaki temel etken olduğu vurgulandı.
Asgari ücreti hayat pahalılığı oranında artırmayan, tarihi bütçe açığıyla “mücadele” adı altında kamu maaşlarında dahi kesintiye gitmeye hazırlanan hükümetin, ihalesiz yemek alım ücertine yönelik artışı iki buçuk yıldır ısrarla sürdürmesi ise dikkat çekti.
Sayıştay raporunda yer alan hesaplamalara göre, ihalesiz uygulamadan doğan fiyat farkı nedeniyle devlet, her bir mahkûm için günlük 73.73 TL fazladan ödeme yapıyor. Bu usulsüz fiyat farkının kamu maliyesine yüklediği yıllık toplam zarar ise yaklaşık 23 milyon TL’ye ulaşıyor.
Ortaya çıkan bu devasa kamu zararına rağmen yeni bir ihalenin açılmaması ve PGC Catering Co. Ltd.’nin faaliyetlerinin kesintisiz şekilde fonlanmaya devam etmesi, ilgili şirket ile hükümet kanadı arasındaki ilişkileri sorgulanır hale getirdi.
Skandalın hukuki boyutu ise 2024 yılının Haziran ayında açılan ihale süreciyle daha da derinleşti.
Söz konusu tarihte açılan ve yine aynı şirketin kazandığı ihale, rakip firmanın itirazı üzerine Rekabet Kurulu tarafından iptal edildi.
Rekabet Kurulu’nun ihaleyi iptal etmesine ve yasal sürecin yeniden başlatılması yönünde resmi karar üretmesine rağmen, bu karar idare tarafından tamamen görmezden gelindi.
Kurul kararına aykırı olarak yeni bir ihale açılmadığı gibi, hukuku çiğneyen uygulamaya karşı hiçbir yaptırım da devreye sokulmadı.
PGC Catering Co. Ltd., iptal kararına rağmen cezaevine yemek tedarik etmeyi o tarihten bu yana kesintisiz olarak sürdürdü.
Merkezi Cezaevi’nde ihalesiz yemek hizmeti skandalı!
Merkezi Cezaevi’nde yıllardır sürdürülen “taşımalı yemek hizmeti” uygulaması, Sayıştay raporuyla birlikte kamu maliyesi açısından devasa bir skandala dönüştü. YENİDÜZEN’in ulaştığı 8 Nisan 2026 tarihli Sayıştay raporunda, PGC Catering Co. Ltd.’nin cezaevindeki yemek hizmetini yaklaşık 2 buçuk yıldır ihalesiz ve sözleşmesiz şekilde sürdürdüğü ortaya konuldu.
Kamuoyunda infial yaratan yemek maliyetleri ise daha önce Kıbrıs Türk Amme Memurları Sendikası (KTAMS) Başkanı Güven Bengihan tarafından açıklanmıştı. Bengihan, Merkezi Cezaevi’nde her bir mahkum için günlük 3 öğün yemek adına 2 bin 150 TL, aylık ise 64 bin 500 TL harcama yapıldığını duyurmuştu. Ortaya çıkan rakamlar, cezaevindeki bir mahkumun aylık yemek giderinin, net 52 bin 738 TL olan asgari ücretin bile üzerine çıkması nedeniyle büyük tepkiyle karşılanmış, devlet kaynaklarının kimler için ve nasıl kullanıldığı sorusunu yeniden gündeme taşımıştı.
Sayıştay Başkanı Osman Korahan’ın imzası bulunan ve Maliye Bakanı Özdemir Berova’ya yöneltilen raporda yer alan tespitler bu yüksek rakamların ardında yatan acı gerçeği gözer önüne serdi. Rapora göre Merkezi Cezaevi Müdürlüğü ile PGC Catering Co. Ltd. arasında 23 Haziran 2023 tarihinde imzalanan sözleşme, yalnızca 31 Aralık 2023 tarihine kadar geçerliydi. Sözleşmede en fazla 3 aylık uzatma öngörülmesine rağmen yeni ihale yapılmadı, yeni sözleşme imzalanmadı ve başlangıçta 495 TL olarak belirlenen birim fiyatın, açıklanan brüt asgari ücretler arasındaki fark oranı gerekçe gösterilerek orantısız şekilde sürekli artırılmasıyla süreç bugüne kadar taşındı.
Sözleşme bitti, ödemeler katlandı
Raporda yer alan bilgilere göre, Merkezi Cezaevi Müdürlüğü ile PGC Catering Co. Ltd. arasında 23 Haziran 2023 tarihinde “Taşımalı Yemek Alımı Hizmeti” sözleşmesi imzalandı. İlgili şirket, ihaleyi 495 TL birim fiyat üzerinden kazandı ve sözleşmenin geçerlilik süresi 31 Aralık 2023 olarak belirlendi.
Ancak sözleşmede açık şekilde yer alan “en fazla 3 ay uzatma” hükmüne rağmen süreç tamamen farklı bir boyuta taşındı. Yeni ihale yapılmadı, yeni sözleşme imzalanmadı. Buna rağmen aynı şirket hizmet vermeyi sürdürdü.
Daha da dikkat çekici olan ise Maliye Bakanlığı’nın yayımladığı genelgeler üzerinden fiyatların sürekli artırılması oldu. Asgari ücret farkları gerekçe gösterilerek 495 TL olan birim fiyat, kümülatif şekilde yükseltildi. Sayıştay raporuna göre şirket, bazı dönemlerde cezaevine verdiği yemek hizmeti için bin 6 TL üzerinden fatura kesti.
Ortaya çıkan fark ise kamu zararını büyüttü. Raporda, yalnızca bu fiyat farkı nedeniyle devletin her mahkum için günlük 73.73 TL fazla ödeme yaptığı, bunun yıllık toplamının ise yaklaşık 23 milyon TL’ye ulaştığı vurgulandı.
Kamu kaynağı bir şirketin kasasına aktarıldı
Sayıştay raporunda yer alan rakamlar, meselenin boyutunu daha da çarpıcı hale getirdi.
Buna göre; Maliye Bakanlığı tarafından 2023 Haziran – 2024 Mayıs dönemi için 37 milyon 945 bin 894 TL, 2024 Haziran – 2024 Aralık aylarını kapsayan süreç için 232 milyon 915 bin 837 TL, 2025 yılı için ise yaklaşık 594 milyon TL ödenek bloke edildi.
Kamu maliyesinden çıkan toplam tutarın ulaştığı seviyeler, “kim denetledi, kim onay verdi, neden yeni ihale yapılmadı?” sorularını beraberinde getirdi.
Rekabet Kurulu iptal etti, hükümet görmezden geldi
Skandalın en dikkat çekici başlıklarından biri de 2024 yılında yapılan yeni ihale süreci oldu.
Rapora göre Merkezi İhale Komisyonu’nun 21 Haziran 2024 tarihli kararıyla açılan ihaleyi yine PGC Catering Co. Ltd. kazandı. Bu kez teklif edilen birim fiyatı 933 TL oldu.
Ancak ihaleye katılan başka bir şirket olan Mavikalem Ticaret Şirketi Ltd., süreci Rekabet Kurulu’na taşıdı. Yapılan inceleme sonucunda ihale dokümanlarında eksiklik tespit edildi ve Rekabet Kurulu ihalenin iptaline karar verdi. Üstelik kurul, yasal mevzuata uygun şekilde yeni ihale sürecinin başlatılması gerektiğini de açıkça ortaya koydu.
Fakat buna rağmen yeni ihale açılmadı. PGC Catering Co. Ltd. hizmet vermeye devam etti. Üstelik sözleşmesiz şekilde…
“Şirketin hiçbir sorumluluğu kalmadı”
Sayıştay raporundaki en kritik değerlendirmelerden biri de hukuki sorumluluk meselesi oldu.
Raporda, 31 Aralık 2023 itibarıyla sözleşmenin sona erdiği ve bu tarihten sonra şirketin şartname ile sözleşmeden doğan yükümlülüklerinin ortadan kalktığı belirtildi. Başka bir ifadeyle; cezaevine verilen hizmette oluşabilecek herhangi bir hata, aksaklık veya sorunda şirketin sorumlu tutulamayacağına dikkat çekildi.
Bu tespit, devletin milyonlarca liralık kamu hizmetini hiçbir hukuki güvence olmadan sürdürdüğünü gözler önüne serdi.
Vergi ve teminat detayı da raporda yer aldı
Raporda ayrıca ciddi mali kayıplara neden olan başka ayrıntılar da yer aldı.
Buna göre, 31 Aralık 2023 sonrasında yapılan ödemeler için yüzde 0.5 oranındaki damga pulu vergisinin alınmadığı, Kesin Teminat Mektubu bedelinin artırılmadığı, şirketin ihalesiz ve sözleşmesiz şekilde çalıştırılmasının kamu zararını daha da büyüttüğü ifade edildi.
Sayıştay, Merkezi İhale Komisyonu’nun “ivedilikle” yeni bir taşınmalı yemek ihalesine çıkması gerektiğini açık şekilde rapora yazdı.
Hükümet sessizliğini koruyor
Tüm bu bulgulara rağmen hükümet kanadından tek bir açıklama yapılmadı.
İçişleri Bakanlığı’na bağlı Merkezi Cezaevi’nde yaşanan ve Sayıştay raporuyla resmileşen skandala ilişkin ne siyasi sorumluluk üstlenen oldu ne de kamuoyunu tatmin edecek bir açıklama yapıldı.
Ortaya çıkan tablo, yalnızca bir ihale düzensizliği değil; kamu kaynaklarının denetimsiz şekilde belirli bir şirkete aktarılması iddialarını da güçlendirdi. PGC Catering Co. Ltd.’ye sağlanan ayrıcalığın hangi siyasi ve bürokratik ilişkiler sayesinde sürdürüldüğü ise kamuoyunda ciddi soru işaretleri yarattı.