ABD ve İsrail'in İran'a başlattığı saldırılar sonrasında çatışma bölgeye yayıldı. İran da, İsrail'in yanı sıra bölgedeki ABD üslerine ve hedeflerine saldırılar düzenledi.
Bu bağlamda, İran Devrim Muhafızları Ordusu da, Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişlerinin yasaklandığını, geçecek olanların vurulacağını açıkladı. Bu bağlamda, İran bazı petrol tankerlerini vurdu.
Boğaz'dan petrol ihracatı, 1 Mart'ta günlük ortalamaya göre yüzde 86 ile keskin şekilde düşüş gösterdi.
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ni, Umman Denizi ve Hint Okyanusu’na bağlayan dar bir geçittir. Enerji güvenliği açısından da çok önemlidir. Boğazın kuzey kıyısı İran’a, güney kıyısı ise Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne aittir.
Hürmüz Boğazı, dünya deniz geçitleri arasında en stratejik olanlardan biridir.Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) akışının önemli bir kısmı bu dar geçitten sağlanıyor. 33 kilometre genişliğindedir.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) verilerine göre, Hürmüz Boğazı’ndan günlük yaklaşık 20 milyon ham petrol ve petrol ürünü geçiyor. Bu da, dünya petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’si demektir.
Ayrıca, dünya LNG (sıvılaştırılmış gaz) ticaretinin de yüzde 20’si yine bu güzergahı kullanıyor.. Özellikle Katar doğalgazı, Asya pazarlarına buradan ulaşıyor.
Boğazdan geçen petrolün ve LNG’ nin büyük bölümü Suudi Arabistan, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, İran ve Katar’a ait bulunuyor. Bu ülkelerin enerji ihracatının önemli kısmı Hürmüz boğazı üzerinden dünya pazarlarına gönderiliyor.
Hürmüz’den geçen petrolün yaklaşık yüzde 75’i Asya ülkelerine gidiyor. En büyük alıcılar, Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore‘dir.
ABD ve Avrupa ülkeleri, Körfez petrolüne geçmişe kıyasla daha az bağımlı olsa da, Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin aksaması küresel petrol fiyatlarını olumsuz etkiliyor.
Savaşın başlaması ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapatılması, brent petrolün fiyatını da, yüzde 15 civarında yükseltti. Analistler, kapalı kalma süresi uzarsa fiyatların daha da yükselebileceğini belirtiyorlar.
Küresel deniz trafiğini izleyen "MarineTraffic"e göre, Boğazdaki trafik büyük oranda azaldı. Yüzlerce tanker (ham petrol, LNG, ürünler) açık sularda bekliyor.
Uluslararası sigorta şirketleri, yüksek risk nedeniyle poliçe iptalleri veya prim artışları ilan etti.Bu bağlamda, maliyetlerin artmasıyla, gemi operatörleri Boğaz'dan geçişleri askıya aldı.
Boğaz'dan çıkışların azalması ve tankerlerin Boğaz'dan geçmek için daha uzun süre beklemesi nedeniyle, varışlarda gecikme ve nakliye maliyetlerinde artış bekleniyor.
Hürmüz Boğazı’nın kapanması ile, Petrol fiyatlarında ani ve sert yükselişler olması, Enerji ithalatına bağımlı ülkelerde enflasyon baskısını artırır, üretim maliyetleri yükselir ve tedarik zincirleri sekteye uğrar.
Petrol ve gaz ithalatçısı olan Türkiye için Hürmüz Boğazının kapanması, Artan petrol ve doğalgaz fiyatları nedeniyle, enflasyon ve cari açığı olumsuz etkiler. Ayrıca, küresel ticarette yaşanacak yavaşlama, ihracat pazarlarını da olumsuz etkileyebilir.
Netice itibarıyle, devam eden savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki kapanma petrol ve gaz fiyatlarını yükseltiyor, finansal piyasaları dalgalandırıyor; taşımacılık ve sigorta maliyetlerini artırıyor ve üretim maliyetleri ile küresel enflasyonu fırlatıyor.
Bu süreçte, Güvenli liman varlıklarına (örneğin altın) talep arttı ve Dünya hisse senedi piyasalarında satış baskısına yol açtı.
Enerji maliyetlerindeki yükseliş, sanayi üretiminden tarım girdilerine kadar birçok sektörde maliyetleri artırarak, enflasyonist baskıyı güçlendirebilir ve ekonomik büyüme yavaşlayabilir.
Petrol fiyatlarının yükselmesi, Kuzey Kıbrıs’ı ve Türkiye’yi olumsuz etkileyebilecek, enflasyon ve pahalılığın artmasına yol açabilecektir.Savaşın uzun sürmesi ve alanının genişlemesi, olumsuz etkileri daha da katmerleyecektir.
Petrol fiyatları yükselişi, Türkiye ve KKTC gibi yüksek enflasyon sorunu olan ülkelerde, başta Akaryakıt, taşımacılık, gıda, üretim ve diğer tüm sektörlerde zincirleme fiyat artışlarına yol açabilir.
Ortadoğu’daki her gerginlik ve savaş, bütün dünyadaki ekonomi ve uluslararasi politikaları doğrudan etkilemekte ve olumsuz sonuçlar doğurmaktadır.Umarım, kısa zamanda ateşkes sağlanır. Aksi taktirde, savaşın büyüyerek devam etmesi, küresel düzeyde ekonomik ve politik sorunları daha da büyütecektir.