Kıbrıs’ın biyolojik çeşitliliğine ışık tutan kapsamlı bir araştırma, adanın kelebek ve güve faunasının bugüne kadar sanılandan çok daha zengin olduğunu ortaya koyarak bilim dünyasında yankı uyandırdı. Uluslararası nitelik taşıyan araştırma, Kıbrıs’ın daha önce sanılandan çok daha zengin bir kelebek ve özellikle güve faunasına sahip olduğunu bilimsel verilerle ortaya koydu. Modern genetik yöntemler kullanılarak gerçekleştirilen çalışma kapsamında, adada 1.213 kelebek ve güve türü doğrulanırken; Kıbrıs için 100’ün üzerinde yeni tür, Avrupa’da ilk kez kaydedilen 10 tür ve dünya genelinde yalnızca Kıbrıs’ta bulunan çok sayıda endemik tür tespit edildi.
Insects dergisinde kapak olarak yayımlanan çalışma, Kıbrıs’ın Avrupa, Asya ve Afrika arasında bir biyolojik çeşitlilik köprüsü olduğunu bir kez daha gözler önüne sererken, dünyanın en iyi ilk 500 üniversitesi arasında yer alan Yakın Doğu Üniversitesi’nin uluslararası bilimsel üretime sağladığı katkıyı da güçlü biçimde ortaya koyuyor.
Altı ülkeden bilim insanları aynı çalışmada buluştu
Çalışma; Yakın Doğu Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Özge Özden ile birlikte Almanya, Avusturya, Finlandiya, Hollanda ve Kanada’dan alanında yetkin bilim insanlarının imzasını taşıyor. Araştırma ekibinde Peter Huemer, Erwin Rennwald, Ian Barton, Jari Junnilainen, Axel Hausmann, Erik J. van Nieukerken ve Paul D. N. Hebert yer aldı. Uzmanların moleküler biyoloji, klasik taksonomi ve biyolojik çeşitlilik alanlarındaki disiplinler arası iş birliği, çalışmanın bilimsel gücünü ve etki alanını önemli ölçüde artırdı.
Genetik verilerle en kapsamlı tür listesi oluşturuldu
Yirmi yılı aşkın saha çalışmasına dayanan araştırmada, özellikle gece aktif olan güvelerin tespit edilmesi amacıyla yapay ışık kaynaklarıyla sistematik örnekleme yapıldı. Çalışma kapsamında 1.859 DNA barkodu oluşturularak Kıbrıs Lepidoptera faunasının yaklaşık yarısı genetik olarak kayıt altına alındı. Genetik analizlerin morfolojik incelemeler ve literatür taramasıyla desteklenmesi sayesinde, ada için bugüne kadar hazırlanmış en güvenilir ve kapsamlı tür listesi ortaya kondu.
Araştırma, aynı zamanda bilimsel literatürde yer alan 158 tür kaydının yanlış teşhis olduğunu ortaya koyarken, 105 genetik grubun ise bilinen hiçbir türe atanamadığını gösterdi. Bu bulgular, Kıbrıs’ta henüz bilim dünyasına kazandırılmamış çok sayıda kriptik tür bulunduğuna işaret ediyor.
Biyolojik çeşitlilik ve doğa koruma açısından kritik bir çalışma
Kelebek ve güvelerin ekosistemler için taşıdığı hayati rol göz önüne alındığında, çalışma yalnızca akademik değil, aynı zamanda doğa koruma politikaları açısından da büyük önem taşıyor. Çevresel değişimlere duyarlılıkları nedeniyle önemli birer biyogösterge olan bu türlerin doğru biçimde tanımlanması, etkili koruma stratejilerinin geliştirilmesinde temel bir unsur olarak öne çıkıyor.
Yakın Doğu Üniversitesi olarak, bilginin evrensel ölçekte üretilmesini ve yüksek etki değerine sahip yayınlarla görünür kılınmasını temel bir akademik sorumluluk olarak gördüklerini vurgulayan Yakın Doğu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ, “Kıbrıs’ın biyolojik çeşitliliğine ışık tutan ve uluslararası bilim camiasında yankı uyandıran bu nitelikli çalışmada emeği geçen Ziraat Fakültesi Dekanımız Prof. Dr. Özge Özden’i içtenlikle tebrik ediyorum” dedi.
“Dünyanın en iyi ilk 500 üniversitesi arasında yer alan Yakın Doğu Üniversitesi’nin bu konumunu sürdürülebilir kılan en önemli unsurlardan biri, böylesi nitelikli ve uzun soluklu bilimsel çalışmalardır” diyen Prof. Dr. Şanlıdağ, “Bilimsel üretimi yalnızca akademik bir başarı olarak değil, aynı zamanda toplumsal ve çevresel sorumluluk olarak ele alıyoruz. Bu anlayışla; biyolojik çeşitlilik, sürdürülebilirlik ve doğa koruma gibi küresel öneme sahip alanlarda yürütülen araştırmaları desteklemeye, akademisyenlerimizi uluslararası bilim ağları içinde daha da güçlendirmeye kararlılıkla devam edeceğiz” ifadesini kullandı.
Yakın Doğu Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Özge Özden “Kıbrıs’ın kelebek ve güve faunasına yönelik bu kapsamlı çalışma, adanın biyolojik çeşitliliğini gün yüzüne çıkarması açısından büyük önem taşıyor. Yirmi yılı aşan arazi çalışmaları ile modern genetik analizlerin bir araya getirilmesi, hem bilinen türlerin doğrulanmasını hem de daha önce kayda geçmemiş, hatta bilim dünyası için tamamen yeni türlerin tespit edilmesini mümkün kıldı” ifadesini kullandı. Prof. Dr. Özden, “Araştırmacı olarak parçası olduğum bu önemli çalışmanın, Q1 kategorisindeki Insects dergisinde kapak olarak yayımlanması, dünyanın en iyi ilk 500 üniversitesinden biri olan Yakın Doğu Üniversitesi’nin küresel ölçekte bilim üretme kapasitesinin, güçlü araştırma altyapısının ve bilimsel mükemmeliyeti önceleyen yönetim anlayışının bir sonucudur” dedi.
“Elde edilen veriler yalnızca akademik literatüre katkı sunmakla kalmıyor; aynı zamanda Kıbrıs’ın eşsiz biyolojik mirasının korunmasına yönelik sürdürülebilir doğa koruma politikalarının geliştirilmesi için de güçlü bir bilimsel temel oluşturuyor” diyen Prof. Dr. Özden, “Bu tür çalışmalarla hem ülkemizin biyolojik zenginliğini görünür kılmayı hem de genç araştırmacılar için uluslararası düzeyde örnek teşkil edecek bir bilimsel ekosistem oluşturmayı hedefliyoruz” ifadesini kullandı.