“Türkiya'nın Somali'de ne işi var?” sorusunun cevabı “Türkiya’nın Gıprız’da ne işi var?” sorusunun cevabıynan aynidir. Gaybedilmiş Osmanlı tobraglarnın geri alınması yani isdirdad projesinin bir sonucu olarag ilg olarag Türkiya Gıprız’a geldi. Şindig da Somali’de koloni politikaları uygulamagdadır. Gıprızlılara deseñiz “Somalilernan çog ortag nogdamız var” size güler geşerler. Gıprızlılar gendilerni “beyaz adam” zanneder. Gıprızlılar, sömürgeciliyin dibi oldu’unu, sömürgeleşdirilmiş toplumların belkim da en vahimlerinden biri olduglarnı hiş gabul edmezler. Farkında bile deyiller. Zannederler ki AB pasapordları ve İngiliz kolonyalizminin arttı’ı olmag gendilerni batı anlatısının bir parçası yapar.
Somali, Osmanlı İmparatorlu’u tarafından tamamı olmasa da bir kısmı 1555 yılında fededildi. Tam 16 yıl soğra 1571’de Osmanlı Gıprız’ı fededdi. Osmanlı Somali’de 361 yıl galdı. 1916’da Somali’yi terkeddi. 1571’de fededilen Gıprız 1878’de İngiliz’e kiralandı. 1914’de da resmen ada İngiliz kolonisi oldu. 307 yıl Osmanlı Gıprız’da galdı. Osmanlı Somali’yi tergedinca İngiliz, İtalyan ve Fıransız sömürgeciler Somali’yi sömürgeleşdirdi.
2011 yılında Somali’de ciddi bir kuraglıg padlag verir. Recep Tayyip Erdoğan bu kritig dönemde Somali’ye önemli bir ziyared gerşegleşdirir. Bu ziyared soğrası Türkiya Somali’ye 201 milyon ABD doları hibe eder. Somali’deki iç savaşdan dolayı kapanan TC elçiliyi, iç savaşdan soğra 1 Kasım 2011 tarihinde ilg defa Mogadişu’da açılır. Türkiya artıg Somali’dedir. Somali, Kızıl Deñizinan Hind okyanusunu birbirne ba'layan Aden körfezi üzerinde bulunmagda, Kızıl Deñiz ve Hind okyanusu içün ıstratejig bir öneme sahib olmagdadır.
Türkiya-Somali İlişgilernin Asgeri Boyutu
Türkiya’nın asgeri anlamda yabdı’ı önemli ıstratejig adım “TURKSOM Askerî Eğitim Üssü”dür. Türkiya Cumhuriyeti'nin yurd dışındakı eñ böyüg asgeri eyitim merkezi Somali'nin başkenti Mogadişu'da Eylül 2017’de aşıldı. TURKSOM Askerî Eğitim Üssü'nde Somali ordusuna subay, asdsubay ve uzman er yetişdirilmegdedir. Bu asgeri üssünde asgerlere Türgca eyitim da verilmegdedir. Bu asgeri üssün maliyeti 50 milyon ABD dolarıdır. Üs yaglaşıg 4 kilomedre kare böyüglüyündedir.
2026 yılında Somali Genelkurmay Başkanlı'ına asgeri eyitimini Türkiya'da tamamlamış General İbrahim Muhammed Mahmud atandı. Mahmud, Türkiya’da birçog üsd düzey asgeri eyitim aldı. (“Türkiye’de Eğitim” 2026). Somali ordusunun başına İbrahim Muhammed Mahmud’un Somali Cumhurbaşkanı Hassan Sheikh Mohamud tarafından atanması Somali ve Türkiya arasındakı asgeri ilişgilerin ne gadar derinleşdiyni gösdermegdedir. Somali Ordusunun üsd düzey komandoları olan Gorgor (Kartal) komandoları bizzad Türkiya'da Manisa ve Isparta'da eyitim görmegdedir. Türkiya'da eyitim görmüş ve çog eyi Türgca gonuşan böyün Cumhurbaşkanından soğra en fazla yedgiye sahib olan Meclis Başganı Abdülkadir Muhammed Nur (Meclis Başganı olmazdan evvel Somali Limanlar ve Deniz Ulaştırma Bakanı olarag görev yabmagdaydı) Türkiya'nın 25 binden fazla Somalili subay asdsubay asgeri eyiddiyni dile getirdi (Diş, 2026). Somali’deki muhalefed tarafından Muhammed Nur Türkiya’nın ajanı olarag suşlanmagda, Nur’un yügselişi Türkiya’nın bir projesi olarag görülmegdedir (Cuğ 2026).
2024 yılında Somali ve Türkiya arasında imzalanan andlaşmaynan, Somali ve Türkiya'nın birligde guraca'ı ortag bir deñiz guvvadları oluşduruldu ("Somali’nin denizleri” 2024). Bu Türg donanmasının şu an Somali’nin deñiz yedgi alanlarnın denetimini ve kondrolünü aldı’ını ve Somali donanmasını da Türkiya’nın kuraca’ı anlamına gelir. TCG Göksu, Bayraktar, Bartın ve Yüzbaşı Güngör harb gemileri Somali’ye gönderildi. Türkiya, Aden Körfezine kıyısı olan Laasgoray bölgesinde deñiz üssü gurma planları yabmagdadır. Aden Körfezin'deki bu üs çog ıstratejig bir öneme sahibdir. (“Türkiye Somali'de” 2026). Buradaki en böyüg krizlerden biri Laasgoray bölgesi sadece İzrail’in tanıdı’ı Somaliland’ın tobraglarında bulunmasıdır. Türkiya İzrail’inan sadece Orta Do’uda garşı garşıya deyil Somali’de da garşı garşıyadır. Türkiya ve İzrail arasındakı bu gerginlig Gıprız’da da ileriki süreşlerde tırmanacagdır.
Türkiya, Şubad 2026’da F-16 harb tayyarelerni, Akıncı SİHA ve T129 ATAK helikopterlerni Somali’deki asgeri üslere konuşlandırdı (Bakioğlu 2026). Resmi bir açıglama olmasa da Somali'de 5000 Türg asgerinin olaca'ı iddia edilmegdedir (Bekir 2025). Pütün bunnara eg olarag Türkiya Somali’de uzay üssü gurma gararı aldı. The Economist’de yer alan analize görem Türkiya uzaydakı varlı’ını arddırmag arzusu içündedir (Uren 2026). Türkiya tanglarıynan, diyer asgeri araşlarıynan, harb tayyareleriynan, harb gemileriynan, asgerleriynan hadda uzay üssüynan, Somali’yi deñizden, havadan ve garadan edgin kondrolü ve denetimine sogmuşdur. Somali üsdünden uzayda varlıg gösderme arzusu içündedir.
Türkiya-Somali İlişgilernin Sermaye Boyutu
Türkiya'nın yurd dışındakı ilg derin deñiz arama ve sondaj gemisi Çağrı Bey Somali deñizlerinde pedrol ve do'al gaz arama çalışmalarına başlamışdır (“Çağrı Bey” 2026). “Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ve OECD Nükleer Enerji Ajansı verilerine göre, Somali'de tahmini 10.200 ton uranyum rezervi bulunuyor; bunun yaklaşık 7.600 tonu ticari olarak geri kazanılabilir nitelikte” oldu’u ifade edilmegdedir. Somali'nin yer altındaki milyarlarca dolarlık uranyum ve kritik mineral rezervelerni ortaya çıkarmag içün Türkiya Somali’de maden çalışmalarna başlayacagdır (“Türkiye Somali'nin” 2026).
2025 yılında Türkiya ve Somali arasında bir andlaşma yapılmış SOMTURK adında bir şirked gurulmuşdur. Yapılan andlaşma gereyi Türk balıkçılık segdörü dünyanın eñ zengin balık rezervlerinden biri olan Somali sularına erişim imkânı sa’laycagdır. Türkiya’nın bu alandan ne gadar gelir elde edeceyi kamuya açıg gaynaglarda henüz belirtilmemişdir.
Mogadişu'daki ülkenin en böyüg limanı Albayrag Grubu tarafından işledilmegdedir. Metag Holding, Somali'nin ikinci en böyüg limanı olan Hobyo Limanı'nı 80 yıl boyunca işledecegdir. Türg şirketi Favori LLC, Somali'nin en böyüg tayyarealanı olan başkend Mogadişu'daki Aden Adde Uluslararası Havalimanını işledmegdedir. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, Somali’ynan hem gara hem de deñiz alanlarında hidrokarbon arama ve üretimi konusunda anlaşmalar yabdı. Türg şirkedleri Somali’de lojistig alanında faaliyedlerine başladı. Metag İnşaat / Metag Holding, TTN Construction / IBC-Arch International Construction, SomTurk Lift Construction, Paksa İnşaat İstanbul, İstanbul Mogadişu İnşaat, Daryeel Modern Industry Şti. gibin bir çog Türg şirketi Somali’de birçog alanda ticari faaliyedler yürüdmegdedir. Birleşmiş Milletler'in uluslararası ticaret veritabanı COMTRADE'e göre, Türkiya'nın Somali'ye ihracatı 2025 yılında 317,03 milyon ABD doları olarag gerçegleşdi (Trading Economics, 2026). Somali, 2024 verilerine göre Çin ve Hindistan’dan soğra en çog Türkiya’dan ithalad gerşegleşdirmegdedir (Statista 2026).
Somali-TİKA, Yunus Emre Enstütüsü, Türkiye Maarif Vakfı Okulları-Türk Kızılayı
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı, Somali Tarım Okulu bu okul taha soğra Zemzem Üniversitesi’ne dönüşdürüldü, Somali Anadolu Ziraat Fakültesi gibi eiyitim kurumlarnı gurmasının yanında tarım alanında Somali’de bir çog faaliyete desdeg vermegdedir. Bu okullarda yüzlerce Somalili eyitim almagdadır. Mogadişu'da bulunan Recep Tayyip Erdoğan Eğitim ve Araştırma Hastanesi TİKA tarafından 2015 yılında ülkenin en böyüg hasdanesi olarag açıldı. Türkiya’dan onlarca sa’lıg çalışanı bu hasdanede görev yabmagdadır. Bunun yanında TİKA sa’lıg alanında eyitim çalışmalarından dutun da tegnig aledlere gadar bir çog alanda Somali’ye yardımlarda bulunmuşdur.
TİKA Somali’de Sivil Havacılık Uygulamalı Eğitim Merkezi aşdı. Türkça sınıfları projeleri ile Somali’deki yetim çocuklara eğitim imkânı sunmagdadır. Şehit Ömer Halisdemir Türkçe Sınıfı, Somali polis çocukları yetimhanesinde aşıldı. TİKA Somali parlemento binasını yeniden inşa eddi. Somali’nin ilg Senato Binası ve Anayasa Binası TİKA tarafından hizmete açıldı. TİKA Somali’de onlarca su guyusu aşdı. Binlerce insana içilebilir su sa’ladı. Su da’ıtım şebekeleri inşa eddi. Yol yapımı, belediyelere ekibman desdeyi, Somali devled kurumlarnın güşlendirilmesi içün tegnig veya bilgi desdeyi gibin hayatın farglı alanlarında Somali’yi inşa edmegde, inşasına kadgı sunmagdadır.
Yunus Emre Enstütüsü sinema günnerinden, gelenegsel Türg okculu'u faaliyedlerine, okuma materyallerinin temin edilmesi, sergiler aşılmasına gadar Türg kültürünü yaymag adına Somali'de bir çog faaliyedlerde bulunmagdadır. Binlerce Somaliliye Türgca eyitimi vermegdedir. Yunus Emre Enstütüsü’nün girişimleriynan, 2018 yılında, bundan neredeysa 8 yıl evvel Somali'deki Bondhere Anaokulu Kız Yetimhanesinde, Türkça yabancı dil olarag eyitim müfredatına girdi. Yunus Emre Enstütüsü’nden yapılan açıglamaya görem hedefleri Somali’nin ulusal düzeyde eyitim müfredatına Türgça eyitimini zorunlu dil olarag sogmagdır. Bu yönde çalışmalar yürüdülmegdedir.
Türkiye Maarif Vakfı Okulları (TMV) Mogadişu’da iki, Hargeisa bölgesinde bir kampüsü bulunmagdadır. Yapılan açıglamaya göre TMV'den mezun olan talebelerin %80'i Türkiya'da üniversite eyitimi almagda, bu talebeler bakan, milledvekili olarag veya diyer alannarda kariyerlerine devam edmegdedir (Satti, Kavak 2025). Türk Kızılayı Somali'de çeşidli alannarda faaliyedlerni yürüdmegdedir. Günde 3500 gişiye sıcag yemeg da'tılmagdadır. İlg yardım eyitimi, kadın mahgumlara dikiş eyitimi, verilmegdedir. Ramazan ve Kurban bayramlarında binnernan gıda kolisi da’tılmagdadır.
Türkiya’nın yurddışında politika yürüden kurumlarnın hebsi Gıprız’ın kuzeyinde da aktifdir. Türkiya’nın sınırları dışında hem da en güşsüz oldu’u dönemde ilg fededilen tobrag parçası Gıprız’ın kuzeydir. Gıprız’ın kuzeyi Türg sömürgeciliynin labaratuarıdır. Somali’de yapılannarnan Gıprız’da yapılannar arasında benzerligler gördüñüz? Türkiya her şeyinan Somalidedir. Somali’de Türkiya’nın Afrika’dakı labratuarıdır. Türkiya’nın Somali’de ne işi vardır?
Yazının seslendirilmiş hali; https://youtu.be/tvHwwkxe2Go
Gaynag
1-Bakioğlu, Sinan. 2026. "Türkiye'nin Afrika'daki "Çelik Kubbesi": F-16, Akıncı SİHA ve T129 ATAK helikopterleri göreve başladı". GZT. https://www.gzt.com/dunya/turkiye-somaliye-neden-f-16-ve-siha-gonderdi-4014944
2-Bekir, Mahmud Ebu. 2025. “Somali'de Türk kuvvetlerinin konuşlandırılmasının askeri ve siyasi sonuçları”. Independent Türkçe. https://www.indyturk.com/node/757571/d%C3%BCnyadan-sesler/somalide-t%C3%BCrk-kuvvetlerinin-konu%C5%9Fland%C4%B1r%C4%B1lmas%C4%B1n%C4%B1n-askeri-ve-siyasi
3-Cuğ, Yalçın. 2026. “Muhalefet 'Türkiye ajanı' ilan etmişti: AKP'nin Mülkiyeli 'projesi' Somali'nin iki numaralı koltuğuna oturdu”. Sol Haber. https://haber.sol.org.tr/haber/muhalefet-turkiye-ajani-ilan-etmisti-akpnin-mulkiyeli-projesi-somalinin-iki-numarali
4-Çağrı Bey sondaj gemisi Somali'ye ulaştı. TRT HABER. 9 Nisan 2026. https://www.trthaber.com/haber/ekonomi/cagri-bey-sondaj-gemisi-somaliye-ulasti-940999.html
5-Diş, Atilla. 2026. “TÜRKSOM'da 25 binden fazla Somalili subay-astsubay eğitildi”. TR Savunma. https://trhabersavunma.com/turksomda-25-binden-fazla-somalili-subay-astsubay-egitildi
6-Satti, Ahmed. Kavak, Gökhan. 2025. Türkiye Maarif Vakfı Somali'de geleceğin nesillerini yetiştiriyor. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/egitim/turkiye-maarif-vakfi-somalide-gelecegin-nesillerini-yetistiriyor/3679754
7-Somali’nin denizleri 10 yıl Türk Donanması’na emanet. SavunmaSanayiST.com. 21 Şubat 2024. https://www.savunmasanayist.com/somalinin-denizleri-10-yil-turk-donanmasina-emanet/
8-Statista. 2026. Most important import partners of Somalia. Statista. https://www.statista.com/statistics/452266/most-important-import-partners-of-somalia/
9-Uren, Çagla. 2026. “Türkiye, Somali'de uzay limanı kuruyor: Neden Somali?”. Euro News. https://tr.euronews.com/next/2026/01/04/turkiye-somalide-uzay-limani-kuruyor-neden-somali
10-Trading Economics. 2026. Turkey exports to Somalia. https://tradingeconomics.com/turkey/exports/somalia
11-Türkiye Somali'nin 10 bin tonluk uranyumunu gün yüzüne çıkaracak!. Haber 7. 3 Haziran 2026. https://ekonomi.haber7.com/ekonomi/haber/3632748-turkiye-somalinin-10-bin-tonluk-uranyumunu-gun-yuzune-cikaracak
12-Türkiye’de Eğitim Görmüş General Somali Genelkurmay Başkanı Oldu. Stratejik Düşünce Enstütüsü. 30 Ocag 2026. https://www.sde.org.tr/haber/turkiye-de-egitim-gormus-general-somali-genelkurmay-baskani-oldu-haberi-62808
13-Türkiye Somali'de gücünü artırıyor: F-16'ların ardından, Türk donanması çıkarması. CNN TÜRK. 13 Şubad 2026. https://www.cnnturk.com/dunya/turkiye-somalide-gucunu-artiriyor-f-16larin-ardindan-turk-donanmasi-cikarmasi-2395517